(4721 S. K. m. 713) (3402 S. K. m. 14, 17)
Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
Davacı ... ve arkadaşları irsen intikal ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak ... Mahallesi'nde bulunan ve 1979 yılında yapılan kadastro sırasında tespit harici bırakılan yaklaşık 11000 metrekare yüzölçümündeki taşınmazın adlarına tescili istemiyle, 21.11.2014 tarihinde dava açmışlardır. Davalı Hazine vekili davanın reddine ve TMK'nın 713/6. maddesine dayalı olarak davaya konu taşınmazın Hazine adına tesciline karar verilmesini istemiştir. Yargılama sırasında İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi, taşınmazın Terkos Barajı mutlak koruma alanında bulunması nedeniyle zilyetlikle kazanılamayacağını ileri sürerek davaya katılmıştır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın kısmen kabülüne, dava konusu, İstanbul İli ... İlçesi ... Mahallesi hudutlarında bulunan ve harita mühendisi ...ile ...'in 14.04.2015 havale tarihli müşterek rapor ve krokilerinde sarı renkle (A) harfi ile gösterilen 9.554,12 metrekarelik taşınmaz bölümünün aynı adanın son parsel numarasından sonra gelmek kaydıyla tarla vasfıyla davacılar adına veraset ilamındaki payları oranında tapuya kayıt ve tesciline, (B) harfi ile gösterilen 6.807,38 metrekarelik yeşil renkli kısmının davalı Hazine adına orman vasfıyla tapuya kayıt ve tesciline, İstanbul Su ve Kanalizasyon İşleri Genel Müdürlüğünün davasının (itirazının) reddine karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine, ... ve ... vekilleri ile feri müdahil İSKİ Genel Müdürlüğü vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Mahkemece temyize konu (A) harfi ile gösterilen 9.554,12 metrekarelik bölüm üzerinde davacı taraf lehine zilyetlikle iktisap koşullarının oluştuğu gerekçesi ile yazılı şekilde karar verilmiştir. Ne var ki; keşfi yapan hakimin taşınmazın konumu, toprak yapısı, üzerindeki bitki örtüsü ve çevre taşınmazlara göre arz ettiği özellikleri belirtir gözlemi keşif tutanağına yazılmadığı gibi, taşınmaz üzerindeki gerçek zilyetlik olgusunun yerel bilirkişi ve tanık beyanları dışında memleket haritası, hava fotoğrafı ve amenajman planındaki konumu da incelenerek belirlenmesi gerekirken, hava fotoğrafları ile, bu fotoğraflardan elde edilmiş memleket haritaları ve topoğrafik fotogrametri yöntemiyle düzenlenmiş kadastro paftası örneği getirtilip uygulanmak suretiyle taşınmazların niteliği, konumu ve tasarruf edilen yerlerden olup olmadığı saptanmamış; çekişmeli taşınmaza komşu bulunan ve tescil harici bırakılmış olan yerler hakkında da tescil istemli davalar açılıp açılmadığı araştırılmamış; ... Barajı mutlak mesafeli koruma alanında ve imar planı kapsamında kaldığı bildirilen taşınmazın zilyetlikle iktisap edilebilecek yerlerden olup olmadığı, zilyetlikle iktisaba elverişli yerlerden ise imar planı içerisine alınma tarihine kadar en az 20 yıl süreyle malik sıfatı ile zilyetliğin bulunup bulunmadığı hususunda bir değerlendirme yapılmamış; davacılar adına aynı çalışma alanında kayıt ve belgeye dayanılmaksızın zilyetlik yolu ile iktisap ettikleri taşınmaz olup olmadığı hukuk mahkemeleri yazı işleri müdürlükleri ile tapu ve kadastro müdürlüklerinden sorulmamış olduğundan yapılan araştırma ve inceleme hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır. Eksik araştırma ve incelemeye, yetersiz bilirkişi raporuna dayanılarak hüküm kurulamaz.
Hal böyle olunca doğru sonucu ulaşılabilmesi için Mahkemece, öncelikle Harita Genel Müdürlüğü web sitesinin hava fotoğrafı sorgulama sayfasına girilmek suretiyle taşınmazın bulunduğu köyü/mahalleyi/mevkiyi kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğrafları olduğu araştırılıp belirlenmek ve (denetimin sağlanması bakımından) ilgili sayfanın çıktısı dosya içerisine konulmak suretiyle buradan elde edilen verilere göre dava tarihi olan 2006 yılından 15-20-25 yıl öncesine (bulunmadığı taktirde bu tarihlere en yakın tarihlere) ait farklı dönemlerde çekilmiş en az üç adet stereoskopik hava fotoğrafı Harita Genel Müdürlüğü'nden tarihleri açıkça yazılmak suretiyle istenilerek dosyaya konulmalı; bundan sonra mahallinde, yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler ve taraf tanıkları ile daha önceki keşiflerde görev almamış, halen Tarım ve Orman Bakanlığı ve bağlı birimlerde görev yapmayan, bu konularda uzman bir orman bilirkişi, bir ziraat mühendisi bilirkişi, bir jeolog bilirkişi ve bir jeodezi ve fotogrametri veya harita mühendisinden oluşacak bilirkişi heyeti eşliğinde yeniden keşif yapılmalı; yerel bilirkişi ve tanıklardan taşınmaz bölümlerinin geçmişte ne durumda bulunduğu, ilk olarak ne zaman ve nasıl kullanılmaya başlandığı, kime ait olduğu, kimden nasıl intikal ettiği, taşınmazların öncesinde imar ve ihyaya konu edilip edilmediği, edilmiş ise ihyanın ne zaman başlayıp bitirildiği etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı; dinlenen yerel bilirkişi ve tanık beyanlarının çelişmesi hâlinde gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle çelişki giderilmeye çalışılmalı; harita mühendisi bilirkişiden keşfi takibe elverişli, dava konusu taşınmazı komşularıyla birlikte gösterir, taşınmazın imar planı kapsamında kalıp kalmadığını gösterir krokili rapor alınmalı, ziraat mühendisi bilirkişiden çekişmeli taşınmazın toprak yapısı ve niteliğini, zirai durumunu, üzerinde sürdürülen zilyetliğin şekli ve süresini, taşınmazlar üzerindeki bitki örtüsü, imar ve ihyaya konu edilmişse imar-ihyanın tamamlandığı tarihi bildirir ve komşu parsellerle karşılaştırmalı değerlendirmeyi ve taşınmazların değişik yönlerden çekilmiş renkli fotoğraflarını da içerir, önceki ziraat bilirkişilerinin esas ve ek bilirkişi raporlarını irdeler şekilde ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı, jeolog bilirkişiden taşınmazın ... Barajı mutlak koruma bandında bulunup bulunmadığı, "İçme-Kullanma Suyu Havzalarının Korunmasına Dair" yönetmeliğe göre durumunu, bu yönüyle zilyetlikle elverişli yerlerden olup olmadığını açıklar rapor alınmalı; orman mühendisi ve jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişilerden yukarıda belirtilen tarihlerde çekilmiş hava fotoğraflarının stereoskop aletiyle incelenmesi neticesinde taşınmazın sınırlarını ve niteliğini, kullanılan yerlerden olup olmadığını, kullanılan yerlerden ise niteliğinin ve kullanım şeklinin ne olduğunu, mümkün olduğu takdirde taşınmazda imar ve ihya tamamlanmış ise hangi tarihte tamamlandığını belirtir şekilde rapor alınmalı; çekişmeli taşınmaza komşu yerler hakkında benzer mahiyette dava açılmış ise bu dava dosyaları getirtilip, keşifte dinlenen mahalli bilirkişilerin ve tanıkların eldeki dava konusu taşınmazı ne olarak niteledikleri belirlenmeli, 3402 sayılı Kanunun 14. maddesinde belirtilen 40 ve 100 dönüm norm kısıtının aşılıp aşılmadığı araştırılmalı; dava tarihine kadar 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14. ve 17. maddelerinde öngörülen koşulların davacı yararına gerçekleşmiş olup olmadığına ilişkin olarak tüm deliller değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir.
Mahkemece belirtilen yönler göz ardı edilerek karar verilmesi isabetsiz olup, davalı Hazine, ..., ... vekilleri ile feri müdahil İSKİ Genel Müdürlüğü vekilinin temyiz itirazları açıklanan nedenle yerinde görüldüğünden kabulüyle hükmün BOZULMASINA, peşin yatırılan temyiz karar harcının talep halinde temyiz edenlere ayrı ayrı iadesine, yasal koşullar gerçekleştiğinde kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 06.11.2020 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)