(6100 S. K. m. 371)
Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
Kadastro sırasında, ..,... Köyü çalışma alanında bulunan temyize konu 329 parsel sayılı 17.000,00 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, ırsen intikal, taksim ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle, ... ve ... adına; ... Köyü çalışma alanında bulunan temyize konu 491 parsel sayılı 6.900,00 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz ise, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle ...ve müşterekleri adına tespit edilmiştir. Davacı Hazine tarafından, askı ilan süresi içerisinde tapu kaydına dayanılarak dava konusu 329 parsel sayılı taşınmazın kadastro tespitinin iptali ile adına tescili istemiyle dava açılmış ve asli müdahil ... kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği ve miras yoluyla gelen hakka dayanarak bu davaya katılmıştır. Davacı ... tarafından, Ovacık Asliye Hukuk Mahkemesinde, davalılar Hazine, ... Köyü Tüzelkişiliği, ...,... aleyhine açılan tescil davası, yargılama devam ederken dava konusu taşınmazlar hakkında tutanak düzenlenmiş olması nedeniyle görevsizlik kararı verilerek kadastro mahkemesine aktarılmıştır. Kadastro Mahkemesinde aktarılan dava dosyası ile kadastro tespit tutanakları birleştirilmek suretiyle yapılan yargılama sonunda, dava konusu 491 parsel sayılı taşınmazın davacı ... adına, 329 parsel sayılı taşınmazın 29.09.2014 tarihli fen bilirkişi raporuna (A) harfiyle gösterilen 2.458,04 metrekarelik kısmının müdahil ... ' in murisi ...’ın mirasçıları adına miras payları oranında, kalan kısmının ise davacı ... mirasçıları ile ... adına miras payları oranında tapuya tesciline karar verilmiş; hüküm, davacı/davalı Hazine temsilcisi tarafından temyiz edilmiştir.
Kadastro tespitine itiraz davalarında husumetin, tespit maliklerine, tespit maliklerinin ölü olması halinde ise mirasçılarına yöneltilmesi ve tüm mirasçıların davada yer alması zorunludur. Taraf teşkilinin sağlanması dava şartı olup, bu koşul yerine getirilmeden işin esasına girilmesi hukuken mümkün bulunmamaktadır. Kamu düzenine ilişkin bu hususun yargılamanın her aşamasında re'sen dikkate alınması gerekir. Somut olayda, çekişmeli 329 parsel sayılı taşınmazın ½ payla tespi malikti olan ... ile 491 parsel sayılı taşınmazın 1/3’er paylarla tespit malikleri olan ...,...’e husumet yöneltilmemiş, anılan tespit malikleri davada taraf olarak yer almamışlardır. Bu haliyle davada taraf teşkilinin sağlandığından söz edilemeyeceği gibi, yapılan araştırma ve inceleme de hüküm kurmak için yeterli bulunmamaktadır. Dava konusu taşınmazlara komşu parsel tutanak ve dayanakları getirtilmemiş, keşif mahallinde yöntemince uygulanmak suretiyle çekişmeli taşınmazların yönünü ne okudukları belirlenmemiş, taşınmazın niteliğini en iyi belirleme yöntemi hava fotoğraflarının incelenmesi olduğu halde hava fotoğraflarından yöntemince yararlanılmamış, 491 parsel sayılı taşınmaz üzerinde mera bitkileri olduğunun belirtilmesine rağmen çekişmeli taşınmaz yönünden zilyetlikle kazanım koşullarının oluşup oluşmadığı yeterli derecede araştırılmamış ve taşınmazların bitişiğinde dere olmasına rağmen jeolog bilirkişiden rapor alınarak taşınmazların dere yatağı vasfında olup olmadıkları, dereden kazanılıp kazanılmadıkları yada derenin aktif etki alanında bulunup bulunmadıkları belirlenmemiştir. Bu şekilde eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak hüküm verilemez.
Hal böyle olunca; doğru sonuca ulaşılabilmesi için Mahkemece öncelikle, davacıya davasını, tespit malikleri ...,... S’e, anılan tespit maliklerinin ölü olmaları halinde mirasçılarına yöneltmesi için süre ve imkan tanınmalı, bu şekilde taraf teşkilinin sağlanması halinde, bu kişilerden savunma ve delilleri sorulup saptanmalı, bildirdikleri takdirde delilleri toplanmalı; çekişmeli taşınmazlara komşu taşınmazların kadastro tespit tutanakları ile dayanak belgeleri eksiksiz olarak ilgili yerlerden getirtilmeli, çekişmeli taşınmazlara ait temin edilebilen en eski ve yeni tarihli ortofoto ve uydu fotoğrafları ile Harita Genel Müdürlüğü web sitesinin hava fotoğrafı sorgulama sayfasına girilerek taşınmazın bulunduğu köyü/mahalleyi kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğrafı bulunduğu araştırılıp belirlenmek ve (denetimin sağlanması bakımından) ilgili sayfanın çıktısı dosya içerisine konulmak suretiyle buradan elde edilen verilere göre, dava tarihinden 15-20-25 yıl öncesine (bulunmadığı takdirde bu tarihlere en yakın tarihlere) ait farklı dönemlerde çekilmiş en az üç adet stereoskopik hava fotoğrafı tarihleri açıkça yazılmak suretiyle Harita Genel Müdürlüğünden getirtilerek dosya bu şekilde ikmal edildikten sonra mahallinde, yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek üç kişilik yerel bilirkişi kurulu ve taraf tanıkları ile 1 fen, 1 jeodezi ve fotogrametri uzmanı, 3 ziraat mühendisi ve 1 jeoloji mühendisinden oluşacak bilirkişi kurulunun katılımıyla yeniden keşif yapılmalı ve bu keşif sırasında dinlenilecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, taşınmazların geçmişte ne durumda bulunduğu, öncesi itibariyle imar-ihyaya muhtaç yerlerden olup olmadığı, imar- ihyaya muhtaç yerlerden ise buna en erken ne zaman başlanıldığı ve imar-ihyanın ne zaman tamamlandığı, taşınmaz bölümleri üzerindeki zilyetliğin hangi tasarruflarla, kim tarafından ve ne şekilde sürdürüldüğü, taşınmazların sınırlarında geçmişten bugüne kadar herhangi bir değişiklik olup olmadığı hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, beyanlar arasında çelişki olduğu takdirde yüzleştirme yapılmak suretiyle çelişkinin giderilmesine çalışılmalı; yerel bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsellere ait tutanak ve dayanağı kayıtlarla denetlenmeli; ziraat mühendisi bilirkişi kurulundan, taşınmazların eğimini, niteliğini, toprak yapısını, bitki örtüsünü, öncesi itibariyle imar-ihya gerektiren yerlerden olup olmadığını, imar-ihya gerektiren yerlerden ise imar-ihyanın hangi tarihte başlayıp tamamlandığını, ekonomik amaca uygun zilyetliğin hangi tarihten beri hangi tasarruflarla sürdürüldüğünü ve çekişmeli taşınmazların kullanım durumunu kesin olarak belirleyen, komşu taşınmazlarla mukayeseli değerlendirmeyi içeren, önceki ziraat bilirkişi raporlarını da irdeler şekilde, bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı, ayrıntılı ve gerekçeli rapor aldırılmalı, çekişmeli taşınmazlar ve çevresinin yakın plan panoramik fotoğrafları çektirilip fotoğraflar üzerinde çekişmeli taşınmazların sınırları kabaca işaretlettirilmeli; jeolog bilirkişisinden, dava konusu taşınmazların dere yatağından kazanılıp kazanılmadığı ve halen derenin aktif alanında kalıp kalmadığı hususlarında ayrıntılı rapor alınmalı; jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisine hava fotoğrafları üzerinde stereoskop aletiyle inceleme yaptırılarak, çekişmeli taşınmazların kadastro paftasındaki konumunun bilgisayar programı aracılığıyla uydu ve hava fotoğraflarına aktarılması ve hava ve uydu fotoğraflarının ait oldukları yıllara göre taşınmazın niteliğini, imar-ihyaya konu olup olmadığını, olmuşlarsa imar-ihyaya en erken ne zaman başlanıldığını ve imar-ihyanın hangi tarihte tamamlandığını, taşınmazların ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığını ve zilyetliğin hangi tasarruflarla sürdürüldüğünü belirten rapor düzenlemesi istenilmeli; fen bilirkişisinden, keşfi takibe ve denetlemeye imkan verir kroki ve ayrıntılı rapor alınmalı; mahkeme hakiminin, taşınmazların konumuna, niteliğine ve çevre parsellerle karşılaştırılmalı olarak fiziksel özelliklerine ilişkin gözlemi keşif tutanağına aynen yansıtılmalı; tanık ve yerel bilirkişi ifadeleri bilimsel esaslara ve maddi bulgulara dayanılarak hazırlanan bilirkişi raporlarıyla denetlenmeli ve bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir. Mahkemece bu hususlar göz ardı edilerek, yöntemince taraf teşkili sağlanmaksızın ve eksik araştırma incelemeye dayanılarak yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz olup, temyiz itirazları açıklanan nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün BOZULMASINA, yasal koşullar gerçekleştiğinde kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 18.02.2021 gününde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)