MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
.
Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalı-karşı davacı ... vekili, davalı ... (.........) ....... A.Ş vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:
-K A R A R-
Davacılar vekili davalıların işleteni, sürücüsü ve trafik .......cısı olduğu araç ile davalı ... ......... ....... A.Ş'nin .......cısı olduğu aracın neden olduğu kaza sonucunda müvekkillerinin desteğinin hayatını kaybettiğini ileri sürerek dava dilekçesinde davacı ... için ....000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı, ....000,00 TL manevi tazminat, davacı .... ve ....... için ayrı ayrı ....000,00'er TL destekten yoksun kalma tazminatı ile ayrı ayrı ....000,00'er manevi tazminatın davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş, ıslah dilekçesi ile destekten yoksun kalma tazminatını eş için 129.569,... TL, .... için ....989,74 TL, ....... için 56.651,42 TL olarak artırmıştır.
Davalı-karşı davacı ... vekili, aleyhine açılan davanın reddini istemiş ve karşı dava ile ....613,65 TL maddi tazminatın davacılar ve davalı ... (.........) ....... A.Ş'den tahsiline karar verilmesini istemiştir.
.
Davalılar vekilleri aleyhlerine açılan davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, karşı davanın açılmamış sayılmasına, asıl davanın kısmen kabulü ile eş için 129.569,... TL, .... için ....989,74 TL, ....... için 56.651,42 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalılardan ve eş için ....000,00 TL, .... ve ....... için ayrı ....000,00'er TL manevi tazminatın ....... şirketi dışındaki davalılardan tahsiline karar verilmiş, hüküm davalı-karşı davacı vekili ... vekili, davalı ... (.........) ....... A.Ş vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.
...-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalı-karşı davacı vekili ... vekili, davalı ... vekilinin yerinde görülmeyen tüm, davalı ... (.........) ....... A.Ş vekilinin aşağıdaki bent kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
...-Dava, trafik kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir. Davalı ... (.........) ....... A.Ş vekili davacıların desteğinin sürücüsü olduğu aracın trafik .......cısıdır. Dava dilekçesinde diğer davalılar ile birlikte davalı ... şirketi'nden toplam ....000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının tahsiline karar verilmesi talep edilmiş, daha sonra dava dilekçesi ıslah edilerek tazminat tutarları artırılmıştır. Islah, taraflardan birinin yapmış olduğu bir usul işleminin tamamen veya kısmen düzeltilmesidir (1086 sayılı HUMK m.83).Islah tahkikata tabi davalarda tahkikat bitinceye kadar ve tahkikata tabi olmayan davalarda ise yargılamanın bitimine kadar yapılabilir ( HUMK. m.84 ). Dava dilekçesi ıslah edilirken davalı ... şirketi davalı olarak yer almamış, ıslah dilekçesi de tebliğ edilmemiştir. O halde anılan davalı yönünden dava dilekçesinin ıslahı sözkonusu olmadığından ancak dava dilekçesindeki taleple bağlı kalınarak hüküm kurulabilir. Mahkemece anılan husus gözardı edilerek belirlenen tazminat tutarının tamamından davalı ... şirketinin poliçe limiti ile sınırlı sorumluluğuna karar verilmesi doğru olmamıştır.
SONUÇ: Yukarıda ... numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı-karşı davacı vekili ... vekili, davalı ... vekilinin tüm, davalı ... (.........) ....... A.Ş vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine, ... numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı ...
.
(.........) ....... A.Ş vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün davalı ... (.........) ....... A.Ş yararına BOZULMASINA, aşağıda dökümü yazılı ....803,... TL kalan harcın temyiz eden davalı ... ve davalı-karşı davacı ...'ndan alınmasına, peşin alına harcın istek halinde temyiz eden davalı ... (.........) ....... AŞ'ye geri verilmesine ....01.2013 gününde üye ...'ın karşı oyu ve oyçokluğuyla karar verildi.
.
Uyuşmazlık, 2918 sayılı ....dan doğan, kusursuz (tehlike) sorumluluğu nedeniyle sürücünün vefatı halinde desteğinden yoksun kalanların tazminat taleplerinde, ölen desteğin müterafik kusurunun tazminattan indirim sebebi teşkil edip etmeyeceği, desteğin kusurunun sürücüsü olduğu araç ....ini düzenleyen ....... şirketini ne şekilde etkileyeceğine ilişkindir.
Konu ile ilgili yasal düzenlemeler gözden geçirildiğinde;
6098 sayılı TBK.nun 51/... maddesinde "Hakimin tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını gözönüne alarak belirleyeceği",
TBK. 52/... maddesinde "zarar görenin zararı doğuran fiile razı olması veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olması veya tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırması halinde hakim tazminatı indirebileceği veya tamanen kaldırabileceği",
TBK 53/... maddesinde "ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıpların" ölüm halinde uğranılan zararlardan bulunduğu,
.
2918 sayılı ... 85/... maddesinde "Bir motorlu aracın işletilmesinin bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olması durumunda motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşübbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibinin doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulacağı",
2918 sayılı ... 85/son maddesinde " işleten ve araç işleticisi teşebbüs sahibinin, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumlu", olduğu,
2918 sayılı ... 86/... maddesinde " sorumluluktan kurtulamayan işleten veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibinin, kazanın oluşumunda zarar görenin kusurunun bulunduğunu ispat ederse hakimin durum ve şartlara göre tazminat miktarını indirebileceği",
2918 sayılı ... 91/... maddesinde "İşletenlerin, bu Kanununun 85. maddesinin ... fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk .......sı yaptırmalarının zorunlu" bulunduğu,
...... Zorunlu Mali Sorumlluluk .......sı Genel Şartlarının, ".......nın Kapsamı" başlıklı A.... maddesinde ".......cının poliçede tamınlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı 2918 sayılı ... ya göre işletene düşen hukuki sorumluluğu zorunlu ....... limitlerine kadar temin edeceği... " öngörülmüştür.
Destekten yoksunluk tazminatı, ölüm nedeniyle ortaya çıkan, miras hukukundan bağımsız, yansıma yolu ile uğranılan maddi zararın tazmini amacını güden bir taleptir.(......)
Kusursuz sorumlulukta tazminat belirlenirken aksi öngörülmemişse (TBK 49 vd) kusura dayanan sorumluluk hükümlerinin uygulanacağı doktrinde ve yargısal içtihatlarda benimsenmektedir. Tazminatta indirime sebep olan TKB 51, 52 madde hükümleri, kusursuz sorumluluk hallerinde takdir edilecek tazminatlarda da indirim sebebi teşkil edecektir (............ Borçlar Hukuku Genel Hükümler S:..., 728,....Sorumluluğundan maddi tazminatın belirlenmesi S:77).
.
Sorumluluğun tehlike esasına dayanmasında da müterafık kusurun indirime engel teşkil etmeyeceği, zarar görenin müterafik kusurunun dikkate alınacağı 2918 sayılı Yasanın 86/... maddesinde de açıkça vurgulanmıştır.
TBK 52. maddesinde öngörülen müterafik kusur, zarar görenin zararın doğmasına veya artmasına yaptığı katkı olup mağdur, zarar veren şahsın hal ve mevkini ağırlaştırdığı için hakim tazminatı indirmekte veya kaldırmaktadır.
Nitekim, ....Mahkeme de ....... şirketinin, ölen desteğin kazanın oluşumundaki kusur oranında ödemesi gereken tazminat tutarında indirimi uygulamıştır.
Bu noktada destekten yoksunluk tazminatının bağımsız hak niteliğinin, müterafik kusur uygulamasına etkisinin ne olduğu önem kazanmaktadır.
Destekten yoksun kalma tazminatının, destekten intikal eden bir hak olmaması, destekten yoksun kalma tazminatına ilişkin bir davada müterafik kusur nedeniyle tazminatın indirilmesi veya kaldırlmasına engel değildir. Bu açıdan bağımsızlık bulunmamaktadır. Bizzat ölenin tazminat talep etmiş olması halinde ortaya çıkacak hukuki sonuçtan daha farklı bir durum yaratılamaz. Desteğin fiil ve davranışları TBK 51, 52 maddesi gereğince destek görenlerin tazminat talepleri bakımından gözönünde tutulur (.....S.46).
Destekten yoksun kalma tazminatında müterafik kusurun dikkate alınmasında şu ölçütten hareket edilmelidir. Zarar gören, destek kendisi tazminat talep etme imkanına sahip olsaydı kusuru sebebiyle tazminatta indirim yapılacak idi ise, destek görenler lehine takdir edilecek tazminatta da indirim yapılmalıdır. Nasıl ki, desteğin ölümü sebebiyle meydana gelen zararın yansıma yolu ile destek görenleri etkilediği kabul ediliyorsa, desteğin tazminattan indirime sebep olacak davranışlarının da aynı şekilde destek görenlere yansıtılması kabul edilmelidir .........
Diğer taraftan, zarar görenin kusurlu davranışı ile zararın ortaya çıkmasına veya artmasına sebebiyet vermesi halinde tazminat miktarının indirimine sebep olmasının temelinde dürüstlük kuralı bulunmaktadır. Bir kimsenin hem uğradığı zarara veya uğradığı zararın artmasına sebep olması, hem de bunun tamamını bir başkasından istemesi hukuki açıdan doğru değildir. Kişinin kendi kusurunun sonuçları başkasının sırtına yüklenemez(.......). Aksinin düşünülmesi, dürüstlükle bağdaşmayacağı gibi çelişkili davranış yasağına da girmektedir.
.
..... Hukukunda . hükmü gereği, tehlike sorumluluğundan doğan bir haksız fiil sonucu yaralanan veya ölenin desteğinden yoksun kalan ....kişilerin, tehlike sorumluluğu esaslarına göre sorumlu olan kişiye karşı yöneltikleri tazminat taleplerinde yaralanan veya ölenin birlikte kusuru dikkate alınmaktadır.
..... Hukukunda desteğin kusurunun, destek görenlerin tazminat alacaklarını olumsuz yönde etkileyebileceğine ilişkin bir hüküm bulunmamakla birlikte, doktrinde tazminat miktarının belirlenmesinde mağdur-desteğin müterafik kusurunun mutlaka dikkate alınacağı kabul edilmektedir (.............................).
..... ....... Mahkemesi de, ....... şirketinin mevcudiyeti halinde ölen desteğin kusurunun davacı tarafın tazminat miktarında evleviyetle dikkate alınacağını vurgulayarak ....... yoluyla korumanın söz konusu olduğu hallerde ....... şirketini genel hukuk normları üzerinde sorumlu tutmanın söz konusu olamayacağını, davalı ... şirketinin ölen desteğin müterafik kusuru oranında tazminat talebinden indirim isteyebileceğine hükmetmiştir (.............................).
Desteğin ölümü nedeniyle meydana gelen zararın yansıma yolu ile destek görenleri de etkilediği nasıl kabul ediliyorsa desteğin tazminattan indirime sebep olacak davranışların da aynı şekilde destek görenlere yansıyacağı (......-.......0) Türk Hukuk Doktrininde genelde kabul görmektedir.
Konunun ... yönünden incelenmesinde de, 2918 Sayılı ... 85/..., 91/... ve ... Genel Şartlarının A.... maddesi hükümlerinden de anlaşıldığı üzere .......cının (...) sorumluluğuna gidilebilmesi için;
A-Bir ....... sözleşmesi bulunması,
B-Bir zararın gerçekleşmesi,
C-İşletenin 2918 Sayılı ... 85/... maddesine göre sorumlu olması gerekmektedir.
Zorunlu trafik .......sında .......cının ....... sözleşmesinin gereği olarak zarar görene karşı sorumluluğundan söz edebilmek için işleten, motorlu aracın işletilmesinden ....85/... maddesine göre (tehlike sorumluluğu) sorumlu olmalıdır. İşletenin sorumluluğunun bulunmadığı durumda .......cının sorumluluğu da söz konusu değildir (...... ve...... 134).
.
Sorumluluk .......sı türlerinden biri olan ....Araçlar ....de ....... ettiren durumunda olan işleten ve onun gibilerin, motorlu araçların neden oldukları zararlardan dolayı kendilerine düşen hukuki sorumluluğu .......cı belirli limite kadar karşılamakla yükümlü olup, .......cının sorumluluğu işletenin hukuki sorumluluğu ile eş değerdir. .......cı ondan fazlasından sorumlu değildir. Zira bir meblağ .......sı olmayan sorumluluk .......sı sadece olaydan zarar görenlerin gerçek zararlarını giderme ve zarardan sorumlu olan işleten ve onun gibilerin mal varlığındaki bu tazminat ödemesi nedeniyle oluşacak eksilmeyi önleme amacına yönelik bir pasif ....... türüdür. Oluşan bir trafik kazası sonucu ölen işleten- sürücünün desteğinden yoksun kalan hak sahiplerinin sorumluluk .......cısına karşı yöneltebilecekleri yansıma yolu ile oluşan zarar işletene karşı ileri sürülebilecek tutardan fazla ve ayrı olması mümkün değildir.
İşletenin trafik kazası sonucu ölümü durumunda kusurlu olsa dahi kendisinin desteğinden yoksun kalanlara tazminat yükümlülüğü doğmayacaktır (....., Uygulamalı Zarar .......ları Hukuku ....baskı sayfa 941).
Sorumluluk .......larında destekten yoksun kalanın .......cıya karşı doğrudan doğruya bir talep hakkı bulunmamaktadır. Zira bu tür .......larda ....... ettiren kendi mamelekinde vukua gelecek muhtemel bir azalmayı teminat altına almaktadır. Burada riziko, ....... ettirenin mamelekinde vukua gelecek eksilme ihtimalidir. Zarar gören lehine şart koşulan kimse durumunda olmadığından ....şahsın .......cıya karşı bir talep hakkı yoktur (.....-....... Hukuku sayfa 154, ...- ....... sayfa 255, ....-sayfa 106, .... Kazaları sayfa 65).
Destekten yoksun kalma tazminatı taleplerinde ölenin davranışının müterafik kusur teşkil edip etmeyeceği, destekten yoksun kalanlara desteğin kusurunun yansıyıp yansımayacağı hususunda ... uygulamasına gelince;
... .... Hukuk Dairesi, desteğin kusuru oranında tazminattan indirim yapılması gerektiği görüşünü sürdürmektedir (... HD 2010/110825 E 2012/665 K sayı ........2012 günlü karar).
... ....Hukuk Dairesi 2007 yılına kadar bir kısım kararlarında ölüm ile sonuçlanan trafik kazalarında destekten yoksun kalma tazminatı nedeni ile ...'e başvurulması halinde tazminat miktarı tesbit edilirken zarar görenin müterafik kusuru oranında indirim yapılması gerektiği içtihat edilmişken bu tarihten sonraki bir kısım kararlarda davacıların ....kişi olmaları nedeniyle miras hukukundan
.
bağımsız olan destekten yoksun kalma tazminatı istemlerinde desteğin kusurunun tazminattan indirim neden olmaması ilkesi benimsenmiş, daha sonra 2008 ve 2009 yılında verilen kararlarda yine destekten yoksun kalma tazminatlarında mülga BK 44/... maddesinin uygulanması gereğine değinilmiş, Dairenin bu yöndeki uygulaması iş bölümü nedeni ile bu nitelikteki davalarda görevinin sona erdiği 2009 yılına kadar devam etmiştir.
... ....Hukuk Dairesi de ....nin taraf olduğu destekten yoksun kalma tazminatına ilişkin davalarda iş bölümü nedeniyle görevlendirildiği 2008 yılından itibaren ... Hukuk Genel Kurulunun ........2011 gün ve 2011/...-142 Esas 411 Karar sayı ve ........2012 gün 2011/...-787 Esas 2012/92 Karar sayılı kararlarlarına kadar destekten yoksun kalma tazminatlarında mülga BK 44/... maddesi hükümlerini uygulayarak ... ... Hukuk Dairesinin bu yöndeki son uygulamasını sürdürmüş, daha sonra ....kararları doğrultusunda desteğin kusurunun tazminattan indirim nedeni olamayacağı yönünde kararlar vermiş olup Dairece halen uygulama bu yönde devam ettirilmektedir.
Hukuk Genel Kurulunun yukarıda tarih ve sayıları belirtilen kararlarında ve daha sonraki bir kısım kararlarında trafik kazasında tam veya kısmı kusurlu sürücünün desteğinden yoksun kalanların ....den müterafik kusur indirimi yapılmaksızın destekten yoksun kalma tazminatı isteyebilecekleri yönündedir.
Somut uyuşmazlığa dönüldüğünde;
Davacılar desteği ............'ın, davalı ......... ....... AŞ'ye ... poliçesi ile .......lı ................ plakalı araç ile seyir halinde iken davalılardan ...'ın sürücü Belediye Başkanlığı'nın işleten, diğer davalının da ... .......cısı olduğu ..... plakalı araçla çarpışması sonucu vefatı üzerine desteğinden yoksun kaldıklarını iddia eden davacılar tarafından karşı araç sürücü işleten ve ...'si ile desteğin sürücüsü olduğu aracın ...'i aleyhinde destekten yoksun kalma tazminatı davası açılmış,
Davalılar davanın reddi savunmuş,
Yargılama sonucunda mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş,
Kararın davalılar karşı araç sürücü işleteni ile desteğin sürücüsü olduğu aracın ...'i tarafından temyizi üzerine sair tüm temyiz itirazlarının reddiyle ıslah edilen bölüm yönünden davalı ......... ....... AŞ yönünden karar bozulmuştur.
Sayın çoğunluğun, desteğin sürücüsü olduğu araç ...'nin tazminatla sorumlu tutulamacaklarına ilişkin temyiz itirazının reddine yönelik görüşüne katılamıyorum.
.
Tehlike sorumluluğunda tazminatın tayini kusur sorumluluğundaki kuralllara bağlı bulunduğundan TBK 52/... maddesinde öngörülen desteğin müterafik kusuru tazminatın tayininde dikkate alınmalıdır.
Destekten yoksun kalma tazminatının miras hukukundan ayrı, bağımsız bir hak olması, desteğin müterafik kusurunun ileri sürülmesine engel değildir. Desteğin kendisinin talep etmesi halinde nasıl müterafik kusur tazminattan indirimi gerektiriyorsa, yansıma yoluyla zarara uğrayan davacılar yönünden de aynı şekilde desteğin kusurunun kendilerine yansıması, bu nedenle ....... şirketine karşı ileri sürülen tazminattan müterafik kusur nedeniyle indirim yapılmasını gerektirir.
Olayda destek %35 oranında kusurlu bulunduğundan, işletene izafe edilmesi gereken işletme kusurunun varlığıda iddia ve ispat edilmediğinden, desteğin sürücüsü olduğu araç ...'i, işletenin sorumluluğunu üstlendiğinden, desteğin kusuru kendilerine yansıyan davacıların tazminat istemleri TBK 52/... maddesi gereğince tamamen kaldırılmalıdır.
Aksi düşüncenin kabulü hukuk düzeni içinde kendi ölümünden sorumlu olmayan desteğin, destek olduğu kişilere karşı sorumluluğunun devam ettirilmesi anlamına gelmektedirki bu durumda destek görenlerin ölenin mirasçılarına karşı bu talep hakını yöneltmelerine imkan vermek gibi kabul edilemez bir durum ortaya çıkmaktadır. (.................................)
Diğer taraftan amacı, kaynakları ve giderleri 5684 sayılı .......cılık Kanununda belirlenen, bu yasa kapsamında faaliyet gösteren bir özel hukuk tüzel kişisi olan davalı ... şirketini ... gibi görmek, kamu kurumu niteliği tanımak da ....... hukuku ilkelerine aykırıdır.
Açıklanan yasal düzenlemeler, bilimsel görüşler ve yargı kararları karşısında desteğin sürücüsü olduğu araç ...'i hakkındaki davanın reddine karar verilmek üzere yerel mahkeme kararının bozulması gerekirken bu hususa yönelik temyiz itirazlarının reddine ilişkin sayın çoğunluk çoğunluk görüşüne karşıyım.
.
Full & Egal Universal Law Academy