MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalı ... şirketi vekili ve davalı ... Turizm Otomotiv San. ve Tic.A.Ş. vekili tarafından ayrı ayrı temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:
-KARAR-
Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkiline ait ve kendi sevk ve idaresindeki araçla, davalıların sürücüsü, maliki ve zorunlu mali mesuliyet sigortacısı oldukları aracın çarpışması sonucu müvekkilinin aracının hasarlandığını, kendisinin yaralanarak daimi maluliyete uğradığını ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 980 TL araç hasar bedeli ile 2.000 TL geçici ve daimi iş göremezlik zararının her üç davalıdan, 10.000 TL manevi tazminatın sigorta şirketi dışındaki davalılardan kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiş, 20.12.2011 tarihli ıslah dilekçesi ile geçici ve daimi iş göremezlik zararı taleplerini 21.809,51 TL artırarak 23.809,51 TL'ye yükseltmiş, ıslahla artırılan miktarın davalılar ...,... Sigorta A.Ş.'den tahsilini talep etmiştir.
Davalı ... şirketi vekili cevap dilekçesinde, müvekkilinin sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında ve poliçe limitleri dahilinde sorumlu olduğunu ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.
Davalı ... vekili duruşmalarda özetle davanın reddini savunmuştur.
Davalı ... Turizm Otomotiv San. ve Tic.A.Ş. vekili cevap dilekçesinde, kazaya neden olan aracın müvekkili tarafından 01.07.2005 tarihinde 36 aylığına dava dışı... İlaç ...Türk A.Ş.'ye kiralandığını, bu nedenle müvekkilinin işleten sıfatının bulunmadığını ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece, iddia, savunma ve toplanan delillere göre; davanın kısmen kabulü ile 23.809,51 TL iş göremezlik tazminatının 2.000 TL'lik bölümünün her üç davalıdan yasal faiziyle birlikte müteselsilen, ıslah edilen 21.809,51 TL'sinin davalılar ... ve ... Sigorta A.Ş.'den yasal faiziyle birlikte müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, faiz başlangıç tarihinin sigorta şirketi için dava tarihi, diğer davalılar için kaza tarihi olarak belirlenmesine, 675 TL araç hasar bedelinin kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müteselsilen tahsiline, 8.000 TL manevi tazminatın davalılar ... ve ... Turizm Otomotiv San. ve Tic.A.Ş.'den kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte müteselsilen tahsiline karar verilmiş; hüküm, davalı ... şirketi vekili ve davalı ... Turizm Otomotiv San. ve Tic.A.Ş. vekili tarafından ayrı ayrı temyiz edilmiştir.
1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere göre, davalı ... şirketi vekilinin 2 nolu bendin kapsamı dışında kalan ve zamanaşımına ilişkin olan sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.
2-Dava, trafik kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanun’unun 92. maddesinin (f) bendi ile Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartlarının A.3.maddesinin (e) bendi gereği manevi tazminat poliçe kapsamı dışında olmakla, mahkeme de buna uygun olarak davalı ... şirketi aleyhine manevi tazminata hükmetmemiş olmasına rağmen, hükmedilen manevi tazminat yönünden hesapla-
nan harç ve vekalet ücretinden davalı ... şirketinin diğer davalılarla birlikte müteselsilen sorumluluğuna hükmedilmiş olması doğru görülmemiştir.
3-Kazaya neden olan aracın kayıt maliki olan davalı ... Turizm Otomotiv San. ve Tic.A.Ş. vekili cevap dilekçesinde ve takip eden aşamalarda, müvekkilinin aracı uzun süreli kiraladığını ve işleten sıfatının bulunmadığını savunmuştur. Mahkeme ise, sözleşmenin adi yazılı şekilde yapılmasını gerekçe göstererek davalının itirazlarını yerinde görmemiştir.
2918 sayılı KTK.nun hükümlerine göre, trafik kaydı "işletenin" kesin olarak gösteren bir karine değilse de, onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir. Ancak, trafik kaydına rağmen işletenliğin 3. kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir yasa hükmü yoktur. Aynı yasanın 3. maddesinde, "İşleten: Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alacı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." şeklinde tanımlanmıştır. Aynı kanunun 85. maddesinde ise, "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde, moturlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar." hükmüne yer verilmiştir.
Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, araç malikleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılması için bir başka kimseye devir edilmesi halinde (kısa bir süre için kiralanmaması kaydıyla) artık üzerindeki fiili hakimiyeti kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o araca kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan
kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekir. Bunun sonucu olarakda, araç maliki sorumlu tutulmamalıdır. Gerek doktirinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, kiracının işleten sıfatının belirlenmesinde, kira sözleşmesinin uzun süreli olması, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması gerekmektedir.
Somut olayda; davacı şirket ile dava dışı... İlaç Sanayi Türk A.Ş. arasında 01.06.2005 tarihli otomobil kiralama sözleşmesi imzalanmış, davacı bu sözleşme ile aralarında kazayı yapan aracın da bulunduğu 410 adet aracı 36 ay süreyle... İlaç Sanayi Türk A.Ş.'ye kiralamış, araç teslim tutanağı ile aracı teslim etmiştir. Takibeden aylara ilişkin 226.297 TL tutarındaki kira bedellerine ilişkin faturalar dosyada mevcut olup, ayrıca kazayı yapan davalı sürücü ... da dosyadaki bordrolara göre... İlaç Sanayi Türk A.Ş. çalışanıdır. Ayrıca kira sözleşmelerinin geçerli olması için resmi yazılı şekilde yapılması şartı bulunmadığından, taraflar arasında tanzim edilerek imzalanan sözleşmenin de geçerli olduğu hususu tartışmasızdır.
Bu durumda davalının aracı uzun süreliğine dava dışı şirkete kiralamış ve artık araç üzerinde fiili hakimiyetinin ve işleten sıfatının kalmadığının anlaşılmış olmasına göre, davalı ... Turizm Otomotiv San. ve Tic.A.Ş. aleyhine açılan davanın husumet yokluğundan reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde yanlış gerekçeyle davalı hakkında kabul kararı verilmesi doğru olmamıştır.
Bozma kapsam ve nedenine göre davalı ... Turizm Otomotiv San. ve Tic.A.Ş. vekilinin sair temyiz itirazlarının incelenmesine gerek görülmemiştir.
SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı ... şirketi vekilinin zamanaşımına ilişkin sair temyiz itirazlarının reddine, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı ... şirketi vekilinin, (3) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı ... Turizm Otomotiv San. ve Tic.A.Ş. vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, bozma kapsam ve nedenine göre davalı ... Turizm Otomotiv San. ve Tic.A.Ş. vekilinin sair
temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalılar ... Tur. Oto. San ve Tic. A.Ş ve ... Sigorta A.Ş'ye geri verilmesine 7.5.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.