(2918 S. K. m. 3, 85)
Dava: Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalı Ekspres Yemek Oto Kir. İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, davalıların maliki ve sürücüsü olduğu iki aracın 03/05/2011 tarihinde çarpışması sonucu müvekkiline ait park halindeki aracın hasar gördüğünü, hasarın kasko sigortacısı tarafından karşılandığını, ancak değer kaybı ve aracın uzun süre tamir görmesi nedeniyle ikame araç kira bedeli zararının olduğunu ileri sürerek, 3.500 TL değer kaybı, kiralanan araç için 1.920 TL kira bedeli ve 5.000 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren yasal faizi ile davalılardan kusurları oranında tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı Ekspres Yem. Oto Kir. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd Şti. vekili, müvekkilinin araç kiralama işi yaptığını, şirket üzerine kayıtlı kaza yapan 34 GK
plakalı aracın 01/01/2011 tarihinde bir yıl süreli sözleşme ile dava dışı Akdeniz Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şirketine kiralandığını, müvekkilinin işleten sıfatını kaybettiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.
Diğer davalılar, davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, toplanan delillere ve bilirkişi raporuna dayanılarak, manevi tazminat talebinin reddine, 3.921 TL maddi tazminatın davalı Tarkan ve Ekspres Yem. Oto Kir. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd Şti. 'den, 1.307 TL maddi tazminatın davalı Murat ve Özel Özlem Eğ. Ltd. Ştiden kaza tarihinden itibaren yasal faizi ile tahsiline karar verilmiş, kararı davalı Ekspres Yem. Oto Kir. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd Şti. vekili temyiz etmiştir.
1-Dava, trafik kazasından kaynaklanan araç değer kaybı, ikame araç kira bedeli ve manevi tazminat istemine ilişkindir.
2918 sayılı KTK hükümlerine göre, trafik kaydı "işletenin" kesin olarak gösteren bir karine değilse de, onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir. Ancak, trafik kaydına rağmen işletenliğin 3. kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir yasa hükmü yoktur. Aynı yasanın 3. maddesinde, "İşleten: Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." şeklinde tanımlanmıştır. Aynı kanunun 85. maddesinde ise, "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar." hükmüne yer verilmiştir.
Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, bu araçların sahipleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılmasının bir başka kimseye devir edilmesi halinde (kısa bir süre olmamak kaydıyla) artık üzerindeki fiili hakimiyeti kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının bulunmaması durumlarında, o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan ekonomik yönden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekip, bunun sonucu olarak da araç malikinin sorumlu tutulmaması gerekecektir. Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, kiracının işleten sıfatının belirlenmesinde, kira sözleşmesinin uzun süreli olması, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması gerekmektedir.
Somut olayda, davalı Ekspres Yem. Oto Kir. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd Şti. zarara neden olan araçlardan 34 GK
plakalı aracın maliki olup olay tarihinde aracı uzun süreli kiralamış olduğu savunmasında bulunmuştur.
Davalı tarafından aracın dava dışı şirkete kiralandığı dolayısıyla işleten sıfatının kalmadığına dair savunması adi yazılı kira sözleşmesine ve kira bedelinin tahsiline ilişkin 2011 Nisan ve Mayıs aylarında düzenlenen faturalara dayanmaktadır. Mahkemece, davalı Ekspres Yem. Oto Kir. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd Şti.nin sunmuş olduğu 01/01/2011 başlangıç 31/12/2012 bitiş tarihli kira sözleşmesinin resmi olarak yapılmadığından, davalının işleten sıfatının ortadan kalkmadığı belirtilmiştir. Oysa sözleşmenin yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan BKnda kira sözleşmelerinde resmi şekil şartı aranmamaktadır.
Mahkemece, yukarıda açıklanan yasal düzenlemelerde göz önünde bulundurularak, davalı Ekspres Yem. Oto Kir. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd Şti.'e ait araç, dava dışı şirkete kiralandığına göre, taraflar arasında yapılan kira sözleşmesinin uzun süreli ve 3.kişileri bağlayacak güçte bir kira sözleşmesi olup olmadığı, aracın teslim edilip edilmediği, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma olup olmadığı, kira sözleşmesinin ve kira bedelinin maliye ve vergi dairelerine bildirilip bildirilmediği, ibraz edilen sözleşme yükümlülüklerinin kim tarafından yerine getirildiği, gerektiğinde işleten ve kiracının varsa ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılmak suretiyle kira sözleşmesinin, fatura, ruhsat, cari hesap hareketleri gibi yan delillerle desteklenip desteklenmediği, işletenlik sıfatının davalıda bulunup bulunmadığı hususları tartışılarak sonucuna göre bir karar verilmek gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru değildir.
2-Bozma neden ve şekline göre davalı Ekspres Yem. Oto Kir. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd Şti.vekilinin sair temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmemiştir.
Sonuç: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle hükmün davalı Ekspres Yem. Oto Kir. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd Şti. yararına BOZULMASINA, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle temyiz eden davalı Ekspres Yem. Oto Kir. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd Şti. Vekilinin sair temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalı Ekspres Yem. Oto Kir. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd Şti.'ye geri verilmesine 15.04.2013 gününde oybirliği ile, karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy