MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine dair verilen hükmün süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:
- K A R A R -
Davacı vekili, davalıların sürücüsü, maliki, trafik sigortacısı bulunduğu aracın müvekkiline ait araca çarpması sonucunda, müvekkiline ait aracın hasarlandığını ileri sürerek 6.000,00 TL hasar bedelinin faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.
Davalı vekili, davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece daha önce davanın kabulüne ilişkin olarak verilen 27/06/2006 tarih 2005/109 Esas – 2006/292 Karar sayılı kararın sigorta şirketi dışındaki davalılar tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemiz tarafından mahkemece verilen karar noksan araştırma nedeniyle bozularak dosya mahkemeye iade edilmiş, mahkemece bozma ilamına uyulduktan sonra yargılamaya devam olunmuştur.
Mahkemece, gider avansının süresinde yatırılmaması nedeni ile davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Dava, trafik kazasından kaynaklanan hasar bedeli istemine ilişkindir.
Uyuşmazlık, gider avansının tamamlanması için iki hafta kesin süre verilmesine ilişkin ara kararın Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK'nin)’nun 120/2 maddesine uygun olup olmadığı noktasında toplanmaktadır. Öncelikle gider avansına ilişkin yasal düzenleme ve ilkelerin ortaya konulmasında yarar vardır.
Eldeki davanın açıldığı 25.03.2005 tarihi itibariyle yürürlükte olan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu (HUMK'nin)’nda gider avansı alınmasına yönelik bir düzenleme
mevcut değildir. 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 114/g maddesinde ise gider avansı dava şartı olarak düzenlenmiştir. HMK’nin harç ve avans ödenmesi başlıklı 120.maddesinde, davacının yargılama harçları ile her yıl Adalet Bakanlığınca çıkarılacak gider avansı tarifesinde belirlenecek olan tutarı, dava açarken mahkeme veznesine yatırmak zorunda olduğu, avansın yeterli olmadığının dava sırasında anlaşılması hâlinde, mahkemece, bu eksikliğin tamamlanması için davacıya iki haftalık kesin süre verileceği düzenlenmiştir.
6100 Sayılı HMK’nin delil ikamesi için avans başlıklı 324. maddesinde ise; taraflardan her birinin ikamesini talep ettiği delil için mahkemece belirlenen avansı verilen kesin süre içinde yatırmak zorunda olduğu düzenlemesine yer verilmiştir.
03.04.2012 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan Hukuk Muhakemeleri Kanunu Yönetmeliğinin 45. maddesinde gider avansı ve delil avansı birlikte düzenlenmiş olup, gider avansının, her türlü tebligat ve posta ücretleri, keşif giderleri, bilirkişi ve tanık ücretleri gibi giderler için davacıdan alınan meblağı ifade ettiği, davacının, her yıl Bakanlıkça çıkarılacak gider avansı tarifesinde belirlenecek olan tutarı dava açarken mahkeme veznesine yatırmak zorunda olduğu, delil avansının ise tarafların dayandıkları delillerin giderlerini karşılamak üzere mahkemece belirlenen kesin süre içinde ödemeleri gereken meblağı ifade ettiği vurgulanmıştır.
30.09.2011 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesinin 6. maddesinde tarifenin yürürlüğe girmesinden önce açılmış olan davalarda, tamamlanmış işlemleri etkilememek kaydıyla, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 120. maddesinin ikinci fıkrasına göre gider avansı ikmal ettirileceği açıklanmıştır.
Öte yandan, 6100 Sayılı HMK'nin 448. maddesinde yer alan “Bu Kanun hükümleri, tamamlanmış işlemleri etkilememek kaydıyla derhâl uygulanır.” düzenlemesi gereğince; 6100 sayılı HMK hükümleri tamamlanmış işlemleri etkilememek kaydıyla derhal yürürlüğe girecektir.
Yukarıda açıklandığı üzere, Yönetmelikte gider avansının içinde delil avansı için gerekli giderler de gösterilmiştir. Gider avansının yatırılmaması halinde açılan
dava, dava şartı yokluğundan reddedilir (Yön. m. 45/3); delil avansının yatırılmaması halinde ise, o delilden vazgeçilmiş sayılır (Yön. m.45/3). Bu durumda; Yönetmeliğin 45. maddesinin 1. fıkrası ile 4 ve 5 fıkraları arasında uyum bulunmadığından, HMK’nin 324.maddesi gözetilerek Yönetmeliğin 45. maddesinin 4. ve 5. fıkralarının öncelikle uygulanması gerekir. (Pekcanıtez, Hakan/ Atalay, Oğuz/ Özekez, Muhammet, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Hükümlerine Göre Medeni Usul Hukuku 13. Bası s. 880)
Tüm bu açıklamaların ışığında somut olaya gelince; görülmekte olan bu dava,25.03.2005 tarihinde 1086 Sayılı HUMK döneminde açılmıştır. 6100 Sayılı HMK'nin yürürlüğe girdiği 01.10.2011 tarihi itibari ile davanın ilk aşaması olan dilekçeler aşamasının tamamlandığı ve davacıya 31.01.2012 tarihli celsede “gider avansını tamamlamak üzere iki hafta kesin süre” verildiği dosya kapsamından anlaşılmaktadır. Bu durumda; gerek 6100 sayılı HMK'nin 120. maddesi, gerekse; HMK Uygulama Yönetmeliği’nin 45. maddesindeki düzenlemelere göre; tarifede sayılan gider avanslarının dava dilekçesi ile davanın açılması sırasında mahkeme veznesine yatırılması gereken gider olması nedeni ile dilekçeler aşamasının tamamlanmış bulunması ve HMK’nin 448 maddesinin açık hükmü karşısında, dava dilekçesinde; kaza tutanakları, tanık ve bilirkişi deliline dayanmış olan davacı yönünden HMK’nin 120. maddesinin uygulanması mümkün değildir. Bu nedenle; 1086 sayılı HUMK'nun yürürlükte olduğu 01.10.2011 tarihinden önceki dönemde açılan bu dava için yapılacak masraflar nedeniyle istenilecek giderlerin delil avansı kabul edilip, HMK’nin 324. maddesi uygulanmak suretiyle sonuca gidilmesi gerekir (YHGK'nin 12.12.2012 gün ve 2012/9-1170 E., 1172 K. sayılı kararı).
Davacı vekiline 31.01.2012 tarihli celsede, gider avansını yatırmak üzere iki haftalık kesin süre verildiği, gider avansının 14.02.2012 tarihinde mahkemeye gönderilmek üzere Adliyesinde yatırıldığı, mahkemece gider avansının verilen kesin süreye rağmen yatırılmadığından ve gider avansının yatırılmasının HMK'nin 114/1-g maddesine göre dava şartı olduğundan davanın reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Bazı hallerde kesin sürenin kaçırılması, o delile veya hakka dayanamamak gibi ağır sonuçları birlikte getirmekte, davanın kaybedilmesine neden olmaktadır. Böyle
bir durumda, geciken adaletin adaletsizlik olduğu düşünülerek, davaların uzamasını veya uzatılmak istenmesini engellemek üzere getirilen kesin süre kuralı, kanunun amacına uygun olarak kullanılmalı, davanın reddi için bir araç sayılmamalıdır. Bu cümleden olarak, kesin sürenin amacına uygun olarak kullanılması ve yeterli uzunlukta olmasının yanı sıra, tarafların yargılamadaki tutumları ile süreye konu işlemin özelliğinin de göz önünde bulundurulması gerekir. (Benzer ilkelere (YHGK.'nun 12.12.2012 gün ve 2012/9-1170 E., 1172 K.; 18.02.1983 gün 1980/1-1284, 1983/141; 22.11.1972 gün 8/832, 935; 13.10.2010 gün 2010/17-510-485; 28.04.2010 gün 2010/2-221-241 ve 28.03.2012 gün 2012/19-55-2012-249 sayılı kararlarında da değinilmiştir.)
Yukarıda açıklandığı üzere, uyuşmazlığa konu davanın 1086 Sayılı HUMK'nun yürürlükte bulunduğu tarihte açılmış bulunması, tahkikat aşamasına geçilmiş bulunduğu, kesin süre içinde yatırılan gider ile bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, reddiyatın yapıldığı gözetilerek, bu aşamada sadece HMK’nin 324. maddesi uyarınca delil avansı istenebileceği gözden kaçırılarak yazılı şekilde gider avansı istenmesi yerinde olmadığı gibi,davacının kesin süre içerisinde delil avansını yatırdığı kabul edilmeyerek, mahkemece, yukarıda belirtildiği şekilde uygulama yapılmadan, dava şartı noksanlığından davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bozulması gerekmiştir.
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davacıya geri verilmesine 25.5.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy