(3402 S. K. m. 14, 30, 32, Geç. m. 4) (1086 S. K. m. 7, 27) (766 S. K. m. 33, 54)
Taraflar arasındaki tesbite itiraz davası üzerine yapılan yargılama sonunda, davanın reddine ilişkin verilen hüküm, davacılar ve davalı Hazine tarafından süresi içinde temyiz edilmekle; dosya incelendi, gereği düşünüldü:
Hükmüne uyulan Yargıtay bozma ilamında özetle: Davacının dayanağı 22 numaralı vergi kaydı da getirildikten sonra yerinde yöreyi iyi bilen yaşlı bilirkişiler ve tarafların gösterecekleri tanıklar hazır bulundurulmak suretiyle yeniden keşif yapılmalı, vergi kaydı yerine uygulanmalı parselin öncesinin taşlık, çalılık ve kayalık olup olmadığı, tarım arazisi haline getirilip getirilmediği, zilyedliğin başlangıç günü, sürdürülüş biçimi, kimden kime kaldığı, zilyetliğin ekonomik amacına uygun düşüp düşmediği yönleri yeterince araştırılması gereğine değinilmiştir. Mahkemece bozmaya uyulduktan sonra davanın kısmen kabulü ile sarı renkle taralı 20.000 metrekarelik bölümün davacı 36.715 metrekarelik bölümünde Hazine adına tapuya tesciline karar verilmiş; hüküm, davacılar ve davalı Hazine tarafından temyiz edilmiştir.
Mahkemece, 25.4.1986 günlü keşif krokisinde işaretli 120.000 metrekarelik bölümün davacı İsmail mirasçıları adına payları oranında kalan 35,715 metrekarelik bölümün de Hazine adına tesciline karar verilmiştir. Ne var ki yapılan araştırma, inceleme ve uygulama hüküm kurmaya yeterli değildir. Tutanağa itiraz eden Nazmi, taşınmazın 1340 yılında ölen dedesi İsmail'den kaldığını ileri sürerek mirasçıları adına payları oranında tescilini isteyerek dava açmıştır. Tutanağa itiraz eden ancak komisyon kararı kendisine tebliğ edildiği halde yasal süre içinde dava açmayan B. Ali 9.10.1984 günlü dilekçe ile davaya katılmıştır.
Hemen belirtmek gerekir ki, miras bırakan İsmail'in ölüm tarihine göre terekesi müşterek mülkiyet hükümlerine göre mirasçılarına intikal etmiştir. Nazmi, taşınmazın İsmail mirasçıları adına tescilini talep etmiş ise de kendilerine miras payları müşterek mülkiyet hükümlerine göre intikal etmiş bulunduğundan diğer paydaşlar dışında ancak kendi payına hasren dava açabilir. Bu nedenle hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 766 sayılı Tapulama Yasasının 54. maddesi gereğince müşterek mülk olarak intikal eden payların İsmail mirasçıları adına tesciline karar verilemeyeceği gibi hüküm tarihinden sonra yürürlüğe giren ve geçici 4. maddesi gereğince eldeki davalara da uygulanması gereken 3402 sayılı Yasanın 30. maddesi uyarınca da müşterek mülk olarak intikal eden payların diğer mirasçılar adına tescil edilme olanağı yoktur.
Diğer taraftan, davaya katılan İsmail oğlu B.Ali tutanağa itiraz ettiği halde süresinde dava açmamış Nazmi tarafından açılan davaya katılmıştır. İsmail'den davacı Nazmi'ye iştirak halinde mülkiyet hükümlerine göre intikal eden miras payı yönünden B. Ali ile Nazmi'nin zorunlu dava arkadaşlığı mevcut ise de müşterek mülkiyet hükümlerine göre intikal eden miras payı yönünden böyle bir zorunluluk bulunmamaktadır. Hal böyle olunca B. Ali'ye miras bırakan İsmail'den müşterek mülkiyet hükümleri uyarınca intikal eden miras payı hakkındaki komisyon kararı kesinleşmiş bulunduğundan kadastro mahkemesi görevsizdir. Görev konusu kamu düzeni ile ilgili olduğundan yargılamanın her aşamasında göz önünde bulundurulması gerekir, kadastro tesbiti 1617 sayılı Yasanın yürürlüğünden sonra yapılmış davacının belgesiz olarak kazandırıcı zamanaşımı yolu ile iktisap edebileceği taşınmaz miktarı yürürlükten kaldırılan 766 sayılı Tapulama Yasasının 33. maddesine göre belirlenmiştir. Ancak, hüküm tarihinden sonra yürürlüğe giren 3402 sayılı Kadastro Yasasının geçici 1. maddesinde açılmış davaların bu Yasadaki hükümlere göre yürütüleceğine işaret olunmuş, geçici 4. maddesinde ise kesin hükme bağlanmamış olan davalara söz konusu Yasa hükümlerinin uygulanacağı öngörülmüştür. 3402 sayılı Yasanın 14. maddesi 766 sayılı Yasanın 33. maddesindeki bir kimsenin belgesiz olarak kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği ile mülk edinebileceği miktarı değiştirmiş bu sınırlamada bölge yerine çalışma alanı esası getirilmiştir. Hal böyle olunca söz konusu Yasanın 14. maddesi hükmünün göz önünde bulundurulması gerekir.
Şu hale göre, davacının tutunduğu vergi kayıtları çekişmeli parsele uymadığından bilirkişi ve tanıklardan çekişmeli parselin öncesinin ne olduğu, kimden kime kaldığı, kimler tarafından nasıl zilyed edildiği, zilyetliğin ekonomik amacına uygun olup olmadığı, ayrıntılarıyla ve maddi olaylara dayalı olarak sorulmalı, 28.4.1982 tarihinde yapılan keşiften sonra uzman bilirkişi Haydar tarafından düzenlenen 3.5.1982 günlü krokide kırmızı ile boyalı bölümlerin halen ekilmeyen çalılık ve taşlık yerler olarak gösterilmiş bulunduğundan bu yön delillerin takdirinde göz önünde bulundurulmalı, 3402 sayılı Yasanın 14. maddesi gereğince bir kimsenin belgesiz olarak kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği ile mülk edinilebileceği taşınmaz miktarı nazara alınmalı koşulların varlığı halinde davacı Nazmi'ye miras bırakan İsmail'den annesi Şerife yolu ile intikal etmesi gereken müşterek payın iştirak halinde Şerife mirasçıları adına diğer ara murislerden intikal eden iştirak paylarının da tüm iştirakçiler adına kök muris İsmail'in diğer mirasçıların davaları bulunmadığından bu paylar Hazine adına ekilmeyen çalılık ve fundalık olan zilyetlik koşullarının davacı yararına oluşmadığı bölümlerin varlığı halinde ifraz edilerek yine Hazine adına tescile karar verilmelidir.
Davaya katılan Bayram Ali'ye müşterek mülkiyet hükümlerine göre intikal eden miras payı hakkında dava dilekçesinin görev yönünden reddine, tutanağın onaylı bir örneğinin dosyada bırakılarak dava dosyası Mersin Asliye Hukuk Mahkemesi'ne gönderilmelidir.
Kabule göre de, kadastro hakimi kararın hüküm fıkrasında çekişmeli parselin bulunduğu ilçe, köy veya mahalle ile taşınmazın cins ve yüzölçümü ada ve parsel numarası ile adlarına tescile karar verilen kişilerin açık kimlikleri, paylı ise oranlarını kadastro haritasında değişikliği gerektiriyorsa 3402 sayılı Yasanın 32. maddesi uyarınca düzenlenecek ve bu değişikliği gösterecek haritayı ilama eklemek suretiyle itirazlı parsele ilişkin olarak infaz sırasında duraksamaya yer vermeyecek biçimde düzenli sicil oluşturması gerekirken veraset ilamlarına yollama yapılarak belirtilen konuları kapsamayacak biçimde yazılı olduğu gibi hüküm kurması da isabetsizdir.
Tarafların temyiz itirazları yerindedir. Kabulü ile açıklanan nedenlerden ötürü hükmün BOZULMASINA ve peşin alınan harcın istek halinde temyiz edene geri verilmesine, 02.12.1993 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy