(2004 S. K. m. 4, 96, 97) (1086 S. K. m. 9, 46, 76, 187, 512) (6100 S. K. m. 167)
Dava: Taraflar arasındaki istihkak davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine dair verilen hükmün süresi içinde davacı 3. kişi vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:
Karar: Davacı 3 kişi vekili, Konya 5. İcra Müdürlüğü'nün 2007/1509-2741-5063, Konya 6. İcra Müdürlüğü'nün 2006/10738-14741, Konya 9. İcra Müdürlüğü'nün 2006/2411, Konya 10. İcra Müdürlüğü'nün 2006/5031, Konya 13. İcra Müdürlüğünün 2008/4902, Konya 2. İcra Müdürlüğü'nün 2011/12, Konya 8. İcra Müdürlüğü'nün 2010/6362, Ilgın İcra Müdürlüğü'nün 2010/2504, Sarayönü İcra Müdürlüğü'nün 2007/137 ve Çankırı 1. İcra Müdürlüğü'nün 2009/239 sayılı takip dosyalarından davacıya ait 42 X XXX aracın Torbalı 1. İcra Müdürlüğü'nün 2007/1066-1067 sayılı takip dosyalarından ise 35 XXX XX plakalı araçları belirterek İİK'nun 96 ve devamı maddelerine dayalı olarak istihkak davasının kabulü ile haczin kaldırılmasını istemiştir.
Mahkemece dosya üzerinden yapılan inceleme ile, birden fazla yetkisizlik kararı verilmesinin usul ekonomisine uygun olmadığı, şikayetin İİK'nun 4. maddesine göre asıl icra müdürlüğüne yapılması gerektiği, davanın istihkak davası olarak değerlendirilmesi halinde ise, ya asıl takibin yapıldığı yerde ya da talimat icra dairesinin bulunduğu yerde, her bir dosya alacaklısının belirlenerek davalı gösterilmesi suretiyle davanın açılması gerektiğinden bahisle davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı 3. kişi vekilince temyiz edilmiştir.
Dava, 3. kişinin İİK'nun 96 ve devamı maddelerine dayalı olarak açtığı istihkak davasına ilişkindir.
1- Olayların hukuksal açıdan değerlendirilmesi ve nitelendirilmesi hakime aittir. Bir uyuşmazlıkta maddi olayın taraflarca yanlış nitelendirilmesi kendilerini ve hakimi bağlamaz; hakim tarafların ileri sürdükleri maddi olay ve netice talepleri ile bağlı olup onların hukuki nitelendirmesi ile bağlı değildir.
H.U.M.K.'nun 76. maddesinin kapsadığı bu ilke ışığında uyuşmazlığın 3. kişinin istihkak davasına ilişkin olduğunun kabulü ile İİK'nun 97/11. maddesi hükmünce genel hükümler ve basit yargılama usulü uygulanarak başvurma harcı ve takip konusu alacak ile mahcuz malın değerinden hangisi az ise o değer üzerinden 1/4 oranında peşin nisbi ilam harcı alınarak duruşma açılması tarafların delilleri toplanarak oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken davanın şikayet olarak nitelendirilmesi suretiyle yanılgıya düşülerek dosya üzerinden yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.
2- 3. Kişiler tarafından açılan istihkak davalarında kural olarak davalı, borçlu aleyhine icra takibinde bulunan ve haciz koyduran takip alacaklısıdır. Bu nedenle 3. kişi tarafından istihkak davası dilekçesinde takip alacaklısının davalı gösterilmesi gerekir. Eğer takip alacaklısı birden fazla ise hepsi davalı olarak gösterilmelidir. Davacı 3. kişi dava dilekçisinde hasım göstermemiş yani dava hasımsız açılmış ise bu durum davanın reddini gerektirmez. Mahkemece yasal hasım olan alacaklıya davanın yöneltilmesi gerekmektedir.
3- Basit yargılama usulüne göre yürütülen taşınır mala ilişkin istihkak davalarında yasaca kesin yetki kuralı öngörülmediğinden yetki itirazı ancak ilk itiraz olarak ve en geç ilk oturumda davanın esasına girilinceye kadar ileri sürülebilir (H.U.M.K. 187/2). Kesin yetki kuralı bulunmadığı durumlarda, hakim doğrudan (re'sen) yetkisizlik kararı veremez.
HUMK 9. ve 512. maddeleri gereği, a) Davalının ikametgahının bulunduğu b) Asıl icra takibinin yapıldığı c) Haczi uygulayan talimat icra dairesinin bulunduğu d) Haczin uygulandığı yer ile eşyanın bulunduğu yerin farklı olması durumunda eşyanın bulunduğu yerdeki icra mahkemesinde açılabileceği Yargıtay'ın oturmuş ve yerleşmiş görüşlerindendir. İstihkak davası bu yetkili icra mahkemelerinden birisinde açıldığı takdirde yetkisizlik ilk itirazı olsa dahi mahkemece yetkisizlik kararı verilemez. Dava eşyanın yani dava konusu araçların bulunduğu yer mahkemesinde açıldığından mahkemenin yetkili olduğu açıktır.
4- Davacı 3. kişi, 15 ayrı takip dosyası için dava açmıştır. Mahkemece, bu takip dosyalarındaki alacaklılar belirlenerek, davalı alacaklıların ayrı ayrı olması halinde, davanın sağlıklı yürütülmesini temin için HUMK'nun 46. maddesi (HMK 167. maddesi) gereğince dosyanın alacaklılarına göre tefrik edilerek yürütülmesine karar verilmesi gerekirken bu hususun göz ardı edilmesi de isabetsizdir.
Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular dikkate alınmadan yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı 3. kişi vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile bozma nedenine göre diğer hususlar incelenmeksizin hükmün BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davacı 3. kişiye geri verilmesine 13.12.2011 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy