(2918 S. K. m. 3, 85)
Dava: Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalı Fiba (Sompo Japan) Sigorta AŞ ve Finans Finansal Kiralama AŞ vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, davalı taraf aracının (iş makinasının) müvekkiline ait araca çarparak hasarladığını, eksper raporuna göre 4.601,98 TL tutarında hasar meydana geldiğini, ayrıca araçta 1.000,00 TL değer kaybı oluştuğunu, müvekkilinin uzun süreli filo araç kiralama işiyle iştigal ettiğini, aracın 5 günlük tamir süresince günlük 72 Euro'dan 720,00 TL kazanç kaybı bulunduğunu, davalı sürücünün %100 kusurlu olduğunu belirterek 4.601,98 TL hasar bedeli ile 1.000,00 TL değer kaybı toplamı 5.601,98 TL'nın davalı sigorta şirketinden dava tarihinden, diğerlerinden kaza tarihinden işleyecek avans faizi ile 720,00 TL kazanç kaybı zararının sigorta dışındaki davalılardan kaza tarihinden işleyecek avans faizi ile tahsilini talep etmiştir.
Davacı vekili mahkemenin 2010/760-368 sayılı birleştirilen dosyasında davalı Hisar Forklift Ş. T. aleyhine açtığı davada da aynı talepte bulunmuştur.
Davalı Finans Finansal Kiralama AŞ vekili aracın noterde düzenlenen 02.02.2007 tarihli 03198 yevmiye nolu 3 yıllık kiralama sözleşmesi ile Hisar Forklift Şerif Tunç'a kiralanıp teslim edildiğini, müvekkilinin işleten sıfatının ve sorumluluğunun bulunmadığını, kusuru, hasar miktarını kabul etmediğini belirterek davanın husumetten reddini ve Hisar Forklift Şerif Tunç'a ihbarını savunmuştur.
Davalı Fiba Sigorta AŞ vekili, davalı aracının müvekkili nezdinde Leasing All Risk Sigorta Poliçesi ile sigortalı olduğunu, bu sigorta türünde poliçede yazılı davalı şirkete ait makina ve cihazların teminat altına alındığını, ZMSS'den farklı olduğunu, sigortalanın makinanın teminat kapsamında bulunduğunu, 3.kişinin zararının karşılanmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece, ana dosya ve birleştirilen dosya üzerinden davanın kısmen kabulü ile 4.601 TL hasar bedeli ve 1.000 TL değer kaybı 720 TL kazanç kaybı toplamı 6.321 TL'nin dava tarihinden işleyecek yasal faizi ile davalılardan tahsiline (sigorta şirketi poliçe limitiyle sınırlı olmak üzere) karar verilmiş; hüküm, davalı Fiba (Sompo Japan) Sigorta AŞ vekili ile Finans Finansal Kiralama AŞ vekili tarafından temyiz edilmiştir.
1-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde, dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına davalı Finans Finansal Kiralama AŞ vekili tarafından temyiz dilekçesi ekinde sunulan 17.5.2012 tarihli, davacı vekili ile adı geçen davalı vekili arasında düzenlenen "Protokol ve Sulh Anlaşması" başlıklı belge yargılama aşamasında mahkemeye ibraz edilmediğinden, değerlendirme dışı kalmış olup bu belgenin mahkemece değerlendirilmesinin gerekmesine göre davalı sigorta şirketi vekili ile davalı Finans Finansal Kiralama AŞ vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsımı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.
2-Dava, trafik kazasından kaynaklanan maddi tazminat istemine ilişkindir. 2918 Sayılı KTK'nu hükümlerine göre, trafik kaydı "işleteni" kesin olarak gösteren bir karine değilse de onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir. Ancak, trafik kaydına rağmen işletenliğin 3.kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir yasa hükmü yoktur. Aynı yasanın 3.maddesinde "işleten araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracı uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." şeklinde tanımlanmıştır. Aynı kanunun 85.maddesinde ise, "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi,doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar." hükmüne yer verilmiştir.
Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, araç malikleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılması için bir başka kimseye devir edilmesi halinde (kısa bir süre için kiralanmaması kaydıyla) artık üzerindeki fiili hâkimiyeti kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekir. Bunun sonucu olarak da, araç maliki sorumlu tutulmamalıdır. Gerek doktrin, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında kiracının işleten sıfatının belirlenmesinde, kira süresinin uzun süreli olması araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması gerekmektedir.
Somut olayda, kazaya karışan davalı Finans Finansal Kiralama AŞ adına trafikte kayıtlı araç 02.02.2007 tarihli noterde düzenlenen araç kiralama sözleşmesi ile 3 yıllığına birleşen dosya davalısı Hisar Forklift Ş. T.'a kiralanmış ve teslim edilmiştir. Davaya konu trafik kazası kira dönemi içinde ve araç kiracının fiili hakimiyetinde iken 13.10.2009 tarihinde meydana gelmiştir. Kira sözleşmesi uzun süreli ve 3.kişileri bağlayacak güçtedir.
Bu durumda mahkemece davalı Finans Finansal Kiralama AŞ hakkında açılan davanın "işleten" sıfatı bulunmadığından husumet nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı olduğu gibi zarardan sorumlu tutulması doğru görülmemiştir.
3-Davalı Sompo Japan Sigorta AŞ (Fiba Sigorta AŞ) vekilinin temyizine gelince; davalı taraf aracı 12.04.2009/12.04.2010 vadeli Leasing AllRisks Sigorta Poliçesi ile davalı sigorta şirketine sigorta ettirilmiştir. Poliçe içeriğinden de anlaşılacağı üzere bu poliçe ile sigorta ettirilen davalı tarafa ait iş makinesi, makine kırılması, elektronik cihaz, yangın, hırsızlık ve montaj sigortaları genel şartları klozları ve özel şartları kapsamında teminat altına alınmış olup sadece sigortalı araçta meydana gelen zararlar karşılanmaktadır. 3.kişilere ait araçlarda oluşan hasarlar ve 3.kişinin uğrayacağı zararlar bu poliçe teminatı kapsamında değildir. Bu durumda mahkemece, davalı sigorta şirketi aleyhindeki davanın da husumet yönünden reddine karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu biçimde hüküm kurulması isabetli değildir.
Kabule göre de; davacı vekili dava dilekçesinde kazanç kaybı zararının davalı sigorta şirketi dışındaki diğer davalılardan tahsilini talep ettiği halde, mahkemece talep aşımına sebep olacak şekilde davalı sigortacının kazanç kaybı zararından dahi sorumluluğuna karar verilmesi doğru olmadığı gibi, asıl ve birleşen davaların birbirinden bağımsız ayrı ayrı davalar olduğu bu nedenle herbir dava için ayrı ayrı hüküm kurulması gerektiği gözetilmeden tek bir dava açılmış gibi karar verilmesi, davacı tarafa izafe edilen kusur oranına göre tazminattan indirim yapılmaması, bilirkişi raporunda 400,00 TL kazanç kaybı tespit edilmesine rağmen davalıların dava dilekçesindeki talep gibi 720,00 TL kazanç kaybından sorumlu tutulmaları da doğru değil ise de temyize gelenlerin sıfatına, temyiz sebeplerine, bozma sebebi ve şekline göre bozma nedeni yapılmamıştır.
Sonuç: Yukarıda 1 nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı sigorta şirketi vekili ile davalı Finans Finansal Kiralama AŞ vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine, 2 nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı Finans Finansal Kiralama AŞ vekilinin, 3 nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı Sompo Japan Sigorta AŞ vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün adı geçen davalılar yararına BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalılar Fiba Sigorta AŞ ve Finans Finansal Kiralama AŞ'ye geri verilmesine 23.10.2013 gününde oybirliği ile, karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy