Hakaret suçundan şüpheli ... hakkında yapılan soruşturma evresi sonucunda ....Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 22/02/2015 tarihli ve 2015/10016 soruşturma, 2015/1129 sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair karara yönelik itirazın kabulü ile kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kaldırılmasına dair ....Sulh Ceza Hakimliğinin 09/05/2016 tarihli ve 2016/844 değişik iş sayılı kararının, Adalet Bakanlığı tarafından kanun yararına bozulmasının istenilmesi üzerine, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 27/09/2016 gün ve 2016/329250 sayılı istem yazısıyla Dairemize gönderilen dava dosyası incelendi.
İstem yazısında; “Dosya kapsamına göre, müşteki Hüseyin Sadıç'ın, şüpheli ...'ın evinde daha önce kiracısı olduğunu, söz konusu ikametgahtan ayrıldıktan sonra şüphelinin evin kilidini değiştiğini, kendisine ait bazı eşyaları rızası dışında aldığını, ödemiş olduğu senetleri icraya verdiğini ve hakarette bulunduğunu iddia ederek şikayette bulunması üzerine, ....Cumhuriyet Başsavcılığınca, hırsızlık ve bedelsiz senedi kullanma suçları açısından evrakın 08/12/2015 tarihli ve 2015/10016-343 sayılı ayırma kararı ile tefrik edilerek suç yeri itibariyle .... Cumhuriyet Başsavcılığına yetkisizlik kararı ile gönderildiği ve hakaret suçuna ilişkin olarak soruşturma yapıldığı, yürütülen soruşturma sonucunda ise hakaret suçuna ilişkin delil yetersizliğinden ....Cumhuriyet Başsavcılığınca 22/02/2015 tarihli ve 2015/10016 soruşturma, 2015/1129 sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği, bu karar müştekinin itiraz etmesi üzerine mercii ....Sulh Ceza Hakimliğince şüphelinin hakkında ayırma ve yetkisizlik kararı verilen hırsızlık ve bedelsiz senedi kullanma suçları açısından bir araştırma yapılmadığından bahisle söz konusu kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş ise de, söz konusu bu suçlara ilişkin ayırma kararı verilerek dosyanın yetkisizlik kararıyla .... Cumhuriyet Başsavcılığına gönderildiği gözetilmeden itirazın reddi, yerine yazılı şekilde kabulü ile kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kaldırılmasına karar verilmesinde isabet görülmemiştir.” denilmektedir.
Hukuksal Değerlendirme;
Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 160. maddesinin 1. fıkrasında, "Cumhuriyet savcısı, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hali öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlar." 2. fıkrasında, "Cumhuriyet savcısı, maddi gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adli kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlüdür." 170. maddesinin 2. fıkrasında, “Soruşturma evresi sonunda toplanan deliller, suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturuyorsa; Cumhuriyet Savcısı, bir iddianame düzenler." 172. maddesinin 1. fıkrasında, “Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir.” hükümleri düzenlenmiştir.
Aynı Kanun'un 6545 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten sonraki “Cumhuriyet savcısının kararına itiraz” başlıklı 173. maddesinde ise;
“(3) Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, o yer Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir; kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmazsa, istemi gerekçeli olarak reddeder; itiraz edeni giderlere mahkûm eder ve dosyayı Cumhuriyet savcısına gönderir. Cumhuriyet savcısı, kararı itiraz edene ve şüpheliye bildirir.
(4) Sulh ceza hâkimliği istemi yerinde bulursa, Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir.” hükümleri yer almaktadır.
Soruşturma evresinin asıl yetkilisi olan Cumhuriyet savcısı, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez ceza yargılamasının temel amacı olan maddi gerçeğin ortaya çıkarılması için soruşturmaya başlayacaktır.
Bir fiilin işlendiği haberinin alınması üzerine, suçu takibe yetkili makamlar tarafından derhal hazırlık soruşturmasına başlanmasını ifade eden ilkeye "araştırma mecburiyeti ilkesi"; hazırlık soruşturmasının neticesinde fiilin takibini gerektirecek hususlarda fiilin ve failin belli olması, yeterli emareler teşkil edecek vakıaların bulunması, başka bir ifade ile, şüphelerin ciddi olduğunun tespit edilmesi ve dava şartlarının gerçekleşmiş olması durumunda, yetkili makam tarafından kamu davasının açılmasını ifade eden ilkeye ise "kamu davasını açma mecburiyeti ilkesi" denilmektedir.
Diğer taraftan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin (AİHS) 13. maddesi uyarınca da, temel hak ve özgürlükleri ihlal edilen kimselere etkili bir başvuru yapma hakkı tanınması zorunlu olup, anılan hükmün uygulanmasına ilişkin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarında, (Örn: Vilko E. - Finlandiya kararı 2007; Sürmeli - Almanya kararı 2006) etkili başvuru yolunun hem teoride, hem pratikte erişilebilir, yeterli ve etkili olması gerektiği belirtilmektedir.
İncelenen dosyada, ....Cumhuriyet Başsavcılığınca, hırsızlık ve bedelsiz senedi kullanma suçları açısından evrakın 08/12/2015 tarihli ve 2015/10016-343 sayılı ayırma kararı ile tefrik edilerek suç yeri itibariyle .... Cumhuriyet Başsavcılığına yetkisizlik kararı ile gönderildiği ve hakaret suçuna ilişkin olarak soruşturma yapıldığı, yürütülen soruşturma sonucunda ise hakaret suçuna ilişkin delil yetersizliğinden ....Cumhuriyet Başsavcılığınca 22/02/2015 tarihli ve 2015/10016 soruşturma, 2015/1129 sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği, bu karara müştekinin itiraz etmesi üzerine, ....Sulh Ceza Hakimliğince şüphelinin hakkında ayırma ve yetkisizlik kararı verilen hırsızlık ve bedelsiz senedi kullanma suçları açısından bir araştırma yapılmadığından bahisle söz konusu itirazın kabulüne karar verildiği, söz konusu bu suçlara ilişkin ayırma kararı verilerek dosyanın yetkisizlik kararıyla .... Cumhuriyet Başsavcılığına gönderildiği gözetilmeden itirazın reddi yerine yazılı şekilde kabulüne karar verilmesi hukuka aykırıdır.
IV- Sonuç ve Karar:
Yukarıda açıklanan nedenlerle;
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nın, Kanun yararına bozma isteği doğrultusunda düzenlediği tebliğnamedeki düşünce yerinde görüldüğünden,
1- ....Sulh Ceza Hakimliğinin 09/05/2016 tarihli ve 2016/844 değişik iş sayılı kararının, 5271 sayılı CMK’nın 309.maddesi uyarınca BOZULMASINA,
2- Aynı kanun maddesinin 4-a fıkrası gereğince, sonraki işlemlerin itiraz mercii tarafından mahallinde tamamlanmasına, 28.11.2016 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy