KARAR
Kamu görevlisine hakaret suçundan sanıklar ... ve ...’in, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 125/3-a, 62/1 ve 52/2. maddeleri gereğince 6.000,00 Türk lirası adli para cezası ile cezalandırılmasına, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 231/5. maddesi gereğince hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına dair Güroymak Asliye Ceza Mahkemesinin 21/04/2016 tarihli ve 2014/246 esas, 2016/122 sayılı kararına yönelik itirazın reddi ile sanıklar hakkındaki hükmün D-1 maddesinin 1 yıl adli para cezası ile cezalandırılmasına kısmının "1 yıl karşılığı 365 gün adli para cezası ile cezalandırılmasına", D-2 maddesinin 10 ay adli para cezası ile cezalandırılmasına kısmının "304 gün adli para cezası ile cezalandırılmasına", D-4 maddesinin 6000 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına kısmının "6080 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına" olarak düzeltilmesine ilişkin Bitlis 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 07/06/2016 tarihli ve 2016/305 değişik iş sayılı kararının, Adalet Bakanlığı tarafından kanun yararına bozulmasının istenilmesi üzerine, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 25/11/2016 gün ve 391213 sayılı tebliğnamesiyle dava dosyası Dairemize gönderilmekle incelendi:
İstem yazısında; “Dosya kapsamına göre,kamu görevlisine karşı görevinden dolayı hakaret suçundan, 5237 sayılı TCK'nun 125/3-a maddesi gereğince hüküm kurulurken, seçenek yaptırımlardan olan adli para cezasının tercih edilmesi nedeniyle, temel cezanın alt sınırı olan 365 gün karşılığı adli para cezası yerine, 1 yıl karşılığı adli para cezasına hükmolunması ve artırım ve indirimin yıl ve ay üzerinden yapılması suretiyle sonuç adli para cezasının 6.080,00 TL yerine, 6.000,00 TL olarak eksik hesaplanmasında isabet görülmemiş ise de, sanıklar ... ve ... haklarında verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına karşı sadece sanıklar tarafından itiraz edilmiş olunması karşısında, mercii Bitlis 1. Ağır Ceza Mahkemesince, önceki hükümle belirlenen ve sanıklar için kazanılmış hak olan hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına dair karardan daha ağır ve sanıklar aleyhine sonuç doğuracak şekilde karar verilemeyeceği gözetilmeksizin, yazılı şekilde karar verilmesinde isabet görülmemiştir.” denilmektedir.
Hukuksal Değerlendirme:
5271 sayılı CMK’nın 231. maddesinde düzenlenen “hükmün açıklanmasının geri bırakılması” müessesesinin uygulanabilmesi için, anılan maddenin 6. fıkrasında belirtilen objektif ve subjektif koşulların bulunması ve öncelikle sanığın isnad edilen suçu işlediğinin yapılan yargılama sonucu belirlenmesi gerekmektedir.
CMK’nın 231. maddesinin 12. fıkrasına göre hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına karşı itiraz yoluna başvurulabilecektir.
Olağan kanun yollarından olan itiraz, 5271 sayılı CMK’nun 267 ila 271. maddeleri, arasında düzenlenmiş olup "İtiraz olunabilecek kararlar" başlıklı 267. maddesinde; "Hâkim kararları ile kanunun gösterdiği hâllerde, mahkeme kararlarına karşı itiraz yoluna gidilebilir" şeklindeki düzenlemeye göre, kural olarak sadece hakim kararlarına karşı gidilebilecek olan itiraz yoluna, kanunlarda açıkça gösterilmiş olunması kaydıyla mahkeme kararlarına karşı da başvurulması mümkündür.
CMK’nın 270 ve 271. maddelerine göre, itiraz incelemesi kural olarak duruşmasız ve dosya üzerinden yapılacak, merci gerekli görürse Cumhuriyet savcısı, müdafii veya vekili de dinleyebilecektir. Bunun yanında merci, yazı ile cevap verebilmesi için itiraz istemini Cumhuriyet savcısı ve karşı tarafa bildirebilecek, kendisi de inceleme ve araştırma yapabileceği gibi gerekli gördüğünde bunların yapılması konusunda emir de verebilecektir.
CMK’nın itirazla ilgili yukarıda yer verilen maddelerinde, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına yönelik itirazın yalnızca şekil yönünden inceleneceği, esasın inceleme dışı bırakılacağına dair bir düzenleme bulunmamaktadır.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu da 22/01/2013 tarih ve 2012/10-534 esas, 2013/15 sayılı kararında; “İtiraz mercii, o yer Cumhuriyet savcısının suç vasfına yönelik aleyhe başvurusu üzerine incelemesini sadece şekli olarak değil, hem maddi olay hem de hukuki yönden yapmalı, gerekli gördüğünde cevap vermesi için itirazı sanık müdafiine tebliğ etmeli ve Cumhuriyet savcısı ile sanık müdafiini dinlemeli, yine ihtiyaç duyduğu konular varsa gerekli araştırma ve incelemeyi yapmalı ya da bunların yapılmasını sağlamalı ve bunun sonucunda da TCK'nun 191/2. maddesi gereğince verilen tedavi ve denetimli serbestlik kararının isabetli olup olmadığına karar vermelidir.” şeklindeki gerekçesiyle itirazın hem maddi hem hukuki yönden ele alınması ve her yönden hukuka uygunluğunun denetlenmesi gerektiğine karar vermiştir.
1412 Sayılı CMUK'nun 326. maddesinin 4. fıkrasında; "Hüküm yalnız sanık tarafından veya onun lehine Cumhuriyet savcısı veya 291 inci maddede gösterilen kimseler tarafından temyiz edilmişse yeniden verilen hüküm, evvelki hükümle tayin edilmiş olan cezadan daha ağır olamaz." hükmüne yer verilmiştir. Bu kural yalnız temyiz yolu incelemesi için konulmuş özel bir hükümdür. İtiraz yasa yolunda böyle bir hükme yer verilmemiştir. Bu bağlamda CMUK'nun 326/son maddesinin örnekseme yoluyla bu hükümlerde uygulanması olanağı yoktur.
İnceleme konusu somut olayda, sanıklar hakkında Güroymak Asliye Ceza Mahkemesinin 21.04.2016 tarih 2014/246-2016/122 E.K sayılı Karar sayılı kararında; TCK'nun 125/3-a maddesi gereğince hüküm kurulurken, seçenek yaptırımlardan olan adli para cezasının tercih edilmesi nedeniyle, temel cezanın alt sınırı olan 365 gün karşılığı adli para cezası yerine, 1 yıl karşılığı adli para cezasına hükmolunması ve artırım ve indirimin yıl ve ay üzerinden yapılması suretiyle sonuç adli para cezasının 6.080,00 TL yerine, 6.000,00 TL olarak eksik hesaplanması hususu hukuka aykırıdır. Sanıklar hakkında verilen hükmün açıklanmasının bırakılmasına dair kararlara karşı sanıklar tarafından itiraz edilmiştir. İtiraz mercii olan Bitlis 1. Ağır Ceza Mahkemesi 07/06/2016 tarih 2016/305 Değişik iş sayılı kararı ile hükmün açıklanmasınının geri bırakılmasına dair kararlardan daha ağır olacak şekilde para cezalarını 6.000 TL yerine 6.080 TL olarak düzeltilmesine karar verilmiştir.
Sanıklar hakkında hakaret suçundan kurulan hükümlerde, bir yıl karşılığı adli para cezasının 365 gün yerine bir yıl olarak belirlenmesi nedeniyle 6.080 TL yerine 6.000 TL adli para cezasına hükmedilmesi hukuka aykırı olup, itiraz yasa yolunda aleyhe bozma yasağı kuralı söz konusu olmadığından itiraz merciinin ceza hesabının hatalı olduğu ve sanıkların aleyhine olacak şekilde bu eksikliği tespit etmesi doğru olmakla birlikte, itirazın kabulüne karar vererek gereği için dosyayı mahkemesine iade etmesi gerekirken, asıl mahkemenin yerine geçerek ceza miktarını düzeltmesi hukuka uygun olmamıştır.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu da 22/01/2013 tarih ve 2012/10-534 esas, 2013/15 sayılı kararında; “….Dolayısıyla, kanunda yer alan "İtiraz yerinde görülürse merci, aynı zamanda itiraz konusu hakkında da karar verir" hükmü, itirazı kabul eden merciin sadece "itiraz konusu" hakkında karar vermesi şeklinde anlaşılmalıdır. Buna karşın bu hüküm itiraz konusu dışında dosyanın esası hakkında da yargılamayı sonuçlandıracak (örneğin görevsizlik kararını kaldıran merciin dosyanın esası hakkında karar vermesi ya da hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin kararı kaldıran merciin hükmü açıklaması gibi) bir karar vermesi gerektiği şeklinde yorumlanmamalıdır. Nitekim Ceza Genel Kurulunun 26.10.2010 gün ve 182-209 sayılı kararında; hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına yapılan itirazı inceleyen merciin, itirazı yerinde görmesi halinde dosyayı hükmün açıklanması için yargılamayı yapan asıl mahkemesine göndermesi gerektiği kabul edilmiştir.” şeklindeki gerekçe ile itirazı kabul eden merciin dosyayı gereği için mahkemesine iade etmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Sonuç ve Karar:
Yukarıda açıklanan nedenlerle;
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nın, kanun yararına bozma isteği doğrultusunda düzenlediği tebliğnamedeki düşünce farklı gerekçeyle yerinde görüldüğünden,
1- Bitlis 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 07/06/2016 tarihli ve 2016/305 değişik iş sayılı kararının, 5271 sayılı CMK’nın 309. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
2- Aynı Kanun maddesinin 4-a fıkrası gereğince, sonraki işlemlerin mahallinde tamamlanmasına, Yüksek Adalet Bakanlığına sunulmak üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na TEVDİİNE, 14.03.2017 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy