KARAR
Kasten yaralama ve hakaret suçlarından şüpheliler ... ve ... haklarında yapılan soruşturma evresi sonunda Tekirdağ Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen 14/12/2016 tarihli ve 2016/7581 soruşturma, 2016/3503 esas, 2016/2838 sayılı iddianamenin iadesine dair Tekirdağ 1. Asliye Ceza Mahkemesinin 26/12/2016 tarihli ve 2016/590 sayılı iddianame değerlendirme kararına yönelik itirazın reddine ilişkin Tekirdağ 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 29/12/2016 tarihli ve 2016/1056 değişik iş sayılı kararının, Adalet Bakanlığı tarafından kanun yararına bozulmasının istenilmesi üzerine, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 29/03/2017 gün ve 2017/19276 sayılı istem yazısıyla dava dosyası Daireye gönderilmekle incelendi:
İstem yazısında “6763 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 34 ve 35 inci maddeleriyle, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunun 253 ve 254 üncü maddelerinde yapılan değişiklik çerçevesinde, 6763 sayılı Kanun ile yapılan düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten önce usulüne uygun olarak yapılan uzlaşma tekliflerinin geçerli olduğu ve bu nedenle uzlaşma teklifi yapılmış ve kabul edilmemiş olan dosyalarda yeniden uzlaşma teklifi yapılmasına gerek bulunmadığı cihetle, somut soruşturma dosyasında uzlaşma teklifinde bulunulması üzerine, şüpheliler ..., ... ile müşteki ...’in uzlaşmak istediklerini beyan etmelerine rağmen, müşteki ...'nin uzlaşmayı kabul etmediğinin anlaşılması karşısında, merciince yapılan itirazın kabulü yerine, yazılı şekilde reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir.” denilmektedir.
Hukuksal Değerlendirme;
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun “İddianamenin iadesi” başlıklı 174. maddesinde;
Mahkeme tarafından, iddianamenin ve soruşturma evrakının verildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde soruşturma evresine ilişkin bütün belgeler incelendikten sonra, eksik veya hatalı noktalar belirtilmek suretiyle;
a) 170 inci maddeye aykırı olarak düzenlenen,
b) Suçun sübûtuna etki edeceği mutlak sayılan mevcut bir delil toplanmadan düzenlenen,
c) Önödemeye veya uzlaşmaya tâbi olduğu soruşturma dosyasından açıkça anlaşılan işlerde önödeme veya uzlaşma usulü uygulanmaksızın düzenlenen,
İddianamenin Cumhuriyet Başsavcılığına iadesine karar verilir.
(2) Suçun hukukî nitelendirilmesi sebebiyle iddianame iade edilemez.
(3) En geç birinci fıkrada belirtilen süre sonunda iade edilmeyen iddianame kabul edilmiş sayılır.
(5) İade kararına karşı Cumhuriyet Savcısı itiraz edebilir.” hükümleri yer almaktadır.
5271 sayılı CMK'da düzenlenen iddianamenin iadesi kurumu, uzun süren yargılama süreçlerinin önüne geçilebilmesi ve davaların “tek oturum” da bitirilebilmesini temin amacıyla getirilen yeni düzenlemelerden biridir. Bunun gerçekleştirilebilmesi için de soruşturma safhasında tüm delillerin toplanmış olması gerekmektedir.
5271 sayılı CMK’nın 2/e maddesinde “kanuna göre yetkili mercilerce suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen evre” olarak tanımlanan soruşturma safhasında asıl görevli ve yetkili makam Cumhuriyet savcısıdır.
Soruşturma evresinin asıl yetkilisi olan Cumhuriyet savcısı, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez ceza yargılamasının temel amacı olan maddi gerçeğin ortaya çıkarılması için soruşturmaya başlayacaktır.
Ceza muhakemesinin amacı maddî gerçeğin araştırılıp bulunmasıdır. Ancak bu yapılırken insan onuru, hukukun ve ceza muhakemesi hukukunun temel ilkeleri daima göz önünde bulundurulmalıdır. Maddî gerçek, her ne pahasına olursa olsun araştırılıp bulunmalıdır şeklinde bir ilke hiçbir hukuk devletinde yoktur. Bu nedenle, ceza muhakemesinin amacı insan hakları ihlâllerine yol açmadan maddî gerçeğin araştırılıp bulunması, adaletin gerçekleştirilmesi ve hukukî barışın sağlanmasıdır.
Uzlaşma yargının iş yükünün azaltılması için öngörülen alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerinden biridir. Bu kurumun ihdas amacına hizmet edebilmesi için, uzlaşmanın anlam ve öneminin her somut olayda taraflara anlatılması gerekmektedir.
CMK’nın 253/6. maddesi uyarınca kendisine ulaşılamayan şüpheli veya mağdur hakkında uzlaşma yoluna gidilmeksizin soruşturma tamamlanabilecektir.
İnceleme konusu somut olayda ;
Şüpheli ... hakkında müşteki ...'e karşı TCK'nın 125/1,4., sanık ... hakkında müşteki ...'e karşı TCK'nın 125/1,4., müşteki ...'ye karşı aynı Kanunun 125/1,4 ve 86/2,3-e maddeleri gereğince cezalandırılması istemi ile Tekirdağ Cumhuriyet Başsavcılığının 14/12/2016 tarih 2016/7581 soruşturma sayılı iddianamesi düzenlenmiştir.
Tekirdağ 1. Asliye Ceza Mahkemesi 26/12/2016 tarih 2016-590 iddianame değerlendirme sayılı kararı ile şüpheliler ..., ... ve müşteki ...'in uzlaşmak istediklerini belirtip bu yönde formu imzaladıkları ancak uzlaştırma işlemleri yapılmadan iddianame düzenlendiği gerekçesiyle iadesine karar vermiştir.
Tekirdağ Başsavcılığınca "CMK 253/3 maddesinde "Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olsa bile, etkin pişmanlık hükümlerine yer verilen suçlar ile cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, uzlaştırma yoluna gidilemez. (Ek cümle: 26/06/2009-5918 S.K./8.mad) Uzlaştırma kapsamına giren bir suçun, bu kapsama girmeyen bir başka suçla birlikte işlenmiş olması hâlinde de uzlaşma hükümleri uygulanmaz." denildiği, 6763 sayılı yasa ile bu maddede herhangi bir değişiklik yapılmadığı, dolayısıyla bu maddenin halen yürürlükte olduğu, şüpheli ...'in atılı suçu diğer şüpheliyle birlikte resen takibi gerektiren bir suçta birlikte işledikleri anlaşılmakla" şeklindeki gerekçeyle iddianamenin iadesine itiraz edilmiştir.
Tekirdağ 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 2016/1056 değişik iş ve 29/12/2016 tarihli kararıyla "Şüpheli ...'e yüklenen tek suçun hakaret suçu olup, bu suçun da uzlaşma hükümlerine tabi olduğu, usulüne uygun bir şekilde uzlaştırma usulü uygulanmaksızın iddianame düzenlenmiş olmasının usul ve yasaya aykırı olduğu,
Şüpheli ...'e yüklenen hakaret suçu yönünden, uzlaştırmaya tabi olmayan bir başka suç ile işlenmiş olmasına rağmen, bu suçlar ayrı ayrı hareketlerle işlenebilen suçlardan olması nedeniyle, bu bakımdan hakaret suçu açısından uzlaştırma usulünün uygulanması gerektiği anlaşılmış olmakla iade kararındaki yerinde görülen gerekçeye göre iddianamenin iadesinde usul ve yasaya aykırılık görülmediği" şeklindeki gerekçeyle itirazın reddine karar verilmiştir.
Yukarıda belirtilen açıklamalara göre;
a- Şüpheli ...'e yönelik istemin değerlendirilmesi,
Şüpheli ..., uzlaşmayı kabul ederken, müştekilerden ... uzlaşma önerisini kabul etmemiş, diğer müşteki ... kabul etmiştir. Ancak, şüpheli ..., müşteki ...'a karşı hakaret suçunu müşteki ...'a yönelik işlediği iddia edilen ve uzlaştırma kapsamında olmayan TCK'nın 86/2,3-e maddesinde düzenlenen suçla birlikte işlediği somut olay incelendiğinde anlaşılmaktadır.
CMK'nın 253/3. maddesinde "Uzlaştırma kapsamına giren bir suçun, bu kapsama girmeyen bir başka suçla birlikte işlenmiş olması hâlinde de uzlaşma hükümleri uygulanmaz." hükmüne yer verilmiştir. Bu nedenle şüpheli ...'in iddianamenin iadesine konu eylemini uzlaşma kapsamına girmeyen suçla birlikte işlemesi nedeniyle uzlaştırma işlemleri yapılmadan iddianamenin düzenlenmesi hukuka uygundur. Bu gerekçeyle itiraz merciince itirazın kabulu yerine reddine karar verilmesi hukuka uygun değildir.
b- Şüpheli ...'e yönelik istemin değerlendirilmesinde,
Şüpheli ...'in iddianameye konu eylemi, müşteki ...'a yönelik işlediği iddia edilen uzlaştırma kapsamında olan hakaret suçudur. Şüpheli ve müşteki uzlaşmayı kabul etmişlerdir. Somut olay incelendiğinde, isteme konu suç uzlaştırma kapsamına girmeyen bir suçla birlikte işlenmemiştir. Bu nedenle uzlaştırma işlemleri yapılmadan iddianame düzenlenmesi hukuka aykırıdır. Bu nedenle itiraz merciince itirazın reddine karar verilmesi hukuka uygun olup bu hususa yönelik kanun yararına bozma istemi yerinde görülmemiştir. Sonuç ve Karar:
Yukarıda açıklanan nedenlerle;
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, düzenlediği tebliğnamedeki düşünce kısmen yerinde görüldüğünden,
1- Sanık ... hakkında, Tekirdağ 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 29/12/2016 tarihli ve 2016/1056 değişik iş sayılı kararının, 5271 sayılı CMK’nın 309. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
2- Sanık ... hakkındaki kanun yararına bozma isteminin REDDİNE,
3- Aynı Kanun maddesinin 4-a fıkrası gereğince, sonraki işlemlerin mahallinde tamamlanmasına, dosyanın Yüksek Adalet Bakanlığına sunulmak üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na TEVDİİNE, 06/02/2018 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.