(2942 S. K. m. 11) (634 S. K. m. 46)
Dava: Dava dilekçesinde kamulaştırma bedelinin arttırılması ile faiz ve masrafların davalı taraftan tahsili istenilmiştir. Mahkemece davanın kısmen kabulü cihetine gidilmiş, hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:
Karar: Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre sair temyiz itirazları yerinde değildir.
Ancak;
1- Dairede karar düzeltme incelemesi daha önce yapılan Bornova 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin 1998/360 Esas-692 Karar sayılı (Dairenin 1999/253-173) dosyasında mevcut 7.12.1998 tarihli Tapu Sicil Müdürlüğü yazısındaki bilgilere göre emsal taşınmazın 11.4.1988 tarihinde 1.318.789 TL./m2; 16.8.1988 tarihinde 1.300.000 TL./m2; 21.11.1988 tarihinde de 2.903.000 TL./m2 fiyatla satıldığı bildirilmiştir. Birbirine çok yakın değerlerde olan ilk iki satıştan ikincisinin yapıldığı 16.8.1988 tarihinden üç ay sonra yapılan 21.11.1988 tarihli satış ilk satışların iki mislinden fazla değere ulaşmıştır. Böyle bir satış kısa sürelerde meydana gelen fiyat farklılıkları nedeniyle yanıltıcı sonuçlara götürür nitelikte olup, bu satışlardan en yükseğinin emsal alınması da dikkate değer görülmüştür. Böyle bir taşınmazın, arsa satışlarının çok yoğun olduğu bilinen Bornova mıntıkasında başka emsaller bulunmasına rağmen emsal olarak alınmış olması doğru görülmemiştir. Mahkemece resen emsal araştırması yapılarak tapu kayıtları getirtildikten sonra yukarıdaki hususlar dikkate alınarak her iki bilirkişi kurullarından raporlar alınmalı ve hasıl olacak sonuca göre karar verilmelidir.
2- Dava konusu taşınmaz, üzerinde kat irtifakı kurulan tamamlanmış ve iskan edilmiş bir yapının bağımsız bölümüdür. Tamamlanmış ve iskan edilmiş yapılarda da uygulanması gereken 634 Sayılı Kat Mülkiyeti Kanununun 46.maddesinin son fıkrası (Ana gayrimenkulün arsası ile birlikte kamulaştırılması halinde her bağımsız bölümün kamulaştırma bedeli, bağlantılı bulunduğu arsa payı ile eklentileri de göz önünde tutularak ayrı ayrı takdir olunur) hükmünü koymuştur. Böyle olunca, ana yapının arsasına 2942 sayılı Kanunun 11.maddesinin 3.fıkrasının g bendi göz önünde tutularak kamulaştırma gününden önce özel amacı olmayan emsal satışlara göre; yapılara da aynı maddenin h bendi gereğince Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca yayınlanmış, kamulaştırma tarihindeki resmi birim fiyatları ve yapı maliyet hesaplarını gösteren listelerine göre (yıpranma payı da düşülerek) değer verilip, ayrıca bedelin tesbitinde etkili olacak diğer ölçüler de dikkate alınarak kamulaştırma karşılığının yasal biçimde belirlenmesi gerekir. Buna göre, yukarıda açıklanan ilkeler doğrultusunda arsa ile ana yapının (ortak yerleri içerir biçimde) değerleri hesaplandıktan sonra, arsa payına düşen miktarına göre bağımsız bölümün karşılığı bedel tesbit edilir. Şayet o bağımsız bölümün yapısında değeri etkileyecek özellik ve nitelikte diğer bağımsız bölümlerden farklı ilaveler varsa bunlar da göz önünde tutulmak gerekir.
3- Dava konusu taşınmaz üzerindeki muhdesat yasal değerlendirme yönünden yapı niteliğindedir. Kamulaştırma Kanununun kıymet esaslarını düzenleyen 11.maddesinin 3.fıkrasının yapılara ilişkin (h) bendi gereğince kamulaştırma tarihindeki resmi birim fiyatlarına göre bulunacak yapı maliyetinden yıpranma payı oranı belirtilerek tutarının düşülmesi ve bedel tesbitine etkisi olan diğer objektif ölçülerde göz önünde tutularak 4.fıkrada açıklandığı gibi her unsurun gerekçeleri ve değere katkı oranları ayrı ayrı dayanaklarıyla gösterilmek suretiyle değerlendirilip kamulaştırma bedelinin tesbiti gerekir. Hükme esas alınan bilirkişi raporlarında binanın hangi unsurları olduğu gözetilmeden, yasal dayanakları belirtilmeden yapı maliyetine %10 objektif değer artışı oranı uygulanarak fazlaya hükmedilmiş olması doğru değildir.
Sonuç: Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK. nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 18.05.1999 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy