(743 S. K. m. 3, 59, 68, 80, 83)
Dava: Dava dilekçesinde vakıf üyeliğinden ihraç kararının iptali istenilmiştir. Mahkemece davanın reddine dair verilen hükmün temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılması davacı vekili tarafından yasal süresi içinde verilen temyiz dilekçesi ile istenilmekle taraflara yapılan tebligat üzerine duruşma için tayin olunan günde temyiz eden davacı Vek. ile aleyhine temyiz olunan davalı Vek. geldiler. Gelen vekillerin sözlü açıklamaları dinlendikten sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunarak, tetkik hakiminin açıklamaları dinlenip, gereği düşünüldü:
Karar: Dava, vakıf üyeliğinden çıkarma kararının iptali istemine ilişkindir.
Davacı Servet ....nun, davalı vakfın yönetiminde görev aldığı iki ayrı dönem içinde vakfın menfaatlerini koruyup kollamadığı ve bilgisi olduğu halde vakfın menfaatlerine ters düşen gelişmelerden vakıf yönetim kuruluna bilgi vermediği, yönetim kurulu üyeliğinden ayrıldıktan sonra da bu tür eylemlerini sürdürdüğü gerekçesiyle Vakıf Senedinin 8.2.1. maddesi uyarınca vakıf üyeliğinden çıkarıldığı, bunun üzerine kararın iptali için davacının süresinde bu davayı açtığı anlaşılmaktadır.
İptali istenen kararın dayanağını oluşturan Vakıf Senedinin 8.2.1. maddesinde vakıf ile olan ilişkilerinde ahlak ve iyi niyet kuralları ile bağdaşmayacak hareketlerde bulunan üyeler, yönetim kurulu kararı ve genel kurulun onayı ile vakıflığından çıkarılır... hükmünü öngörmektedir.
Dosyada toplanan bilgi ve belgelere göre; davacının, davalı E..... Demir ve Çelik Fabrikaları T.A.Ş. Mensupları Yardımlaşma Sandığı Vakfının Yönetim Kurulunda 17.6.1985-6.8.1991 ve 1.5.1995-1.3.1997 tarihleri arasında olmak üzere iki ayrı dönemde görev yaptığı, bu arada 1.1.1991-8.4.1993 tarihleri arasında vakfı temsilen S.... A.Ş. Yönetim Kurulu eliğinde bulunduğu, yine bağlı şirketlerden S.... A.Ş.nin ortağı olması nedeniyle 1.9.1993 tarihinden beri bu şirketin yönetim kurulu si olduğu konularında taraflar arasında çekişme yoktur.
Uyuşmazlık; davacının, vakıf üyeliğinden çıkarılmasına ilişkin 29.9.1998 günlü yönetim kurulu kararında sözü edilen eylem ve davranışlarda bulunup bulunmadığı ve bunların Vakıf Senedinin 8.2.1. maddesinde öngörülen ahlak ve iyi niyet kuralları ile bağdaşmayacak nitelikte olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.
İptali istenen ve Vakıf Genel Kurulunca 14.4.1999 tarihinde onaylanmış olan Vakıf Yönetim Kurulunun 29.9.1998 günlü kararında, davacının hangi eylem ve davranışlarıyla vakfın menfaatlerini koruyup kollamadığı açıkça belirtilmemiş, soyut anlatımlarla birlikten çıkarılmasına karar verilmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde, davacının üyelikten çıkarılma nedeni olarak; Vakıf Yönetim Kurulunun 12.3.1996 günlü toplantısında hisse devrine karşı çıkılmış olmasına ve bu konuda alınan kararı davacının da imzalamış bulunmasına karşın, S..... A.Ş. hisselerinden bir kısmının bağlı Şirket S.... A.Ş.ne devrine ilişkin 18.3.1996 tarihli Yönetim Kurulu toplantısına katılarak olumlu oy kullandığını; ayrıca, S..... A.Ş.nin 18.10.1998 tarihinde yapılacak kongresinde seçimlerle ilgili olarak vakıf yönetimine karşı tavırları bilinen Orhan .....nın yanında yer alıp, adı geçenin seçim bildirgesinde irtibat bürosu olarak işyerini göstermesine ve telefon numarasını yazmasına davacının ses çıkarmadığını ve seçimde Orhan .....nın listesinden S..... A.Ş.nin yönetim kuruluna seçildiğini, böylece davacının üyesi olduğu vakfa zarar veren davranışlarda bulunduğunu öne sürmüş, bu nedenlerle ihraç kararının doğru olduğunu savunmuştur.
Vakıf üyeliğinden çıkarılma nedeni olarak gösterilen davacının eylemleri somuta indirgendiğinde; aynı zamanda hem davalı vakfın hem de ortağı olduğu S.... A.Ş.nin yönetim kurullarında olan davacının, S... A.Ş.deki vakıf hisselerinin bir kısmının bağlı şirket S.... A.Ş.ne devrine ilişkin karara katılmış olması, vakıf yönetim kurulundan ayrıldıktan sonra da vakıf yönetimine karşı tavırları olduğu iddia edilen Orhan .....nın yanında yer alıp, işyerini ve telefon numarasını bu kişinin irtibat bürosu olarak seçim bildirgesinde göstermesine ses çıkarmaması ve onun listesinden S..... A.Ş. yönetim kurulu birliğine seçilmiş bulunması, vakfa zarar veren ve vakfın menfaatlerine ters düşen davranışlar olarak gösterilmektedir.
Hemen belirtmek gerekir ki, davalı vakıf ve yukarıda adı geçen şirketler ayrı birer özel hukuk tüzelkişisi olup, her birinin birbirinden bağımsız yönetim organları vardır. Bir gerçek kişinin bu nitelikteki iki ayrı tüzelkişinin yönetim kurullarında aynı zamanda görev almasına yasal bir engel bulunmamaktadır. Somut olayda aynı zamanda vakıf yönetim kurulu si olan davacının, ortağı olduğu S.... A.Ş.nin yönetim kurulu si olarak bu şirketin 18.3.1996 günlü Yönetim Kurulu toplantısına katılması ve S.... A.Ş.nin bir kısım hisselerinin bünyesindeki S.... A.Ş.ne devrine ilişkin kararı imzalamış bulunması görevi gereğidir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde, davacının da katıldığı Vakıf Yönetim Kurulunun 12.3.1996 tarihli toplantısında hisse devrine karşı çıkıldığını ileri sürmüş ise de, sözü edilen karar incelendiğinde vakıf yönetim kurulunca hisse devrine karşı çıkıldığına ilişkin herhangi bir ifadenin yer almadığı görülmüştür. Bu kararda, S..... A.Ş.nin sermaye artırımı ve grup içindeki şirketlerde vakfın sahip olduğu sermaye paylarındaki değişiklikler hakkında mali sekreter Şahin ....dan geniş bilgi alınması ve durumun bundan sonra müzakeresi kararlaştırılmıştır.
Davalı vakfın %10 pay sahibi olduğu S..... A.Ş.nin 26.1.1996 günlü yönetim kurulu toplantısında kapasite artırımı ve modernizasyon maksadıyla yapılan yatırımların artacak finans ihtiyacını ve işletme sermayesi açığını karşılamak için bağlı kuruluşlardaki payların şirket menfaatine uygun olarak grup şirketleri arasında devir işlemi yapılmasına karar verilmiş; bundan sonra S..... A.Ş.nin bağlı kuruluşu olan S.... A.Ş.nin 18.3.1996 günlü Yönetim Kurulu toplantısında, S..... A.Ş.nin devretmek istediği S...., S... ve S... A.Ş.lerine ait hisse senetlerinin devir alınması; 20.3.1996 günlü toplantıda da yine S..... A.Ş.nin S.... A.Ş.deki hisselerin bir kısmının S.... A.Ş.ne devri uygun görülerek bunların ortaklık pay defterine kaydedilmesi kararlaştırılmıştır.
Aynı grup içinde yer alan ve aralarında menfaat ilişkisi bulunan şirketler arasındaki hisse devrinde, dışarı (üçüncü kişilere) herhangi bir fon ve hisse senedi devri söz konusu olmadığından, böyle bir işlemin grup şirketlerinin zararına olduğu söylenemez. Nitekim, Sermaye Piyasası Kurulundan alınan 20.8.1997 gün ve 1121-9021 sayılı yazıda da bu doğrultuda görüş bildirilmiştir.
Bu bağlamda davacının, ortağı olduğu S.... A.Ş.nin yönetim kurulu si olarak, bu şirketin bağlı bulunduğu S..... A.Ş.den hisse devralmasına ilişkin yönetim kurulu kararına imza koymuş olmasının davalı vakfın menfaatine aykırı bir davranış olarak değerlendirilmesi ve bunun, vakıf senedinin üyelikten çıkarılmayı düzenleyen 8.2.1.maddesinde öngörülen vakıfla ilişkisinde ahlak ve iyi niyet kuralları ile bağdaşmayacak bir hareket olarak nitelendirilmesi doğru olamaz. Başka bir anlatımla, aynı grupta yer alan şirketler arasındaki hisse devrinde, davacının pay devralan şirketin (S.... A.Ş) yönetim kurulu si sıfatıyla hisse devri kararını yönetim kurulunun diğer üyeleri ile birlikte imzalamış olması, kendisinden beklenen özeni göstermediği biçiminde yorumlanamaz ve Medeni Kanununun 3.maddesinde anlamını bulunan objektif iyi niyet kurallarıyla bağdaşmayan bir davranış olarak kabul edilemez.
Söz konusu hisse devri kararından sonra davacının, üyesi olduğu vakıf yönetim kurulunu bilgilendirmediği, böylece vakfın menfaatine ters düşen gelişmelerden vakıf yönetimine bilgi vermediği de ileri sürülmüş ise de, ihraç nedenleri arasında gösterilen bu iddia davalı tarafça yöntemince kanıtlanamadığı gibi, Vakıf Yönetim Kurulunun 12.3.1996 günlü kararında hisse (sermaye payları) hakkındaki değişiklikler konusunda Şahin ....dan bilgi alınmasının ve bundan sonra durumun müzakeresinin kararlaştırılmış olması da gözönünde tutulduğunda, davacının vakıf yönetim kurulundan ayrıldıktan çok sonra bu hususun ihraç nedeni olarak gündeme getirilmiş bulunması da isabetli değildir.
Öte yandan davacının, vakıf yönetim kurulundan ayrıldıktan sonra, S.... A.Ş.nin 18.10.1998 tarihli kongresi nedeniyle Orhan ..... adlı kişinin seçim bildirgesinde seçim irtibat bürosu olarak işyerini göstermesine, vakıftan çıkarıldığının kendisine bildirilmesinden önce noter aracılığıyla gönderdiği ihtarname ile karşı çıktığı nazara alındığında, davalı vekilinin davacının üyesi olduğu vakıf aleyhine davranışta bulunduğu yolundaki savunması da soyut iddiadan öteye gidememiştir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle dosyada toplanan bilgi ve belgelere göre; davacının, vakıfla olan ilişkilerinde ahlak ve iyi niyet kurallarıyla bağdaşmayan davranışlarda bulunduğu usulen gerçekleşmediği ve böylece vakıftan ihracına ilişkin yönetim kurulu kararı ile bunu onaylayan Genel Kurul kararının usul ve yasaya aykırı olduğu gözetilerek davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, mahkemece kanıtların değerlendirilmesinde yanılgıya düşülerek davanın reddine karar verilmiş olması doğru görülmemiştir.
Sonuç: Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK'nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, Yargıtay duruşmasında vekille temsil edilen davacı yararına takdir edilen 30.000.000 TL. vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine, temyiz peşin harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 05.04.2001 gününde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy