(2942 S. K. m. 11)
Dava: Dava dilekçesinde kamulaştırma bedelinin artırılması ile faiz ve masrafların davalı taraftan tahsili istenilmiştir. Mahkemece davanın kısmen kabulüne dair verilen hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiş olup, incelemenin duruşmalı olarak yapılması ise davacı vekili tarafından yasal süresi içinde verilen temyiz dilekçesi ile istenilmekle taraflara yapılan tebligat üzerine duruşma için tayin olunan günde temyiz edenlerden davacı vekili ile davalı vekili geldiler. Gelen vekillerin sözlü açıklamaları dinlendikten sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunarak, tetkik hakiminin açıklamaları dinlenip, gereği düşünüldü.
Karar: Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre sair temyiz itirazları yerinde değildir.
Ancak;
Mahkemece dava konusu taşınmazda bir kez keşif yapılmış, bu keşifte bilirkişiler taşınmazın sulu arazi olmadığını belirtip, buğday, kuru soğan ve enginar ürünlerinin münavebesi ile net gelir metodu uygulayarak m2 değeri tespit etmişler, davacı vekilinin 6.2.1998 tarihli rapora itiraz dilekçesi üzerine, bu kez mahkemece bu kuruldan alınan ek rapor da önceki müşahedelere dayalı olarak taşınmazın Devlet kanalı ile ya da çiftçi imkanları ile sulanmadığı belirtilerek bu kez münavebeye enginar yerine kavun ürünü alınarak m2 değeri belirlenmiştir. Davacı vekili bu ek rapora da itiraz etmişse de, Mahkemece bu itiraz kabul edilmemiş, aksine raporda uygulanan değerler resmi verilere uygun hale getirilerek ve objektif unsur nedeni ile artış ve artan kısım için takdir edilen değer kaybı da uygun görülmeyerek kaldırılmış ve m2 değeri 545.197 TL. üzerinden karar verilmiştir.
Dairemize intikal eden aynı köye ait davalı idarece yapılan kamulaştırma bedel arttırımına ilişkin (Bursa 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2000/189-384 ve 2000/190-335 Esas Karar sayılı Dairenin 2000/10302-10896, 2000/10303-10895 Esas - Karar sayılı ve mahkemenin aynı gün incelenen 1997/369-1998/266 Esas-Karar Dairenin 2001/2279-3312 Esas Karar sayılı) dava dosyalarında aynı değerlendirme tarihi itibari ile taşınmazlarda sulu tarım ürünleri olan ıspanak ve sivri biber ve taze fasülyenin münavebeye dahil edilmesi suretiyle yapılan hesaplamada 1.207.597. TL/m2 değer tespit edilmiş ve taşınmazların konumlarına göre objektif değer artışı uygulanmış, artan kısımda değer kaybı olduğu öngörülerek hesaplanmıştır.
Davacı vekilinin 9.9.1998 tarihli dilekçesine ekli D.S.İ. nin 5.9.1998 tarih ve 743/3842 sayılı yazısında dava konusu taşınmazda D.S.İ. nin sulama kanalının bulunduğu ve sulu tarım yapıldığı belirtilmiştir.
Tüm bu delilerin değerlendirilmesi sonucu mahkemece, dava konusu taşınmazın öncelikle sulu yada kuru arazi olup olmadığı kesin olarak saptanmadan ve Dairemizce incelenen aynı köydeki diğer kamulaştırma bedel artışı dosyalarındaki değerler, takdir sırasında güçlü delil olarak değerlendirilmeden eksik inceleme ile karar verilmiş olması doğru görülmemiştir.
Mahkemece, öncelikle D.S.İ. den dosya içerisine konulan fotokopi yazı örneği de eklenerek dava konusu taşınmazın D.S.İ. sulama kanalı ile sulanıp sulanmadığı sorulup, alınan yazı cevabı ile dava konusu taşınmazda yeniden keşif yapılıp taşınmazın sulu olup olmadığı yolundaki gözlemler de zapta geçirilmek suretiyle, taşınmazın vasfı belirlenmeli ve bu vasfa göre gerekirse bilirkişilerden yukarıda sözü edilen bedel arttırım davalarına ilişkin dosyalar getirtilip incelendikten sonra dava konusu taşınmazın değerini arttıran özellikleri nazara alınarak objektif unsur nedeni ile arttırım ve artan kısmın yüzölçümü, geometrik yapısı ve tarımsal faaliyette bulunmanın güçleşmesi gibi hususlar nazara alınarak bu kısım için uygun görülen ölçüde değer kaybının da hesaplandığı ek raporlar alınıp hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmelidir.
Sonuç: Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK'nun 428 nci maddesi gereğince BOZULMASINA, Yargıtay duruşmasında vekille temsil edilen davacı yararına takdir edilen 20.000.000 TL. vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine, temyiz peşin harçlarının istek halinde temyiz edenlere iadesine, 05.04.2001 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy