18. Hukuk Dairesi 2001/9726 E., 2001/8865 K.
"İçtihat Metni"
Dava dilekçesinde İmar Yasası uygulaması sonucu oluşan ortaklığın giderilmesi istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulü cihetine gidilmiş, hüküm davalılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:
Dava, Kat Mülkiyeti Yasasının 54. maddesi gereğince ortaklığın giderilmesi istemine ilişkindir.
Belediyece 14.12.1995 tarihinde yapılan imar uygulaması nedeniyle tapuda davalılar adına kayıtlı olup üzerinde kat mülkiyetine tabi (kat irtifaktı) yapı bulunan 296,25 m2 alanlı 8 parsel sayılı taşınmaz ile davacılar adına kayıtlı olan 267 m2 alanlı 49 parsel sayılı taşınmaz, İmar Yasasının 16. ve izleyen maddeleri uyarınca ortaklaştırılarak (ve her iki parselden düzenleme ortaklık payı da düşülerek) dava konusu 347 m2 alanlı 5 no.lu parsel oluşturulmuş; davacılar, bu (5 parsel sayılı) taşınmazdaki ortaklığın giderilmesini istemişlerdir. Mahkemenin, Kat Mülkiyeti Yasasının 54. maddesi hükümleri çerçevesinde ortaklığın giderilmesine ilişkin ilk kararı, davacılar vekilinin temyizi üzerine Dairemizce bozulmuştur.
Mahkemece, bozma ilamına uyulmuş ise de bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmediği gibi, Kat Mülkiyeti Yasasının 54. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında öngörülen esaslar da yeterince dikkate alınmadan hüküm kurulmuştur.
Şöyle ki;
1- İmar Yasası hükümlerine göre ortaklaştırılan 8 ve 49 parsel sayılı taşınmazlardan her birinin (bu bağlamda 8 no.lu parsel üzerindeki kat irtifaklı yapının) ortaklaştırmadan önceki geçer değerleri Kat Mülkiyeti Yasasının 54. maddesinin ikinci fıkrası gereğince ve Yargıtay uygulamaları doğrultusunda belirlenip, bu değerlere toptan eşya fiyat endeksleri uygulanmak suretiyle dava tarihine ulaştırılıp uyarlanmasından sonra, bunlardan değeri en yüksek olan taşınmazın (alanı itibariyle daha büyük ve üzerinde yapı bulunan 8 no.lu parselin daha değerli olacağı kuşkusuzdur) maliklerine, öteki (49 parsel sayılı) taşınmazı -saptanan değeri ile satın almalarını teklife karar verilmesi gerekirken; yalnızca ortaklaştırma sonucu oluşan 5 no.lu parselin değerinin belirlenmiş olması ve paydaşların bu parseldeki arsa payları nazara alınmak suretiyle en büyük pay sahibi olan tek bir paydaşa teklifte bulunulması,
2- Ortaklaştırma sonucu oluşan 13099 ada 5 parsel sayılı taşınmazın imar durumuna göre üzerindeki kat mülkiyetini (kat irtifakını) koruma olanağı bulunup bulunmadığının ilgili belediyeden sorulması ve bilirkişi aracılığıyla incelenip saptanması gerektiğinin dikkate alınmaması,
3- Kabule göre de; taşınmazda en fazla pay sahibi olan (210/2960 arsa paylı) paydaşa, öteki paydaşların paylarını satın almasının önerilmesine ilişkin kararın sonucu beklenmeden (ödemesi gereken miktar açıkça belirtilip, öngörülecek belli süre içerisinde teklifi kabul edip parayı mahkeme veznesine ya da gösterilecek bir bankaya yatırması beklenip, bu konuda kesin sonuç alınmadan) 54. maddenin üçüncü fıkrasının uygulanamayacağı düşünülmeden ve bu bağlamda HUMK.nun 388. maddesinin son fıkrası hükmü gözetilmeden infazda kuşku ve tereddüt uyandıracak biçimde hüküm kurulması,
Doğru görülmemiştir.
Mahkemece, hükmüne uyulan önceki bozma ilamı ile yukarıda açıklanan hususlar birlikte gözönünde tutulmak suretiyle;
a- Öncelikle, ortaklaştırılan 8 ve 49 parsel sayılı taşınmazların ortaklaştırmadan önceki geçer değerleri Kat Mülkiyeti Yasasının 54. maddesinin ikinci fıkrası gereğince belirlenip, Yargıtay uygulamaları doğrultusunda bu değerlere toptan eşya fiyat endeksleri uygulanmak suretiyle dava tarihine ulaştırılıp uyarlandırılmasından sonra, bunlardan değeri en yüksek olan taşınmazın maliklerine, öteki taşınmazı saptanan değeri karşılığında satın almalarını teklife karar verilmesi, bu kararda belirtilen bedel, yine kararda belirlenecek olan makul ve belli bir süre içerisinde mahkeme veznesine (ya da hakimin göstereceği bir bankaya) yatırıldığında ortaklık giderilmiş olacağından, bu yolda hüküm kurulması,
b- Yukarıda sözü edilen teklif kararı uyarınca öneri kabul edilmez ya da kararın kesinleşmesinden itibaren yapılacak tebligat üzerine en yüksek değerli taşınmaz maliklerince tebliğden başlayarak bir ay içinde bedel ödenmez (banka hesabına ya da mahkeme veznesine yatırılmaz) yahut banka mektubu veya ayni teminat gösterilmez ise ortaklaştırılan taşınmazların tümü (yani 8 ve 49 no.lu parsellerin ortaklaştırılmasıyla oluşan 5 no.lu parsel); imar durumuna göre üzerindeki kat mülkiyetine tabi (kat irtifaklı) yapının nitelikleri de dikkate alınarak kat irtifakının muhafazası mümkün ise o haliyle, mümkün değilse kat irtifakı kaldırılarak, açık artırma yoluyla satılıp ortaklığın giderilmesine ve satış bedelinin her taşınmazın 54. maddenin ikinci fıkrası uyarınca saptanmış olan değerleri arasındaki orana göre maliklere paylaştırılmasına karar verilmesi gerekir.
Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince (BOZULMASINA), temyiz peşin harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 15.10.2001 gününde oybirliğiyle karar verildi.