(2942 S. K. m. 11, 15)
Dava: Dava dilekçesinde kamulaştırma bedelinin arttırılması ile faiz ve masrafların davalı taraftan tahsili istenilmiştir. Mahkemece davanın kısmen kabulü cihetine gidilmiş, hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:
Karar: 1- Dairede karar düzeltme incelemesi daha önce yapılan Bornova 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1998/360 Esas-692 Karar sayılı (Dairenin 1999/253-173) dosyasında mevcut 7.12.1998 tarihli Tapu Sicil Müdürlüğü yazısındaki bilgilere göre emsal taşınmazın 11.4.1988 tarihinde 1.318.789 TL./m2; 16.8.1988 tarihinde 1.300.000 TL./m2; 21.11.1988 tarihinde de 2.903.000 TL./m2 fiyatla satıldığı bildirilmiştir. Birbirine çok yakın değerlerde olan ilk iki satıştan ikincisinin yapıldığı 16.8.1988 tarihinden üç ay sonra yapılan 21.112.1988 tarihli satış ilk satışların iki mislinden fazla değere ulaşmıştır. Böyle bir satış kısa sürelerde meydana gelen fiyat farklılıkları nedeniyle yanıltıcı sonuçlara götürür nitelikte olup, bu satışlardan en yükseğinin emsal alınması da dikkate değer görülmüştür. Böyle bir taşınmazın, arsa satışlarının çok yoğun olduğu bilinen Bornova mıntıkasında başka emsaller bulunmasına rağmen emsal olarak alınmış olması,
2- Kamulaştırma Yasasının 11. maddesinin (d) bendi kıymet takdirine esas tutulacak unsurlar arasında vergi beyanını da saymıştır. Özellikle mutadın üzerinde yüksek meblağlara ulaşan değerlendirmelerin olabildiğince değişik unsurlarla teyit edilmesi gerekir. Değerlendirme tarihinde beyan edilen emlak vergisine esas m2 birim değeri, kamulaştırma bedelinin tesbiti için yeterli değildir. Ancak gerek beyan edilen miktarla takdir edilen miktar, gerek emsalle kamulaştırılan taşınmazın oranının mukayesesi açısından önem taşır. Mahkemece, dava konusu taşınmazın ve emsal taşınmazın değerlendirme tarihindeki vergi beyanlarının ya da bulundukları sokak veya cadde için emlak vergisine esas olmak üzere, belediyece belirlenen m2 fiyatlarının ilgili belediyelerden sorulmamış olması,
3- Aynı gün dairece incelenip onanan aynı mahkemenin 1998/966-1999/166 (Dairenin 1999/5637 esas) sayılı dosyasında bilirkişiler aynı kamulaştırma nedeniyle aynı mahallede, yakın tarih itibariyle düzenledikleri raporda, aynı nitelendirmeleri kullanarak aynı emsali esas alarak yaptıkları değerlendirmede 30.000.0000 TL/m2 bedel belirlerken; bu dosyada 120.000.000 TL/m2 değer belirlenmesi, Doğru görülmemiştir.
Kamulaştırma Yasasının 15. maddesi, taşınmaz malın kıymetinin bilirkişi marifetiyle tesbit edileceğini öngörmekle birlikte, bilirkişilerin denetimi ve yapılan değerlendirmelerin çevre gerçeklerine uygunluğunu sağlamak görevi ilk planda ve öncelikle çevreyi ve kamulaştırma konusu taşınmaz malı tanıyan ve bu konuda nihai hükmü verecek olan hakime aittir. Nitekim 2942 sayılı yasanın 15. maddesi bilirkişi kurulu tarafından belirlenen bedelin isabetli olup olmadığını takdir yetkisini hakime vermiştir. Karar her türlü çelişki ve uyumsuzluklar giderildikten sonra verilmelidir. Bu durumda dava konusu taşınmaz malın ve emsalin emlak vergisine esas değeri ilgili belediyeden getirtilmeli ve bu belgelerin de yukarıda açıklanan hususlarla birlikte dikkate alınması koşulu ile bilirkişilerden ek raporlar alınmalı ve hasıl olacak sonuca göre karar verilmelidir.
Sonuç: Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK. nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 04.06.1999 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy