(2942 S. K. m. 11)
Dava: Dava dilekçesinde kamulaştırma bedelinin arttırılması ile faiz ve masrafların davalı taraftan tahsili istenilmiştir. Mahkemece davanın kısmen kabulü cihetine gidilmiş, hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Karar: Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:
Karar: Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre sair temyiz itirazları yerinde değildir.
Ancak;
1- Bilirkişi raporlarında objektif arttırıma konu edilen hususlar nedeniyle bir artış söz konusu olabilir ise de; Daireye intikal eden dosyalardan benzer kamulaştırmalar dikkate alındığında belirtilen bu nitelikler itibarıyla, bu oranın en fazla %15 olması gerektiğinin dikkate alınmamış olması,
2- İrtifak hakkı tesis edilmek amacıyla yapılan kamulaştırma işleminde bedel, irtifak hakkı tesisinde önceki değer ile irtifak hakkı tesis edildikten sonraki değer arasındaki farktan ibarettir. Taşınmazın niteliğine göre Kamulaştırma Kanununun 11. maddesinin 3.fıkrası hükmü gereğince taşınmazın tamamının bir bütün olarak değeri tesbit edildikten sonra, aynı maddenin son fıkrası uyarınca irtifak kurulması nedeniyle taşınmazda meydana gelecek değer düşüklüğünün oranı, taşınmazın cinsi, niteliği, kullanım şekli, irtifak hakkının niteliği (boru hattı, enerji nakil hattı vs.) taşınmazda kapladığı alan, yeri ve istikametine göre belirlenir.
Bu esaslar ve Daireye intikal eden benzer dosyalar dikkate alındığında tarım arazisi olarak kullanılan taşınmazda değer kaybının %2'yi aşmaması gerekirken yüksek oranda tespiti,
3- Dava dilekçesinde dava konusu taşınmaz üzerinde şeker pancarı ve yonca ekili olduğu, bu bitkilerin taşınmaz üzerindeki gölette biriken su ile sulandığı, geçirilen boru hattıyla su göletinin yok olduğu, taşınmaz üzerindeki mahsulün susuzluk nedeniyle zarara uğradığı belirtilerek, irtifak kamulaştırma bedeli yanında, mahsulün uğrayacağı zarar ve gölet bedeli için de artış istenmiştir.
Kamulaştırma Yasasının 11. maddesinin sonuncu fıkrasında, kamulaştırma yoluyla irtifak hakkı tesisinde, bu kamulaştırma sebebiyle taşınmaz mal ve kaynakta meydana gelecek kıymet düşüklüğü gerekçesiyle belirtilir, bu kıymet düşüklüğü kamulaştırma bedelidir denilmektedir. Taşınmazda doğalgaz boru hattı geçmesinin neden olduğu kıymet düşüklüğü, bu fıkra uyarınca belirlenmiştir. Bunun dışında 2942 Sayılı Yasanın 20. maddesine göre hasat zamanının beklenmesi mümkün olmayan hallerde kamulaştırmayı yapan idare mahkemece takdir edilecek ekin bedelini de tazmin etmek zorundadır.
Göletin gerçekten tahrip olup olmadığı, kısmen tahrip olmuşsa zararın miktarı, tahribatın sulama imkanını ne ölçüde etkilediği, boru hattının böyle bir tahribatı hangi nedenle ve mutlak olarak gerektirip gerektirmediği hususlarının, boru hattının döşenmesinden sonra yapılacak keşifle fiili duruma göre saptanması yerine, tespit bilirkişisinin tahmine dayalı raporlarının esas alınıp, kamulaştırılan arazinin alanı oranında tespitte belirlenen değerlere hükmedilmiş olması,
Üründe meydana gelen verim düşüklüğüne bağlı zarar hesaplanırken, şeker fabrikasının uygun bulunan verilerine göre dekar başına pancar veriminin 5165 kg yerine 6000 kg, fiyatının 27.000 TL/kg yerine 30.000 TL/kg alınması ve üretim masraflarının düşülmemesi,
Doğru görülmemiştir.
Mahkemece yapılacak iş, yeni bir keşif yapılarak, boru hattı inşası sonrası fiili olarak gerçekleşen zarar miktarının tespiti ile yukarıda belirtilen hususlara uygun ek raporlar almak ve hasıl olacak sonuca göre karar vermek olmalıdır.
Sonuç: Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK. nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 27.06.2000 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy