(2942 S. K. m. 11)
Dava: Dava dilekçesinde kamulaştırma bedelinin arttırılması ile faiz ve masrafların davalı taraftan tahsili istenilmiştir. Mahkemece davanın kısmen kabulü cihetine gidilmiş, hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:
Karar: Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre sair temyiz itirazları yerinde değildir.
Ancak;
1- İrtifak hakkı tesis edilmek amacıyla yapılan kamulaştırma işleminde kamulaştırma bedeli, taşınmazın irtifak hakkı tesisinden önceki değeri ile irtifak hakkı tesis edildikten sonraki değeri arasındaki farktan ibarettir. Taşınmazın niteliğine göre Kamulaştırma Kanununun 11. maddesinin 3. fıkrası hükmü gereğince taşınmazın tamamının bir bütün olarak değeri tespit edildikten sonra aynı maddenin son fıkrası uyarınca irtifak kurulması nedeniyle taşınmazda meydana gelecek değer düşüklüğünün oran ve tutarının gerekçeleri ile belirtilmesi gerekir. İrtifak kurulması nedeniyle taşınmazda meydana gelecek değer düşüklüğünün oranı, taşınmazın cinsi, niteliği, kullanım şekli, irtifak hakkının niteliği (boru hattı, enerji nakil hattı vs.), taşınmazda kapladığı alan ve yeri, istikameti dikkate alınarak belirlenir.
Bu esaslar ve tarım arazisi olarak kullanılan taşınmazın kendine özgü nitelikleri dikkate alındığında, taşınmazın bütünü için saptanacak değer düşüklüğü oranının irtifak kamulaştırmasına konu kısmına yansıyacak değer kaybı yüzdesinin %40'ı aşmaması gerektiğinin düşünülmemesi,
2- Hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporlarında meyve veren ağaç bedelleri kaim değer esasına göre hesaplanmamış, ağacın ekonomik verimli olabileceği kalan sürede elde edilecek verim ve yapılacak masraf hesaba katılarak bir ağaç bedeli hesaplanıp buna göre sonuca varılmıştır.
Yargıtay uygulamalarında kaim değer yöntemiyle ağaç bedeli, taşınmazın önce kapama meyve bahçesi olarak değerinin belirlenmesi daha sonra tarım arazisi olarak değerlendirilmesi ve böylece bulunan bir dekara kapama bahçe bedelinden bir dekar tarım arazisi bedelinin çıkartılması sonucu bulunan değeri dekar başına optimal verimi almak için bulunması gereken ağaç sayısına bölünmesi suretiyle tespit edilir.
Bu durumu da mahkemece yapılacak iş bilirkişi kurullarından değerlendirme tarihindeki yaşı da esas alınarak meyve verecek durumdaki ceviz ağacının arazide kapladığı yer dikkate alınarak yukarıdaki yönteme göre değerlerini belirleyerek ve irtifak kamulaştırmasına konu kısmın değer kaybının %40 olduğu ek raporlar almak hasıl olacak sonuca göre karar vermek olmalıdır.
Sonuç: Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK'nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 27.06.2000 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy