(2942 S. K. m. 11, 15)
Dava: Dava dilekçesinde kamulaştırma bedelinin arttırılması ile faiz ve masrafların davalı taraftan tahsili istenilmiştir. Mahkemece davanın kısmen kabulü cihetine gidilmiş, hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:
Karar: 1- Dava konusu taşınmaz 11.12.1995 gününde kamulaştırılmış, kamulaştırma evrakı davacıya 23.7.1997 de tebliğ edilmiş ve yasal süresi içerisinde 12.8.1997'de bedel arttırım davası açılmıştır. Kamulaştırma Kanununun 15. maddesinin 13. fıkrası hükmü uyarınca kamulaştırma kararının tamamlanmasından itibaren bir yıl içerisinde kamulaştırma evrakı davacıya tebliğ edilmemiş ise değerlendirme tarihinin tebliğ tarihi olacağı dikkate alınmadan hükme esas üçüncü bilirkişi kurulu raporun da daha sonraki dava tarihinin esas alınmış olması,
2- Bilirkişi raporlarında emsal incelemesi ve dava konusu taşınmazla karşılaştırma yapılmaksızın genel nitelikteki değerlendirmelerle yetinilmiş olmakla bu raporlara itibar edilemez.
Mahkemece, dava konusu taşınmazın arsa niteliğinde olduğu kabul edildiğine göre Kamulaştırma Kanununun kıymet takdiri esaslarını gösteren 11. maddesinin 3. fıkrasının özellikle arsalara ilişkin (g) bendi uyarınca kamulaştırma gününden önce özel amacı olmayan emsal satışlara göre satış değerinin tespiti ve bedelin tespitinde etkisi olan diğer unsurlarda dikkate alınarak 4. fıkra gereğince her unsurun gerekçeleri ve değere katkı oranları ayrı ayrı belirlenip dayanakları gösterilmek suretiyle değerlendirilerek kamulaştırma bedelinin saptanması gerekmektedir.
Emsalin kamulaştırılan taşınmazla aynı konumda olması, taşınmaza yakın mesafede bulunması, aynı nitelik ve özellikleri taşıması, benzer yüzölçümünde olması veya kamulaştırmaya yakın günlerde satılmış olması zorunlu değildir. Aynı özellik ve nitelikleri taşıyan başka yerlerde bulunan ve kamulaştırma gününden önce satılmış olan taşınmazlar da emsal alınabilir. Bu emsalin satış fiyatına Devlet İstatistik Enstitüsü toptan eşya fiatları endeksi uygulanmak suretiyle değerlendirme tarihinde oluşan fiatları bulunduktan sonra dava konusu taşınmazla karşılaştırılıp incelenerek aradaki farklılıklar belirtilip üstün ve eksik yönleri açıklanmalı, bu nitelik ve farklılıkların taşınmazın değerine olan etkilerinin ne olduğu belirtilmeli ve bu suretle yapılacak karşılaştırma ile dava konusu taşınmazın değeri belirlenmelidir.
3- Taşınmazın içinden enerji nakil hattı geçirilmek üzere irtifak hakkı kurulması amacıyla yapılan kamulaştırmalarda, Kamulaştırma Kanununun değer takdiri esaslarını belirten 11 nci maddesinin son fıkrası hükmüne göre bu nedenle taşınmazın tamamında meydana gelecek değer düşüklüğü, kamulaştırma bedelini oluşturur. Bu bedelin hesaplanmasında, taşınmazın niteliğine göre anılan maddenin değer takdiri esaslarını gösteren 3. fıkrası hükümleri gereğince tamamının bir bütün olarak değeri tespit edildikten sonra taşınmazda meydana gelecek değer düşüklüğünün ve buna göre oran ve miktarının gerekçeleri ile belirtilmesi gerekir.
Taşınmazın bu suretle tespit edilerek irtifak hakkı tesisinden önceki değeri ile irtifak hakkı geçirildikten sonraki değeri arasındaki farka hükmedilmelidir.
Mahkemece yapılacak iş; tarafların vereceği ya da resen emsal kayıtlar Tapu Sicil Müdürlüğünden getirtildikten ve bunun imar parseli olup olmadığı da sorulup saptandıktan sonra, taşınmazın cinsi, niteliği, kullanım şekli irtifak hakkının niteliği, taşınmazda kapladığı alan ve yeri, istikameti dikkate alındığında değer kaybını en fazla %2 oranında alan, yukardaki bozma sebeplerini de karşılayan bilirkişi kurullarından ek raporlar almak ve hasıl olacak sonuca göre karar vermek olmalıdır.
Sonuç: Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK'nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 17.04.2001 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy