(2942 S. K. m. 11, 15)
Dava dilekçesinde kamulaştırma bedelinin arttırılması ile faiz ve masrafların davalı taraftan tahsili istenilmiştir. Mahkemece davanın kısmen kabulü cihetine gidilmiş, hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Y A R G I T A Y K A R A R I
Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:
Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre sair temyiz itirazları yerinde değildir.
Ancak;
1-Dava konusu taşınmazın takdir komisyonu raporunda sulanamayan (kıraç) nitelikte olduğu belirtilmesine rağmen bilirkişi kurullarınca sulama kaynağı açıklanmadan sulanabilir nitelikte olduğunun kabulü yönündeki raporları doğrultusunda hüküm kurulması,
2-Bilirkişi raporları, İznik İlçe Tarım Müdürlüğünden gönderilen veri listesine göre düzenlenmiştir. Bahse konu veri listesinde domatesin dekar başına verimi 5000-7000 kg olup, raporlarda 5500 kg olarak kabul edilmiş, fiyatlar ve üretim giderleri de aynı veri listesinden alınmıştır.
Dosya içerisine getirtilen Kestel, Keles, İnegöl ve Bursa Tarım Müdürlüğünün bu il ve ilçelere ait veri listesinde dekara üretim miktarı en az 1000 en çok 5000 kg olarak gösterilmiştir. Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda kg fiyatı 150.000 TL.den hesaplanan domates için Kestel ilçesinde 320.000 TL. fiyat bildirilmiş, bu fiyatın Keles listesinde 80.000-100.000 TL, İnegöl listesinde 45.000 TL, Bursa listesinde ise 40.000 TL. olduğu görülmüştür.
Aynı ovada ve il çevresi içerisinde birbirine yakın ilçelerde üretim miktarlarındaki fahiş fark, bu verilerin gerçekçi olmadığı izlenimini vermektedir. Özellikle üretim miktarı ile fiyatının, yakın ilçelere ve il merkezine göre İznik'te iki misline ulaşan miktarda farklılık göstermesi inandırıcı değildir.
Ayrıca, münavebeye alınan ürünlerin toptan satış fiyatları, bunların satışa arzedildikleri sebze hallerde belli olur. Münavebeye alınan domatesin veriminin en yüksek olduğu aylardaki ortalama satış fiyatı Hal Müdürlüğünden sorularak belirlenmelidir. Bu ürüne ait dekar başına verimler ise, -amaç taşınmazın normal değerini bulmak olduğuna göre- normal tarımsal faaliyet içerisinde elde edilen miktar olmalıdır. Bazı gelişmiş teknik yöntemler uygulanmak suretiyle verimin normal değerlerin çok üzerinde elde edilmesi ile yüksek kalite de ürün üretmek ve buna bağlı olarak da yüksek fiyata ulaşma durumu bu değerlendirmenin dışında tutulmalıdır. Mahkemece bu konuda aynı toprak yapısına sahip ve iklim koşulları benzerlik gösteren yukarıda örnekleri verilen Kestel, Keles, İnegöl ilçeleri ile Bursa il verilerinden de yararlanılmalıdır.
Bu itibarla taşınmazın fiyatını fahiş biçimde yükselten çok yüksek ve mutad olmayan verilere göre düzenlenmiş bilirkişi raporlarına dayanılarak hüküm kurulması,
Doğru görülmemiştir.
Mahkemece, taşınmazın sulu nitelikte olup olmadığı tespit edildikten sonra yukarıdaki hususlar -iki numaralı bozmada belirtilen- dikkate alınarak münavebeye tabi tutulan domatesin verim ve fiyatlarındaki farklılık nedenleri araştırılıp çelişki giderildikten ve mahkemenin müşahadesi de değerlendirildikten sonra, bilirkişi kurullarından bu araştırma sonuçlarını yansıtacak ek raporlar alınmalı ve hasıl olacak uygun sonuç doğrultusunda fahiş sonuçlara ulaşmayan fiyatlara göre hüküm kurulmalıdır.
Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 7.5.2002 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy