(2942 S. K. m. 11)
Dava: Dava dilekçesinde kamulaştırma bedelinin arttırılması ile faiz ve masrafların davalı taraftan tahsili istenilmiştir. Mahkemece davanın kısmen kabulü cihetine gidilmiş, hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Temyiz isteminin süresi içerisinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki tüm kağıtlar okunarak gereği düşünüldü:
Karar: 1- Dosya içerisine resmi kuruluşlardan getirtilen ortalama verilere göre buğdayın toptan satış fiatı 169.000TL/kg şeker pancarının toptan satış fiatı ise 50.000 TL/kg iken bilirkişi kurulu raporunda daha yüksek satış fiatı üzerinden hesaplama yapılarak fazla değere ulaşılması,
2- Hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda dava konusu taşınmaza % 4 oranında kapitalizasyon faizi uygulanmak suretiyle değer biçilmiştir. Yargıtay'ın yerleşmiş uygulamalarına göre, iklim şartları, topografik yapısı ve bölgesindeki konumu (büyük yerleşim yerlerine uzaklığı vb.) dava konusu taşınmazın bulunduğu yerle benzer nitelikte olan, ülkemizin değişik yörelerindeki sulu tarım arazilerinin değerlendirilmesinde, (değeri önemli biçimde etkileyen kanıtlanmış, farklı ve özel bir faktör bulunması hali hariç) kapitalizasyon faiz oranı genelde % 5'tir. Hal böyle iken, taşınmazın değerinin belirlenmesinde kapitalizasyon faizi oranının % 5 yerine % 4 oranı uygulanmak suretiyle fazla bedele hükmedilmesi,
3- Taşınmazın kadastro yolları ile süksün, mahzemin gibi köy merkezlerine yakın olması, yakınında Karsu Tekstil, Ak Plastik, Milangaz dolum tesisleri gibi farika cinsi tesisler ile akaryakıt istasyonu ve dinlenme tesislerinin bulunması, ulaşım ve pazarlama sorununun bulunmaması gibi nedenler objektif unsur değerlendirilmesine konu edilebilir ise de, tarım arazisi olan dava konusu taşınmazdaki objektif değer artışına bu unsurların katkısının en fazla %15 oranını aşmayacağının düşünülmemesi,
4- Tapuda tarla olarak kayıtlı 19868,33 m2 yüzölçümündeki dava konusu taşınmazın kamulaştırılan 421,63 m2'si üzerinde 11 kaysı 20 söğüt, 101 kavak, 1 ceviz, 1 armut ağacı bulunmaktadır. Hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda taşınmaz tarım arazisi olarak değerlendirilip üzerinde bulunan değişik cins ve yaştaki ağaçlara da maktuen değer verilmiştir.
Kamulaştırma Kanunu'nun kıymet takdir esaslarını düzenleyen 11. maddesinin 3. fıkrası (f) bendi uyarınca arazilerde olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelire göre değer biçilmesi gerekir. Bu sebeple, kamulaştırılan kesim üzerinde bulunan ve sayısı itibariyle kamulaştırılan bölümün tamamına kapama kaysı bahçesi niteliği kazandırmaya yetecek halde kayısı ağaçları esas alınarak kapama bahçe olarak değerlendirilmelidir. Bu biçimde yapılan değerlendirme ile kamulaştırılan yerin tamamından uygun teknikle normal olarak sağlanabilecek gelir dikkate alınacağına göre taşınmazın üzerinde bulunan başka unsurların gelirinin artık taşınmazın zemin değerine bir katkısı söz konusu edilemez. Başka bir deyişle, kaysılar dışındaki meyveli ve meyvesiz ağaçların değeri de kapama kayısı bahçesi olarak bulunan bedelin kapsamında kalmaktadır.
Bu bakımından zemin değerinin saptanmasında dikkate alınması söz konusu olmayan kaysı dışındaki ağaçların idare tarafından alıkonulmuş olması halinde yalnızca odun değerlerinin kamulaştırma bedeline dahil edilmesi gerekir. Somut olayda enkaz da mal sahibine bırakılmış olduğuna göre bunların odun değerlerine dahi hükmedilmesi gerekmemektedir.
Mahkemece, bilirkişi kurulundan yukarıda sözü edilen bozma sebepleri doğrultusunda ek rapor alınmalı, alınacak raporun İlçe Tarım Müdürlüğünden getirtilecek veri listesine uygunluğu denetlenmeli ve oluşacak sonuca göre (davalı idarenin usuli kazanılmış hakkı da gözetilerek) karar verilmelidir.
Sonuç: Bu itibarla yukarda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı biçimde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu sebeplerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK. nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istem halinde temyiz edene iadesine, 01.10.2002 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy