(2942 S. K. m. 11)
Dava: Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulü cihetine gidilmiş, hüküm davacı vekili tarafından duruşmalı olarak temyiz edilmiştir.
Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan ve davalının duruşma isteminden vazgeçmesi nedeniyle incelemenin duruşmalı yapılması isteminin reddinden sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:
Karar: Mahkemece yaptırtılan bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporlar hüküm kurmaya yeterli değildir.
Şöyle ki;
1- 2942 Sayılı Yasanın 4650 Sayılı Yasa ile değişik 11. maddesinin (f) bendine göre arazi niteliğindeki taşınmaz malın kamulaştırma (değerlendirme) tarihindeki mevkii ve şartlarına göre ve olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelirinin bulunup bedelin tespitinde etkili olacak diğer objektif ölçüler de esas tutularak raporda bütün bu unsurların cevaplarını da ayrı ayrı belirtmek suretiyle gerekçeli bir değerlendirme raporuna dayalı olarak taşınmaz malın değerinin tespiti gerekir.
Dava konusu taşınmazın tamamının kapama zeytinlik olduğu yerinde yapılan inceleme sonunda anlaşılmış olup bu niteliği konusunda çekişme yoktur. Ülkemizde zeytinin en çok üretildiği Marmara, Ege ve Akdeniz bölgelerinde dekara normal sıklıkta ortalama 17 zeytin ağaç düştüğü ve zeytin ürünü veriminin var yılı yok yılı da gözetildiğinde genelde dekar başına ortalama 400-500 kg civarında olduğu yılardır Yargıtay'a gelen kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkin dava dosyalarından bilinmektedir. Durum böyle iken bilirkişi kurulunca dava konusu taşınmazın tamamının kapama zeytinlik olarak nitelendirilmesi doğru ise de değerlendirmede -ilçe tarım müdürlüğünden getirtilen veri cetvelindeki gibi- dekar başına normal sıklıkta 17 ağaç üzerinden ve zeytin ürününün veriminin de yukarıdaki ülke ortalaması gözetilerek dekar başına en çok 500 kg'ı geçmemek kaydıyla değerlendirme yılı (2003) itibariyle Ermenek İlçe Tarım Müdürlüğünden getirtilecek olan dekar başına ortalama verimi ve üretim giderleri ile kg başına ortalama satış fiyatlarını gösteren cetveldeki veriler esas alınmak suretiyle taşınmazın net gelirinin hesaplanması ve buna %5 oranında kapitalizasyon faizi de uygulanarak taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti gerekirken, bu esaslara uygun düşmeyen ve özellikle zeytin ürününün dekar başına verimini yüksek alan bilirkişi kurulu raporuna itibarla hüküm kurulması,
2- Zeytin ağaçları dışında kalan çeşitli yaş ve cinsteki meyve ağaçlarının sınır ağacı olduğu açıklanmadığına göre bunların tamamı kapama zeytinlik olarak değerlendirilen taşınmazın zemin bedeline artı değerinden söz edilemez. Başka bir deyişle zeytinler dışındaki meyve ağaçlarının değeri de kapama zeytin bahçesi olarak bulunan bedelin kapsamında kalmaktadır. Enkaz da mal sahibine bırakılmış olduğuna göre bunların odun değerine dahi hükmedilmemesi gerektiği düşünülmeden sözü edilen ağaçlara maktu değer verilip bunun kamulaştırma bedeline eklenmiş olması,
Doğru görülmemiştir.
Mahkemece, gerekli bilgi ve belgeler ilgili mercilerden getirtildikten sonra bilirkişi kurulundan yukarıdaki bozma esasları doğrultusunda yeniden değerlendirme yapan ek rapor alınmalı ve usuli kazanılmış hak da gözetilerek oluşacak sonuca göre karar verilmelidir.
Sonuç: Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK. nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 02.12.2004 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy