(1086 S. K. m. 455, 458, 459)
Dava: Dava dilekçesinde davacı oğlu İbrahim Gökduman'ın nüfus kütüğünde 29.2.1964 olan doğum tarihindeki ay ve gün saklı kalmak kaydıyla doğum yılının 1962 olarak düzeltilmesini istemiş, mahkemece davanın kabulü ile adı geçenin doğum tarihinin 29.5.1962 olarak düzeltilmesine karar verilmiş; karar kesinleştikten sonra davacının istemi doğrultusunda, bu kararla hüküm altına alınan 29.5.1962 doğum tarihinin 29.2.1962 olarak tashihine karar verilmiş, bu tashih (düzeltme) kararı davacı tarafça temyiz edilmiştir.
Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:
Karar: Dava dilekçesinde davacı, oğlu İbrahim Gökduman'ın nüfus kütüğünde 29.2.1964 olan doğum tarihinin ay ve gün saklı kalmak kaydıyla 1962 olarak düzeltilmesini istemiş, mahkemece adı geçenin doğum tarihinin 29.5.1962 olarak düzeltilmesine karar verilmiş, hüküm taraflara tebliğ edilerek -Yargıtay denetiminden geçmeksizin- kesinleşmiştir. Bundan sonra davacı 23.11.1982 günlü dilekçeyle mahkemeye başvurarak yaşının düzeltilmesi istenilenin 29.2.1964 olan doğum tarihinin 29.2.1962 olmasını istemiş bulunmasına ve mahkemece de istem gibi davanın kabulüne karar verilmesine karşın, hükümde doğum tarihinin 29.2.1962 yerine 29.5.1962 olarak yazıldığını ileri sürerek, bu yanlışlığın düzeltilmesini istemiştir. Mahkemece daha önce verilip kesinleşmiş olan 7.5.1982 gün ve 1982/169-164 sayılı kararın altına davacının dilekçesi üzerine ve nüfus kaydına göre maddi hata tarafımızdan tashih edilmiştir şerhi düşülmek suretiyle bu kararın hüküm fıkrasında yer alan 29.5.1962 doğum tarihi 29.2.1962 olarak düzeltilmiştir. Bundan sonra davacı 20.4.2004 günlü dilekçesiyle tekrar mahkemeye başvurarak 1962 yılının Şubat ayının 28 gün çektiğini ancak nüfus kaydında doğum gününün 29 Şubat olarak yazılmış olmasının kamu kurum ve kuruluşlarındaki işlemlerinde kendisine sorun yarattığını ileri sürerek, bu kez de 29 Şubat olan doğum gününün 28 Şubat olarak değiştirilmesine karar verilmesini istemiş, mahkemece davacının bu istemi hükmün tavzihi olarak değerlendirilip tavzih koşullarının bulunmadığı gerekçesiyle istemin reddine karar verilmiştir.
Davacı, mahkemenin 23.11.1982 tarihinde düzeltilen (tashih şerhli) gerekçeli kararını temyiz etmiştir.
Öncelikle belirtmek gerekir ki, nüfus kütüğünde yazılı doğum tarihinin düzeltilmesi, -diğer resmi kayıtların düzeltilmesinde olduğu gibi- kamu düzenine ilişkin olup, böyle bir istemle açılan davada hakim, tarafların (davacının ya da davalı yanın) istemiyle bağlı bulunmaksızın toplanan kanıtlarla oluşacak sonuç doğrultusunda kararını vermek durumundadır.
Somut olayda davacı, oğlu İbrahim'in 1962 yılında doğduğunu ileri sürerek nüfus kütüğünde 29.2.1964 olan doğum tarihinin düzeltilmesini istemiş, mahkemece adı geçenin doğum tarihinin 29.5.1962 olarak düzeltilmesine karar verilmiş, hüküm taraflara tebliğ edilerek -Yargıtay yoluna başvurulmaksızın- kesinleşmiştir. Artık bu aşamadan sonra hakimin, bu hükmü kendiliğinden ya da tarafların başvurusu üzerine değiştirmesine olanak yoktur. Daha açık bir anlatımla hakim, ilgilinin nüfus kütüğündeki doğum tarihinin 29.5.1962 olarak düzeltilmesine karar verip dosyadan elini çektikten ve özellikle bu karar kesinleştikten sonra, tekrar davaya el koyup önceki hükmü (bu bağlamda 29.5.1962 olarak hüküm altına alınmış bulunan doğum tarihini ) değiştirme yoluna gidemez. Ancak, -karar gereği yerine getirilinceye (infaz edilinceye) kadar- hükmün müphem olması veya birbirine aykırı (çelişik) fıkraları içermesi durumunda HUMK. nun 455-458. maddeleri uyarınca hükmün tavzihi (açıklanması) ya da 459. maddede belirtilen maddi hataların düzeltilmesi gündeme gelebilir ki, somut olayda -anılan yasa maddelerinde öngörüldüğü üzere- mahkemenin 7.5.1982 gün ve 1982/169-164 sayılı hükmünde ne müphem olan veya birbiriyle çelişen fıkralar vardır, ne de maddi hata sayılabilecek bir durum söz konusudur.
Sonuç: Bu itibarla, kesinleşmiş bulunan 7.5.1982 gün ve 1982/169-164 sayılı kararla 29.5.1962 olarak düzeltilen doğum tarihinin sonradan 29.2.1962 olarak değiştirilmesine ilişkin mahkemenin 23.11.1982 günlü düzeltme şerhli kararı usul ve yasaya aykırı görüldüğünden, temyiz isteminin bu nedenle kabulü ile sözü edilen kararın HUMK. nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, 09.06.2005 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy