(2547 S. K. m. 35) (657 S. K. m. 79)
Dava: Dava dilekçesinde eğitim ve öğretim gideri olarak 13.379.570.000 TL. nın işlemiş faiziyle beraber, ıslah dilekçesinde ise 23.163.158.000 TL. nın ve masrafların davalı taraftan tahsili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne dair verilen hükmün temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılması davalılar vekili tarafından yasal süresi içinde verilen temyiz dilekçesi ile istenilmekle taraflara yapılan tebligat üzerine duruşma için tayin olunan günde temyiz eden davalı Vek. Av. U. Alkuş ile aleyhine temyiz olunan davacı Vek. Av. H. Çeğindir geldiler. Gelen vekillerin sözlü açıklamaları dinlendikten sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunarak, tetkik hakiminin açıklamaları dinlenip, gereği düşünüldü.
Karar: Davacı vekili dava dilekçesinde, davalılardan M. Kodal'ın üniversitede araştırma görevlisi olarak görev yapmakta iken, öğretim üyesi yetiştirme programı kapsamında kadrosunun 29.8.2002 tarihinde Orta Doğu Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsüne tahsis edildiğini, davalının başarısız olması üzerine 23.3.2004 tarihinde kadrosunun davacı üniversiteye iade edildiğini; davalıdan alınan taahhütname uyarınca, davalının gördüğü öğrenim süresi kadar davacı üniversitede mecburi hizmet yükümlülüğünün bulunduğunu ve ayrıca taahhütnamenin 4. maddesi uyarınca da, davalının ödenen paranın %50 fazlasını faiziyle beraber iade edeceğini; bu sebeple 13.379.570.000 TL. nın ilk ödeme tarihi olan Ağustos 2002 tarihinden itibaren yasal faiziyle davalılardan tahsilini istemiş, 28.12.2004 tarihli ıslah dilekçesiyle de istemini 23.163.158.000 TL.'ye çıkarmış; mahkemece alınan bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmiştir.
Davalı M. Kodal'ın davacı üniversite tarafından 2547 Sayılı Yasanın 35. maddesi gereğince yüksek lisans ve doktora eğitimi yapmak üzere kadrosunun Orta Doğu Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsüne tahsis edildiği ve başarısız olması nedeniyle kadrosunun tekrar davacı üniversiteye iade edildiği konusunda bir şüphe yoktur. Adı geçen maddeye göre, yükseköğretim kurumları kendilerinin ve yeni kurulmuş ve kurulacak diğer yükseköğretim kurumlarının ihtiyaçları için yurt içinde ve dışında, kalkınma plan, ilke ve hedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyaca ve esaslara göre öğretim elemanları yetiştirecekler, öğretim elemanı yetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin araştırma görevlisi kadroları, araştırma ve doktora çalışması yapmak üzere başka bir üniversiteye Yükseköğretim Kurulunca geçici olarak tahsis edilebilecek, bu şekilde doktora ve tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlilik payesi olanlar, bu eğitimlerinin sonunda kadrolarıyla birlikte kendi üniversitelerine döneceklerdir. Yurtiçi ve yurt dışında yetiştirilen öğretim elemanları, genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorunda olup, bu yükümlülüğü yerine getirmeyenlere yükseköğretim kurumlarında görev verilmeyecektir. Buna göre, öğretim elamanı yetiştirilmek üzere başka bir üniversiteye kadrosu tahsis edilen öğrencilerin başarısız olmaları veya görevlerinden ayrılmaları halinde kendilerine yapılan ödemeleri geri ödeyeceklerine ilişkin hiçbir düzenleme öngörülmemiştir. Ancak, taraflar arasında sözleşme yapılmasını engelleyen bir hükme de yer verilmemiştir. Bu durumda davalı M. Kodal'ın lisansüstü eğitime başlaması sırasında verdiği ve Yalvaç Noterliğince 31 Temmuz 2002 tarihinde düzenlendiği 4124 yevmiye nolu kamu personeline mahsus yüklenme senedi ve muteber imzalı müteselsil kefalet senedi hükümlerine göre sorumluluğunun tespiti gerekeceği açıktır. Sözü edilen yüklenme senedinin 4. maddesinde Resmi Sağlık Kurulu raporu ile belgelenen hastalıklar nedeniyle eğitimime devam edemeyerek başarısız olmam dışında öğrenimimi bırakmam halinde bana yapılan masrafların tümünü yasal faizi ile birlikte nakden ve defaten ya da bana verilen süre içinde eşit taksitlerle ödeyeceğimi... şeklinde düzenlenmiştir. Buna göre davalının sorumlu olacağı kısım öğretim ve eğitim için yapılan masraflar olup, araştırma görevlisi kadrosunda bulunmanın karşılığı olan maaş ödemeleri bunun dışında kalmaktadır. Ayrıca, Sayıştay Genel Kurulu'nun 17.9.2001 gün ve 4995/4 sayılı kararında, 657 Sayılı Devlet Memurları Yasasının 79. maddesinin 4. fıkrasındaki geri ödenmesi öngörülen aylık kavramından, yurt dışı aylıkların anlaşılması icabettiği yorumlandığından davacı üniversite yurtiçi aylıklarının ödenmesini isteyemeyecektir. Tüm bu açıklamalar ışığında, mahkemece; davalı M. Kodal'a ödenen yurtiçi maaşının işlemiş faizi ve %50 cezai şartıyla beraber iadesine ilişkin davacı isteminin reddine karar vermek gerekirken kabulü yolunda hüküm tesisi doğru görülmemiştir.
Sonuç: Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK. nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, Yargıtay duruşmasında vekille temsil edilen davalı yararına takdir edilen 400,00 YTL. vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı tarafa verilmesine, temyiz peşin harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 13.12.2005 gününde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy