(2942 S. K. m. 10, 11)
Dava: Davacı Karayolları Genel Müdürlüğü ile davalı F. Dilmen vs. aralarındaki kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın yol olarak terkini davasına dair Ulukışla Asliye Hukuk Mahkemesinden verilen 5.7.2002 günlü ve 2002/126-169 sayılı hükmün onanması hakkında Dairece verilen 28.10.2003 günlü ve 2003/6576-8223 sayılı ilama karşı davalı vekili tarafından karar düzeltme isteminde bulunulmuştur.
Bu isteğin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:
Karar: Davacı vekili dava dilekçesinde dava konusu taşınmazın 2942 Sayılı Yasanın 10. maddesi uyarınca kamulaştırma bedelinin tespiti ile idare adına tapuda yola terkinine karar verilmesini istemiş, mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne karar verilmiştir.
Mahkeme kararı her iki tarafça temyiz edilmesine karşın davacı tarafın temyiz dilekçesi incelenmek suretiyle bunun tarafından ileri sürülen temyiz sebepleri doğrultusunda hükmün onandığı bu kez yapılan incelemede anlaşılmaktadır. Davalı vekilinin karar düzeltme istemi üzerine dosyanın yeniden incelenmesi sonucu davalının usulüne uygun şekilde temyiz dilekçesi verdiği görülmüştür. Bu durum karşısında davalı vekilinin karar düzeltme isteminin kabulüne, Dairemizin 28.10.2003 gün ve 2003/6576-8223 sayılı onama kararının kaldırılmasına karar verilip dosyanın yeniden incelenmesinde;
Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle yasal gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre sair temyiz itirazları yerinde değildir.
Ancak;
1- Dava konusu taşınmaz üzerinde 110 elma, 100 bağ, 37 kiraz, 21 şeftali, 4 ceviz, 10 kayısı, 16 erik, 510 kavak ve 100 söğüt ağacı bulunmaktadır. Birinci bilirkişi kurulunca bu ağaçların tamamı kapama karışık meyve bahçesi ve kavaklık olarak değerlendirilip buna göre değer belirlenmişken, hükme esas alınan ikinci bilirkişi kurulunun raporunda, 15-16 yaşlarındaki kavak ve söğüt ağaçları sınır ağacı kabul edilip bu ağaçlara ekonomik ömürlerini tamamladığından ve enkaz mal sahibine bırakıldığından sadece kesim işçiliği ve nakliye bedeli verilmiş, bunların dışında kalan meyve ağaçlarının taşınmaza karışık kapama meyve bahçesi niteliği kazandırdığı belirtilerek buna göre kamulaştırma bedeli saptanmış olmasına göre, mahkemece her iki bilirkişi raporu arasındaki bu çelişki giderilmeden ikinci bilirkişi kurulu raporuna göre hüküm kurulmuş olması,
2- Yargıtay uygulamalarına göre, dikkate alınması gereken özel bir neden veya yanlış bulunmadığı takdirde ciddi istatistiki bilgilere dayandığı bilinen Tarım Müdürlüğü ortalama verilerinin (dekar başına verim, üretim gideri ve toptan satış fiyatı) değerlendirmeye esas alınması gerekir. Şu kadar ki, üretim giderlerinin içerisine tarla kirası, masrafların faiz karşılığı ve genel idari giderler dahil edilmemelidir.
Somut olayda ise, bilirkişi raporlarında, kapama karışık meyve bahçesi olarak değerlendirilen kısımda, resmi veri listesindeki üretim giderlerini oluşturan unsurlar arasında yer alan masrafların faiz karşılığı ve genel idari giderleri karşılığı düşülmeden hesaplama yapılmıştır. Böylece, üretim giderlerini yüksek almak suretiyle taşınmazın net gelirini düşük bulan bilirkişi kurulu raporlarının hükme esas alınması,
3- Kamulaştırılan taşınmazın bulunduğu yörede kıraç tarım arazilerinde kapitalizasyon faizi oranı %6 olarak kabul edilmekte iken, sulu olduğu anlaşılan dava konusu taşınmaz için bu oranın bilirkişi kurullarınca %6 ve %9 olarak kabulü suretiyle taşınmaz değerinin düşük hesaplanması,
Kabule göre de;
4- Yargıtay'ın yerleşmiş uygulamalarına göre kamulaştırılan taşınmazın üzerindeki meyve ağaçlarının cinsleri itibariyle kalite ve verimlilik açısından teknik olarak en uygun sıklıkta dikildiklerinde kapladıkları alan kapama karışık meyve bahçesi olarak kabul edilip, meyvelerin tarım müdürlüğü verilerine göre o yörede dekar başına ortalama verimi ve ortalama kg fiyatı esas alınmak suretiyle gelir hesabı yapılıp, ağaçların sık dikimi nedeni ile sayılarının çokluğu gözetilmeden normal sıklıktaki meyve bahçesinden elde edilebilecek gelire göre değerlendirme yapılması gerekirken ikinci bilirkişi kurulunca dekara ortalama verim ve ortalama kg satış fiyatından %20 oranında indirime gidilmiş olması,
Sonuç: Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz davalı tarafın temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK. nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, temyiz onama harcının davacı tarafa, temyiz peşin harcı ile karar düzeltme harcının düzeltme isteyene iadesine, 13.07.2005 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy