(2942 S.K m. 11)
Dava: Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davacı hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:
Karar: Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasal gerektirici nedenlere ve özellikle kanıtların takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre sair temyiz itirazları yerinde değildir.
Ancak;
Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporu ve ek rapor hüküm kurmaya yeterli değildir.
1- Dava konusu taşınmazın kamulaştırılan bölümünün 138 m2 sinin arazi, 123,69 m2'lik kısmının kapama meyve bahçesi olduğu saptanmıştır. Bu duruma göre kamulaştırılan alanın 123,69'm2 sinin kapama elma bahçesi artan 138 m2'lik bölümünün ise açık tarım arazisi olarak değerlendirmesi yapılıp her iki değerin toplamı sonucu bulunacak değere göre bedel tespiti yapılması gerekirken, taşınmazın 5835 m2'sinin elma bahçesi 1365 m2'sinin de açık tarım arazisi olduğu belirtilerek taşınmazın tamamı üzerinden m2 değerinin hesaplanması,
Kabule göre de;
2- 2942 Sayılı Yasanın 4650 Sayılı Yasa ile değişik 11. maddesinin birinci fıkrasının ( f ) bendi uyarınca bilirkişi kurulu, arazi niteliğindeki taşınmaz malın kamulaştırma tarihindeki mevkii ve şartlarına göre ve olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelirini esas tutarak düzenleyeceği raporda bedelin tespitinde etkili olacak bütün nitelik ve unsurları ve her unsurun ayrı ayrı değerini belirtmek suretiyle ve ilgililerin de beyanı dikkate alınarak gerekçeli bir değerlendirme raporuna dayalı olarak taşınmaz malın değerini tespit etmelidir.
Mahkemece değerlendirmeye ve hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporu ve ek raporunda, taşınmazın kamulaştırma bedelinin saptanmasında Çanakkale İl Tarım Müdürlüğünün 1.4.2005 tarihli yazısındaki verim miktarlarının esas alındığı belirtilmiş ise de adı geçen müdürlükten getirtilip dosyaya konulmuş bulunan 1.4.2005 günlü 2143 ve 2162 sayılı yazılardaki verim miktarlarının İl bazında olmayıp dava konusu taşınmazın bulunduğu beldeye özgü olduğu anlaşılmaktadır. Yargıtay'ın yerleşmiş uygulamalarında ise tarım arazilerindeki değerlendirmenin, taşınmazın yer aldığı il dahilinde ekilmesi mutad olan ve bilirkişi kurulunca -taşınmazın sulu yada kuru niteliğine göre- münavebeye alınan ürünlerin dekar başına ortalama verimi ve üretim giderleri ile kg başına ortalama satış fiyatlarını -doğru istatistiki bilgilere dayandığı bilinen- içeren veri cetvellerinin Tarım Müdürlüğünden getirtilip, değerlendirmenin bu verilere uygun biçimde yapılması ilkesi benimsenmiştir.
Mahkemece yukarıda açıklanan yasa maddesi ve Yargıtay'ın yerleşmiş uygulamaları doğrultusunda bilirkişi kurulunca münavebeye alınan ürünlerle değerlendirmeye alınan ( 6-8 yaş ) elma ürününün değerlendirme tarihi ( 2004 yılı ) itibariyle dekar başına ortalama verimi ve üretim giderleri ile kg başına ortalama satış fiyatlarını gösteren veri cetvellerinin İl Tarım Müdürlüğünden getirtilmesinden sonra bu verileri esas alarak taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespit edilmesi için bilirkişi kurulundan ek rapor alınması, raporun bozma gereklerine uygunluğu da denetlendikten sonra oluşacak sonuç doğrultusunda karar verilmesi gerekirken, taşınmazın bulunduğu İlin verileri yerine belde verilerini esas alan bilirkişi kurulu raporuna dayanılarak hüküm kurulmuş olması,
3- Bilirkişi kurulunca münavebeye alınan buğday, buğday samanı, domates ve değerlendirmeye alınan elma ürününün İl Tarım Müdürlüğünce bildirilen ortalama satış fiyatları yerine, buğday için Toprak Mahsulleri Ofisi, buğday samanı için Ziraat Odası, domates ve elma için ise Çanakkale Belediyesi Hal Müdürlüğü fiyatının dikkate alınması suretiyle yüksek değer belirlenmesi,
Doğru görülmemiştir.
Mahkemece yukarıda değinilen hususlar eksiksiz yerine getirilmeli, bu bağlamda bilirkişi kurulundan açıklanan hususlara uygun ve denetime elverişli ek rapor alınmalı, oluşacak sonuç doğrultusunda karar verilmelidir.
Sonuç: Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, 23.01.2006 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy