(2942 S. K. m. 11)
Dava: Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:
Karar: Bozmaya uyulmuş ise de, gereği tam olarak yerine getirilmemiştir.
Şöyle ki;
Bozma ilamında tamamı kamulaştırılan 9600 m2'den ibaret 322 parsel üzerinde verim çağına gelmiş bulunan 10 yaş 27 portakal, 20 yaş 1 ceviz, 15 yaş 12 hurma, 10 yaş 115 erik, 15 yaş 55 nar, 40 yaş 7 zeytin 8 yaş 5 elma, 15 yaş 6 asma, 20 yaş 6 dut, 20 yaş 5 incir, 5 yaş 5 şeftali, 3 yaş 2 yenidünya ağacı bulunduğu halde ağaçların yaş ve cinsi ayrımı yapılmaksızın denetime elverişli olmayan bu şekilde tüm ağaçların aynı yaş-cins olduğu kabul edilerek genel olarak karışık meyve bahçesi değeri belirlendiği, Kamulaştırma Yasasının kıymet takdiri esaslarını belirleyen 11. maddesinin 1. fıkrasının f bendi uyarınca arazilerin kamulaştırma (değerlendirme) tarihindeki mevki ve şartlara göre olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınmak suretiyle bilimsel yöntemle değerlendirilmesi gerektiği, dava konusu taşınmazdaki ağaçlar verim çağına geldikleri için bu ağaçların kapladığı alanın karışık meyve bahçesi olarak değerlendirilmesi doğru ise de; Yargıtay'ın yerleşmiş uygulamalarında, kapama meyve bahçesi değerlendirmelerinde, gelir getiren bu ağaçlardan cinslerine göre kalite ve verimlilik açısından teknik olarak en uygun sıklıkta dikildiğinde dekar başına elde edilebilecek verim esas alınmak suretiyle taşınmazın üzerindeki ağaçların bu ölçülere göre kaplayacağı alandan elde edilebilecek net gelire göre bilimsel yöntemle zemin değeri saptanması gerekeceği, bu bağlamda taşınmaz üzerindeki ağaçların cins ve yaşına göre teknik olarak normal sıklıkta kaplayacakları alan il tarım müdürlüğünden sorularak belirlenip bu bölümün karışık kapama meyve bahçesi kabul edilip, yine tarım müdürlüğünden getirtilecek verilere göre o yörede yukarıda sözü edilen meyve ürünlerinin dekar başına ortalama verimi, ortalama kg satış fiyatı ile üretim maliyetleri esas alınmak suretiyle gelir hesabı yapılması, artan kısım için ise tarla ziraatına göre değerlendirme yapılması gerektiği belirtilmiştir.
Bozmaya uyulmuş, Tarım İl Müdürlüğünden taşınmazda bulunan ağaçların her birinin dekarda normal sıklıkta bulunması gereken ağaç miktarı ile ağaç başına verimi ve kg başına fiyatı tespit edilip dosyaya getirtilmesine rağmen, mahkemece bilirkişi kurullarından getirtilen bu verilere göre kamulaştırılan taşınmazda bulunan ağaçların cins ve türüne göre kaplayacakları alan tespit ettirilmemiş, taşınmaz üzerindeki ağaçların kapama karışık meyve bahçesi yapılması için yeterli olduğunu belirten bilirkişi kurulları tespiti ile yetinip ne olduğu da belli olmayan karışık meyve değerlendirilmeye alınarak bedel belirlenmiş olması doğru görülmemiştir.
Mahkemece yapılacak iş, taşınmaz üzerindeki çeşitli türdeki meyve ağaçlarının dekara ortalama verimi, toptan satış fiyatı ile dekara masrafı getirtilerek taşınmazda bulunan her bir ağacın cinsine göre kaplayacağı alan tespit ettirilmeli, tespit raporundaki ağaç sayısının taşınmazın tamamını kapama karışık meyve bahçesi yapmaya yeterli olduğunun belirlenmesi halinde her bir meyve ürününün verileri ve taşınmazdaki kapladığı alanın oranları hesaplatılarak kapama karışık meyve bahçesi değerlendirilmesi yapılmalı, ağaçların sayısı yeterli gelmez ise kalan kısım tarım arazisi olarak değerlendirilmeli, böylece taşınmazın değeri tespit ettirilmeli, usuli kazanılmış hak ilkesi de dikkate alınarak hasıl olacak sonuç doğrultusunda bir karar verilmelidir.
Sonuç: Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK. nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 11.03.2008 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy