(2942 S. K. m. 11)
Dava: Dava dilekçesinde Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasa'yla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:
Karar: Mahkemece yapılan araştırma ve inceleme ile alınan bilirkişi raporları hüküm kurmaya yeterli değildir.
1) Kamulaştırma Yasası'nın 11. maddesinin son fıkrası hükmüne göre kamulaştırma yoluyla irtifak hakkı tesisinde kamulaştırma bedeli, bu kamulaştırma sebebiyle taşınmazda oluşacak değer düşüklüğüdür. Başka bir deyişle taşınmazın kamulaştırma öncesindeki değeri ile irtifakın geçmesinden sonraki değeri arasındaki fark kamulaştırma bedelidir. Bu bedel taşınmazın büyüklüğüne, kullanma biçimine arsa ya da tarım arazisi oluşuna, irtifakın niteliği ile geçtiği yer ve kapladığı alana göre yüzde olarak belirlenir ve irtifakın taşınmazda doğurduğu bu değer düşüklüğü oranına göre kamulaştırma bedeli bulunur. Ayrıca Yargıtay uygulamalarında üzerinde irtifak hakkı kurulmuş olan taşınmazda bu irtifak sebebiyle oluşacak değer düşüklüğünün (taşınmazın cins ve niteliğine göre uygun kullanımını önemli ölçüde etkileyen özel bir durum yoksa) irtifaktan etkilenen alanın mülkiyet değerinin (arazide) %35'i, arsada ise %50'si oranında olacağı kabul edilmektedir. Açıklanan bu esaslar gözönünde tutulduğunda irtifak kamulaştırmasından dolayı davaya konu taşınmazın tamamında oluşacak değer düşüklüğünün bu esaslara uygun olarak belirlenmesi gerekirken sadece irtifak geçen alanın yüzölçümü esas alınarak nasıl ve hangi usulle tespit edildiği belirlenemeyen bir şekilde hesaplama yapan bilirkişi kurulu raporuna dayalı olarak hüküm kurulmuş olması,
2) Yargıtay uygulamalarında özel ve dikkate alınması gereken haklı bir sebep bulunmadıkça tarım arazilerinin olduğu gibi kullanılması halinde sağlayacağı net gelir üzerinden bilimsel yöntemle yapılacak değerlendirilmesinde münavebeye alınacak ürünler için dekar başına elde edilecek ortalama verim, üretim gideri ve toptan satış fiyatına ilişkin olarak ciddi istatistiki bilgilere dayalı olduğu bilinen o yerdeki Tarım Müdürlüğü verilerinin esas alınması aranmaktadır.
Buna göre mahkemece bilirkişi raporunda münavebeye alınan buğday, arpa ve nohut ürünleri için 2008 yılı itibarıyla dekar başına elde edilecek ortalama verim, üretim gideri ve toptan satış fiyatlarının İl Tarım Müdürlüğünden getirtilerek bilirkişi raporlarında bu verilere uygunluk sağlanıp sağlanmadığının denetlenmemiş olması,
Doğru görülmemiştir.
Mahkemece yukarıdaki hususlarda gerekli araştırma yapılarak, bilirkişi kurulundan bozmaya uygun ek rapor alınmalı, temyiz eden yararına usuli kazanılmış hak durumu da dikkate alınarak oluşacak sonuç doğrultusunda karar verilmelidir.
Sonuç: Bu itibarla yukarda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu sebeplerle yerinde olduğundan kabulüyle hükmün H.U.M.K.'nun 428. maddesi gereğince bozulmasına, temyiz peşin harcının istenmesi halinde temyiz edene iadesine, 22.3.2011 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy