2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na muhalefet etmekten kabahatli ... hakkında, ... Emniyet Müdürlüğü Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü İstatistik ve Bilgi İşlem Büro Amirliğinin 22/05/2019 tarihli ve MA 50079146 sayılı trafik idarî para cezası karar tutanağı ile uygulanan 1.002,00 Türk lirası idarî para cezasına karşı yapılan itirazın reddine dair ... 11. Sulh Ceza Hâkimliğinin 04/03/2020 tarihli ve 2020/1074 değişik iş sayılı kararı aleyhine Adalet Bakanlığının 09/07/2020 gün ve 6046 sayılı kanun yararına bozma istemini içeren yazısı ekinde bulunan dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 16/07/2020 gün ve KYB-2020-62838 sayılı ihbarnamesi ile Dairemize verilmekle okundu.
Anılan ihbarnamede;
Dosya kapsamına göre, benzer bir olaya ilişkin Yargıtay 19. Ceza Dairesinin 18/09/2017 tarihli ve 2016/15686 esas, 2017/6937 karar sayılı ilâmında, “...Araç kiralama şirketlerinin, 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu kapsamında, araç kiralama tarihlerinden belli bir süre önce, belli tarihlerde kullanmak üzere araç kiralayan kişilerin açık kimlik bilgilerini, yasada yer alan bilişim sistemine usulüne uygun biçimde kayıt yapmaları halinde; kiralama tarihleri içinde meydana gelebilecek trafik kural ihlallerini, o tarihte işletmecilerden araç kiralayan kişilerin yaptıkları kabul edilmelidir. Keza, Anayasa'nın "İdarenin bütünlüğü ve kamu tüzel kişiliği" başlıklı 123. maddesi; ".. idare, kuruluş ve görevleriyle bir bütündür ve kanunla düzenlenir." hükmünü amirdir. Dolayısıyla, 1774 sayılı yasa gereği oluşturulan kiralık araç kimlik bildirme sistemini denetlemek ve takip etmekle yükümlü olan idarenin, trafik kural ihlalinin yapıldığı anda aracı süren ve varsa kiralayan kişinin kimliğini tespit etmekle ve bu sistem üzerinde usulüne uygun kaydedilen ve aracı kiralayan kişinin kimlik bilgisi esas alınarak idari para cezası tutanağı düzenlemekle de yükümlü olduğu değerlendirilmektedir. Dolayısıyla, itirazı değerlendiren mahkemece, aracı kiraya veren işletmecinin itiraz gerekçeleri ve elindeki kira sözleşmesi ile internet sistemi çıktısının bir örneği, cezayı düzenleyen idareye gönderilmek suretiyle, itiraz konusu kira sözleşmesi ve tutanağın, sistemde kayıtlı kiralık aracı kullanan kişinin kimlik bilgileri hakkında bir araştırma yapılarak düzenlenip düzenlenmediği sorulmaksızın itirazın reddine karar verilmesinde isabet bulunmadığı...” şeklinde belirtildiği üzere, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 51/2-A maddesine muhalefet eylemi nedeniyle araç tescil plakasına istinaden idarî yaptırım kararı düzenlendiği, ancak muteriz tarafından anılan aracın... isimli şahsa kiralandığı ve Kiralık Araç Bildirim Sistemine (KABİS) kaydının girildiğinin belirtildiği cihetle, idari para cezası karar tutanağının düzenlendiği tarih ve saatte idari para cezası düzenlenen 34 BJE 747 plakalı aracın kiralayan kişide olduğunun anlaşılmış olması karşısında, itirazın kabulü yerine yazılı şekilde reddine karar verilmesinde isabet görülmediği gerekçesiyle 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309.maddesi uyarınca anılan kararın kanun yararına bozulması isteminde bulunulmakla, gereği görüşülüp düşünüldü;
İhbarnamede, muteriz hakkında 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 51/2-A maddesi uyarınca idari para cezası uygulandığı belirtilmiş ise de, idari para cezasının, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 46/2-F maddesi uyarınca uygulandığı anlaşılmakla:
Dairemizin emsal kararlarında; Karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlamak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek amacıyla hazırlanmış olan 2918 sayılı Kanun'un, 116. maddesinde belirtilen araç plakasına ceza tutanağı düzenleme uygulamasının; maddi dünyada varolduğu hususunda hiçbir tereddüt bulunmayan ve Kanunda belirtilmiş olan bir trafik kural ihlalinin gerçekleşmesi halinde, ihlali yapan ve Kanuna göre cezalandırılması gereken failin (kabahatlinin) kimliğinin tespitinin çok güç veya imkansız olması hallerinde, idari yaptırım tutanağının araç plakasına göre araç sahibi muhatap alınarak yazılması düzenlemesini içerdiği ve Anayasa'ya aykırı bulunmadığı değerlendirilmektedir.
2918 sayılı Kanun’un 1. maddesinde, Kanun’un amacı, karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanması ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemlerin belirlenmesi olarak ifade edilmiş, aynı Kanun'un 116. maddesinde ise trafik kural ve yasaklarına aykırı davranışları belirlenen ancak sürücüsü tespit edilemeyen araçlara, trafik zabıtasınca tescil plakasına göre ceza veya suç tutanağıdüzenlenebileceği belirtilmiş, Yargıtayın farklı dairelerince bu kurala uygun olarak verilen kararlar yerleşik uygulamaya dönüşmüş ve Anayasa mahkemesi tarafından verilen kararlarda anılan maddenin Anayasaya aykırı olmadığı net bir şekilde belirtilmiştir.
Kanun Yararına Bozma olağanüstü kanun yoluna ancak ilk derece mahkemesince verilip istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen karar ya da hükümlere karşı gidilebilir. Kesinleşen kararlardaki her hukuka aykırılık değil, temyiz nedeni olabilecek hükme etkili ve başka suretle giderilmesi mümkün olmayan hukuka aykırılıklar, olağanüstü kanun yolunda bozma nedeni olarak ileri sürülebilecektir.
Yukarıda yazılı açıklamalar ışığında somut olayımızda; itiraz eden tarafından, kira sözleşmesine istinaden aracın... isimli şahsa kiraya verildiği için ihlal günü aracın bu şahsın hakimiyet ve zilyedliğinde olması nedeniyle cezanın kendilerine kesilemeyeceği ileri sürülmüş ise de,
Kural ihlali esnasında aracı kullanan kişinin tespit edilememesi nedeni ile 2918 sayılı Kanun'un 116. maddesi uyarınca araç tescil plakasına göre idari para cezası düzenlendiği, bu cezaya karşı kural ihlalinin olmadığına dair herhangi bir savunmanın ileri sürülmemiş olması, aracı kullandığı iddia edilen kişinin bulunması halinde dahi kendi aleyhine beyanda bulunmamasının kuvvetle muhtemel olması ayrıca araç malikinin ihlali yapan kişiye ceza bedelini her zaman rücu edebileceğinin anlaşılması karşısında;
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma istemine dayanan ihbarname içeriği bu nedenlerle yerinde görülmediğinden REDDİNE, 23/06/2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy