(818 S. K. m. 158)
Dava: Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün davacı vekilince duruşmalı davalı vekilince de duruşmasız olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davacı vek. Av. İsrafil Kahraman ile davalı vek. Av. Halil Öztürk'ün gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten ve temyiz dilekçelerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
Karar: Davacı vekili, davalı kurumun çeşitli işletmelerinin ihtiyacı olan 10.000.m3'lük cam cinsi kağıtlık odunun temini için açtığı ihaleye 7.7.1998 tarihinde teklif verdiklerini, davalının bu teklifi 8.7.1998 tarihli yazısı ile revize ederek yeni teklif istediğini, bunun üzerine revize edilen teklifi (% 20 eksik, fazla teslimi opsiyonu) satıcıda olmak üzere kabul ettiklerini, bu yazışmalardan sonra davalının 15.7.1998 tarihinde müvekkillerinden 70.000 m3 ürün için yeni teklif istediğini, bu teklifin 8.7.1998 tarihli yazıyla bildirilen şartlar ile kabul edildiğini ve davalının bu kabul üzerine 22.7.1998 tarihinde kesin siparişini verdiğini ve 6.8.1998 tarihli akreditif açtığını, akreditifin teklifte belirtilen şartları ihtiva etmemesi üzerine 11.9.1998 de düzeltilmesini talep ettiklerini ve bu talebin kabulü ile düzeltilen akreditifin 14.10.1998 tarihinde müvekkillerine bildirildiğini, malın teslimi için öngörülen 70 günlük süre içinde, malın temin edildiği ülke olan Ukrayna da meydana gelen tabi afet ve devletçe ihracata konan yasaklama nedeniyle malı zamanında sevk edemedikleri için mücbir sebep itirazında bulunduklarını, mücbir sebebin davalı yanca kabul edildiğini böylece ilk yükleme tarihinin 9.4.1999 tarihinde başlaması ve 70 günlük teslim süresinin bu tarihten hesabı gerektiği ve geç teslim nedeniyle uygulanması gereken cezai şartın 81.527 USA olduğu halde davalının 263.171.USA cezai şart uyguladığını teslim olunamayan ürün yerine teklif edilen malı kabul etmeyerek müvekkillerini zarara uğrattığını, sevk edilen malların limanda davalı yanca geç boşaltılması nedeniyle demeraj ödemek zorunda kaldıklarını iddia ederek toplam 310.144 USA'nın tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı savunmasında, 22.7.1998 tarihinde verdikleri sipariş uyarınca malın tesliminin akreditifin açıldığı 6.8.1998 tarihinden başlayarak dört parti halinde ve 70 gün süre içinde düzenlenmesi gerektiğini, ileri sürülen mücbir sebebin, cezai haklar saklı kalarak kabul edildiğini, teslim edilemeyen mal yerine teklif olunan şili cinsi çamın sözleşmeye uygun olmaması nedeniyle kabul olunmadığını, geminin geç boşaltılmasında kusurları bulunmadığını ve teslim olunan malın beyan edilen miktardan daha az olduğunu, bu nedenlerle cezai şartın sözleşme koşulları dikkate alınarak hesaplandığını beyan ederek davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, satış şartnamesi ve akreditif metninde yapılan değişiklik ve mücbir sebebin kabulü sonunda, malın tesliminin başlangıç tarihinin 4.1.1999 olduğu ve bu tarihten sonra 70.000 m3 maldan eksik teslim olunan kısım için davalının cezai şart uygulamada haklı bulunduğu, davacının kar kaybı ve demoraj ücreti talep edemeyeceği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne fazla tahsil edilen 71.259 USA'nın davalıdan tahsiline karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.
1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere ve özellikle sözleşmenin 15. maddesindeki teminatın irad kayıt edilmesinin, alıcı tarafından ikinci bir ihale yapılması ve iki ihale arasında kurum aleyhine fark oluşması koşuluna bağlanmış bulunmasına ve davacı yanca tesliminde gecikilen malın yerine teklif olunan ürünün sözleşmeye uygun olmadığı için kurumca red edilmesi sonucu davacının herhangi bir zararının oluşmadığının anlaşılmasına göre davalının tüm, davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2- Davacının verdiği teklifi teyit eden 22.7.1998 tarihli davalı sipariş formu ve 14.9.1999 tarihli Seka Akdeniz Müessese Müdürlüğünce akreditif metninde değişiklik yapılmasını kabul eden yazısı ve revize edilen akreditif metnine göre, satıcının %20 fazla veya eksik mal teslim etme opsiyonunun bulunduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda malın geç tesliminde hesaplanacak cezai şartın davacının 70.000 m3ün %20 eksiği mal verileceği dikkate alınarak hesaplanması ve teminattan mahsubu gerekir.
Mahkemece bu yön gözden kaçırılarak düzenlenen rapora göre yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.
Sonuç: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenle davalının tüm, davacının diğer temyiz itirazlarının reddine, (2) nolu bentte açıklanan nedenle hükmün davacı yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, vekili Yargıtay duruşmasında hazır bulunan davacı yararına takdir edilen 250.000.000.TL duruşma vekalet ücretinin davalıdan alınarak, davacıya ödenmesine, 22.09.2003 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy