(2004 S. K. m. 166, 179, 329) (6762 S. K. m. 324, 546)
Dava: Davacı tarafından hasımsız olarak açılan iflasın ertelenmesi davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen, hükmün süresi içinde Yapı Kredi Bankası A.Ş. vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
Karar: Davacı vekili, inşaat ve taahhüt işleriyle uğraşan müvekkili şirketin 100 kişiyi istihdam ettiğini halen Romanya'da Galena Mail SA ünvanlı alışveriş merkezi inşası işini yaptığını, inşaatı yaptıran şirketler arasındaki ihtilaf nedeniyle alışveriş merkezinin açılamadığını, müvekkili şirketin mali yönden zor duruma düştüğünü ekli iyileştirme projesi uyarınca mali durumunu düzeltilebileceğini ileri sürerek iflasın ertelenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Mahkemece borca batık durumda olan şirketin sunduğu projenin ciddi ve inandırıcı olduğu, yeni kaynak girişi sağlanarak iyileştirilmenin kuvvede muhtemel olduğu gerekçesiyle iflasın 1 yıl süreyle ertelenmesine, kayyım tayinine, iflas takiplerinin durdurulmasına, icra takiplerinin satış ve muhafaza işleminin durdurulmasına, haczedilen ve muhafaza altına alınan malların borçlu şirket yetkililerine teslimine karar verilmiş, karar Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. vekilince temyiz edilmiştir.
Davacı limited şirket iflasın ertelenmesi talebinde bulunmuştur. İflasın ertelenebilmesi için erteleme talebinde bulunan şirketin borca batık durumda olması, mali durumunun iyileştirilmesi ümidinin bulunması ve fevkalede mühletten (İİK. M. 329/a.) yararlanmış olması gerekir. Erteleme talebi TTK.'nun 546. maddesinin atıf yaptığı TTK.'nun 324. maddesine göre borca batıklık bildirimi anlamındadır. Bu nedenle mahkeme öncelikle şirketin borca batık durumda olup olmadığını tesbit etmeli, borca batık durumda ise ıslahının, mümkün olup olmadığını incelemelidir. Şirketin borca batık durumda olması halinde iflasını ve erteleme talebini düzenleyen İİK.'nun 179. ve TTK.'nun 324.maddesinde bu istemin ilanına ilişkin, bir düzenleme yapılmamıştır. İflasın ertelenmesi kurumu, erteleme talebinde bulunan şirketin menfaati kadar bu şirketten alacaklı olanların menfaatleri de göz önüne alınarak düzenlendiğinden alacaklıların menfaatlerinin korunması yönünden erteleme talebi ilan edilmelidir. Zira bu durumda şirket borçlarının muvazaalı olarak aktiften fazla elması sonucunu doğuracak kötüniyetli davranışların önüne geçmek ve şirketin borca batık durumda olmadığını, iyileştirme projesinin yeterli bulunmadığını alacaklılara kanıtlama olanağı verilmelidir. Bu nedenle erteleme talebi İİK.'nun 166/2. maddesinde öngörülen usulle ilan edilmeli, ilan ürerine itiraz eden alacaklıların itirazları değerlendirilerek erteleme koşullarının mevcut olup olmadığı saptanmalıdır. Mahkemece bu yünün gözetilmemesi isabetsiz olup, bozmayı gerektirmiştir.
Davacı şirket iflasın ertelenmesi talebinde bulunduğuna göre öncelikle borca batıklık halinin mevcut olup olmadığı saptanmalıdır. Bu durumda düzenlenecek borca batıklık bilançosunun şirketin gerçek malvarlığı değerini yansıtması gerekir. Borca batıklık halinin tespiti için tüm aktiflerin paraya çevirme değerlerinden yani piyasadaki satış sırasında gerçekleşebilecek fiyattan bilançoya geçirilmelidir. Aktif bu şekilde saptandıktan sonra borca batıklık durumu tesbit edilmeli, şirket borca batık, durumda değilse talep reddedilmelidir. Mahkemece borca batıklık ve mali durumun iyileştirilmesi konusunda bilirkişi raporu alınmışsa da bu rapor hüküm vermeye yeterli değildir.
İflasın ertelenmesi talebinde bulunan şirketin sunduğu iyileştirme projesinin ciddi ve inandırıcı olması gerekir. Mali durumun iyileştirilmesi imkanının mevcut olup olmadığı somut vakıalara dayanılarak tesbit edilmelidir. Belirsiz nitelikteki emareler erteleme kararı verilmesi için yeterli kabul edilemez. Bilirkişi raporunda yeni kaynak girişi olmadan şirketin borçlarını ödemesinin mümkün olmadığı belirtilmiştir. Yeni kaynak girişi konusunda erteleme talebinde bulunan şirket somut bilgi ve belgelere dayanmamıştır. Mahkemece kira bedeli, ortaklara ait taşınmazların satışı yeni ortak alınması ve sermaye artırımı konusunda sunulan delillerin ciddi ve inandırıcı olup olmadığı konusunda alınan bilirkişi raporu yetersiz olup hüküm kurmaya elverişli değildir.
İflasın ertelenmesine karar verilmesi halinde uygulanacak tedbirler İİK.'nun 179/b.maddesinin I. fıkrasında düzenlenmiştir. Hükme göre 6183 sayılı, yasa uyarınca yapılacak takipler dahil başlamış takipler duracak ve yeni takipler yapılmayacaktır. Takiplerin duracağı düzenlenmiş iken hacizlerin kaldırılacağına ilişkin bir tedbire kanunda yer verilmediği gibi mevcut düzenlemeden böyle bir sonuç da çıkmamaktadır. Mahkemece bu yönler gözetilmeden hacizli malların borçlu şirkete teslimine karar verilmesinde isabet görülmemiştir.
Mahkemece 3.12.2004 tarihli ek kararla iflasın ertelenmesi talebinde bulunan şirket vekiline rehin veren ve ketli olanlar hakkında da tedbirini uygulanmasına karar verilmiştir.
İİK.'nun 179/6. maddesinin ikinci fıkrasında iflasın ertelenmesi kararının ipotekli takipler yönünden sonucu düzenlenmiştir. Kural olarak iflasın ertelenmesi kararı ipotekli takipleri durdurmayacak ancak satış işlemi yapılamayacaktır. İflasın ertelenmesinin temel amacı erteleme süresince şirketin aktiflerinin korunması, çalıştırılması, bu şekilde pasiflerin azaltılmasıdır. İİK.nun 179/a maddesinde iflasın ertelenmesini talep eden şirketin malvarlığının korunması için mahkemeye, her türlü tedbiri alma yetkisi tanınmıştır. Tedbirlerin erteleme talebinde, bulunan şirket yönünden uygulanacağı kabul edildiğinden şirkete göre üçüncü kişi konumunda bulunan kefil veya ipotekli taşınmaz maliklerinin hukuki durumunu etkileyecek şekilde tedbire hükmedilmesi mevcut düzenlemeye aykırıdır.
Mahkemece bu yönler gözetilmeden tedbire hükmedilmesinde de isabet görülmemiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 07.04.2005 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy