MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi
Taraflar arasındaki karşılıklı menfi tespit - alacak - itirazın iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı esas davanın reddine karşı davanın kısmen kabulüne kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı - davalı ... Elektrik Teks. Ltd. Şti. ve davalı ... Müh. vekillerince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
- K A R A R -
Asıl davada, davacı vekili, müvekkili şirket ile davalı ... şirketi arasında 200 KW gücünde rüzgar türbini alımı ve kiralanması üzerine 15.04.2008 tarihli finansal kiralama sözleşmesi ile 22.05.2008 tarihli tadil sözleşmesi imzalandığını, sözleşme gereği 100.000.-TL bedelli kesin teminat mektubu verildiğini ve taşınmaz üzerine davalı lehine ipotek koyulduğunu, daha sonra imalatçı sıfatını taşıyan ... Yapı ve Mühendislik A.Ş. ile 27.5.2008-25.08.2008-23.12.2008 tarihli sözleşmelerin imzalandığını, teslimin süresinde yapılmaması üzerine en son 3. sözleşme ile en geç 28.02.2009 tarihinde rüzgar türbininin teslim edileceğinin taahhüt edildiğini, davalı şirketin üretici ... Yapı ve Mühendislik ...ne 300.000.-USD ve rüzgar türbininin kapasitesinin artırılması nedeniyle müvekkili şirketin üretici şirkete de 75.000.-USD nakit ödeme yaptığını, bunun yanında ayrıca avans ödemesi sayılmak üzere 456.000.-USD karşılığı 790.950.-TL toplam bedelli muhtelif tarihli 6 adet çek teslim ettiğini, müvekkili şirketin davalıya sözleşme gereği aylık 6.040,72 USD ödemelerini yapmaya başladığını, davalı şirketin sözleşmede belirtilen 28.2.2009 tarihine kadar rüzgar türbinini teslim etmeyerek yasal yükümlülüğünü yerine getirmediğini belirterek fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydı ile davalıya yapılan 48.325,76 USD karşılığı 74.180-TL nin, nakte çevrilen 100.000.-TL teminat mektubu bedelinin ve rüzgar türbinin monte edileceği platformun imali için harcanan 31. 502,80 TL'nin davalıdan tahsiline, davalı lehine konulan ipoteğin fekkine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Asıl davada, davalı vekili, davacı ile satıcı arasında teslim süresinin uzatılmasına ilişkin son olarak imzalanan 23.12.2008 tarihli satış vaadi sözleşmesinin IV. Maddesinde teslimin en geç 28.02.2009 tarihine kadar yapılacağı, bu tarihe kadar mal tesliminin yapılmaması halinde satıcının 28.02.2009 tarihine kadar aldığı avansları yıllık %30 faizi ile birlikte kiralayana iade edeceğinin kararlaştırıldığını, davacı kiracının 23.05.2009 tarihli taahhütname ile imal edilmeyen bir ürünün ve satıcının malı teslim, bedelin iadesi vs. sorumluluklarının davacı tarafından üstlenildiğini, bu taahhüde istinaden satıcıya ödeme yapıldığını, malın teslim edilmemesinin davacının satıcıya ödemeleri yapmamasından kaynaklandığını, sözleşme gereği kiracının, müvekkili şirkete ve satıcıya karşı edimlerini yerine getirmemesinin sözleşmenin feshi nedeni olduğunu, sözleşmenin fesih şartlarının oluştuğunu, fesih kapsamında meydana gelen zarar ve yapılan ödemelerden kiracının sorumlu olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen menfi tespit-alacak davasında, davacı vekili, davalı şirket ile rüzgar türbini üretimi ve teslimini içerir 30.04.2008-19.08.2008-25.08.2008-23.12.2008 tarihli sözleşmeleri imzaladıklarını, taraflar arasında yapılan 30.04.2008 tarihli sözleşmede rüzgar türbininin 200 KW gücünde olacağı ve mal bedelinin de 300.000.-USD olacağının kararlaştırıldığını, davalıya yapılması gereken 300.000.-USD ödemenin finansal kiralama şirketi tarafından davalı şirkete sözleşmede belirtilen şartlarda ödendiğini, daha sonra rüzgar türbininin gücünün 500 KW ye çıkarıldığını ve gerek teslim süresi ve gerekse ürünün bedeli ile vasıflarının diğer sözleşmelerle belirlendiğini, buna göre 19.08.2008 tarihli sözleşmede müvekkili şirketin yükümlendiği ödeme tutarı olan 75.000.-USD’nin davalı şirkete ödendiğini, davalının rüzgar türbinini 19.08.2008 tarihli sözleşmede öngörülmüş olan süre içinde teslim edememesi üzerine 3. bir sözleşme ile teslim tarihi olarak 30.12.2008 tarihi üzerinde mutabık kalındığını, teslimin yine gerçekleşmemesi üzerine müvekkili şirket ve finansal kiralama şirketinin de muvafakati ile son olarak teslim tarihinin 28.02.2009 olarak belirlendiğini, ancak davalı şirketin sözleşmede belirlenmiş olan teslim tarihinde rüzgar türbinini teslim etmediğini, yerinde müvekkillerce yapılan incelemede de ürünün imalatının da başlangıç seviyesinde olduğunun ve uzunca bir süre de bitirebilmesinin mümkün olamayacağının anlaşıldığını, davalı şirketin finansal kiralama şirketine hitaben yazmış olduğu 22.12.2008 tarihli yazılarında müvekkili ... Elektrik İnş.Tekstil Med.S Tic Ltd. Şti.den alacaklarının tümünü tahsil ettiklerini ibraname yerine kaim olmak üzere beyan ettiğini belirterek davalıya yapılan 75.000.-USD karşılığı 116.152.50 TL.nin ödeme gününden itibaren işletilecek reeskont avans faizi ile tahsiline, toplam 790.950.-TL miktarlı 6 adet çekden dolayı borçlu olmadıklarının tespitine, rüzgar türbininin monte edileceği zemin inşaatı için yapılan harcama tutarı olan 31.502,80 TL nin fatura tarihlerinden itibaren işletilecek reeskont avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Birleşen menfi tespit-alacak davasında, davalı vekili, taraflar arasında 30.04.2008 tarihindeki ilk anlaşmanın 8.2 maddesinde " ödemelerdeki gecikmelerin ... den kaynaklanan nedenlerden dolayı yaşanabilecek gecikmelerin imalatı etkilediği oranda teslim süresini uzatacağı.." hükme bağlandığını, 30/04/2008 tarihli sözleşmeye ek olarak yapılan 19.08.2008 tarihli sözleşme ile ana sözleşmede 200 KW olarak belirlenen ürünün 500 KW olarak değiştirildiği ve ek sözleşme ile ana sözleşmenin 2- 3 -4 -5 -6 -7 ve 10. maddelerinde değişiklik öngörüldüğünü, bu değişikliğin ana sözleşmenin 8.2 maddesini kapsamadığını, 19/08/2008 Tarihli ek sözleşmenin 6. maddesinde ödeme şeklinin avans ödemesi ve teslimden sonraki ödeme olarak iki bölüm halinde düzenlendiğini, avans ödemesinin finansal kiralama şirketi ve davacı tarafından yapıldığını, kalan miktarın teslim tarihinde ve teslim yerinde karşılıklı anlaşılacak ödeme programına göre ödeneceğinin öngörüldüğünü, ek sözleşmenin imzalanmasından sonra teslimden sonraki ödeme şartlarının tadil edildiğini ve bakiyenin tümü için vade ve tutarları belirli çeklerin davacı tarafından düzenlenerek davalıya verildiğini, bu çeklerden 31/01/2009 tarihli 75.950 TL lik çekinde avans ödemelerine dahil edildiğini zira teslimin 28/02/2009 tarihi olarak belirlendiğini ancak davacının teslim tarihinden evvel ödeme günü olan 31/01/2009 tarihli 75.950 TL bedelli çeki ödemediğini, yapılan icra takibine davacının takibe itiraz ettiğini, ana sözleşmenin 8.2 maddesi uyarınca 31.01.2009 tarihli avans mahiyetinde olan çekin ödenmemesi nedeni ile müvekkili yönünden teslim için süre uzatım hakkı doğduğunu,davacı tarafından davalıya verilen 06.05.2009 ve 16.07.2009 tarihli çeklerin de karşılıksız çıktığını, yapılacak keşif sonrasında ürünün büyük ölçüde tamamlanmış olduğunun görüleceğini, davacının taleplerinin BK 81.maddesine aykırı olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen itirazın iptali davasında, davacı vekili, davalının rüzgar türbininin alınması için dava dışı satıcı ile 30/04/2008 tarihli sözleşme imzaladığını, bu alımı finansal kiralama yolu ile gerçekleştirmek içinde de davacı ile 15/04/2008 tarihli finansal kiralama sözleşmesi ve bu sözleşmenin tadiline ilişkin 22/05/2008 tarihli tadil sözleşmesi imzaladığını, Finansal Kiralama Sözleşmesine konu malın süresi içinde teslim edilmediğini, davalının malın süresinde teslim edilmediği için satıcı ile yeniden anlaşarak yeni bir teslim süresi verdiğini ve malın vasfını değiştirdiğini, bu aşamada müvekkili şirketin bu değişiklikten dolayı ilave finansman yapmayacağı ve ilave ödemeden tamamen kiracı davacının sorumlu olacağının taraflarca kabul edildiğini, davalı ile satıcı arasında teslim süresinin uzatılmasına ilişkin son olarak imzalanan satış vaadi sözleşmesinin IV. Maddesinde teslimin en geç 28.02.2009 tarihine kadar yapılacağı, bu tarihe kadar mal tesliminin yapılmaması halinde, satıcının 28.02.2009 tarihine kadar aldığı avansları yıllık %30 faizi ile birlikte kiralayana iade edeceğinin kararlaştırıldığını, davalının satıcıya teslimden önce ödeme yapılmasını talep ettiğini ve yapılan ödemelerden kendisinin sorumlu olacağını kabul ve taahhüt ettiğini, sözleşme hükümleri gereğince sözleşmenin yürürlüğe girmemesi ve sona erme nedeni ile müvekkili şirketçe yapılan ödemelerden ve sair zararlardan davacı kiracının müvekkiline karşı sorumlu olduğunu, 23/05/2009 tarihli taahhütnameye istinaden satıcıya ödeme yapıldığını, 28/02/2009 tarihinde mal tesliminin yapılmaması nedeniyle davalıya ihtarname gönderildiğini, davalının ihtara karşı bir ödeme yapmadığını, sözleşmenin fesih şartlarının oluştuğunu, fesih kapsamında da meydana gelen zarar ve yapılan ödemelerden davalının sorumlu olduğunu, finansal kiralama sözleşmesi nedeniyle her türlü alacağın teminatını teşkil etmek üzere diğer davalıların maliki olduğu gayrimenkule ipotek konulduğunu, ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla yapılan icra takibine davalıların itiraz ettiğini belirterek itirazın iptaline ve %40 tazminata karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Birleşen itirazın iptali davasında, davalı ... Elektrik Teks İnş Med San ve Tic Ltd Şti vekili, icra takibine konu ipoteğin leasing sözleşmesinin teminatı olarak verildiğini, finansal kiralama şirketinin sözleşmenin hiç yürürlüğe girmediğini ileri sürdüğünü, bu kapsamda verilen teminatın da kaldırılması gerektiğini belirterek davanın reddine ve %40 tazminata karar verilmesini istemiştir.
Mahkemece toplanan delillere göre, birleşen menfi tespit ve alacak davasında, davacı ... şirketi ile davalı ... arasında imzalanan 19.08.2008 tarihli Ek Sözleşmeye göre makinenin ön ödemenin (avans) yapılmasına müteakip 4 ay içerisinde teslim edileceği, 75.000 USD ön ödemenin (avansın) sözleşmenin imzalanması ile ... Ltd.Şti. tarafından ... Yapıya ödeneceği, geriye kalan 456.000 USD'nin ... Ltd Şti. tarafından ürünün teslim tarihinde ... Yapı ile karşılıklı anlaşılacak ödeme programına göre ödeneceği, 23.12.2008 tarihli Satış Vaadi Sözleşmesi gereğince satıcının malı en geç 28.02.2009 tarihine kadar kiracı ... Ltd. Şti.'nin adresine teslim edeceği, kiracı ... Ltd. Şti.nin 75.000 USD'lık peşin ödemeyi(avans), dört taksit halinde 30.10.2008 tarihinde tamamladığı, dört aylık teslim süresinin peşin ödemenin (avansın) tamamlandığı günü izleyen 31.10.2008 tarihinde işlemeye başladığı, ancak davacının ... Yapı şirketine tutanak karşılığında dava konusu yapmış olduğu çekleri verdiği, çeklerden ilkinin keşide tarihinin 31.01.2009 tarihi olduğu, sözleşmede teslimin tüm ödemelerin yapılmasından sonra yapılacağı şeklinde bir düzenleme bulunmadığı, davalı satıcının söz konusu teslimi sözleşmede belirtilen tarihte yapmaması nedeni ile kusurlu olduğu gerekçesiyle davacı tarafından davalı ... Yapıya karşı açılan davanın kabulüne, 75.000 USD karşılığı 116.152,50 TL ile zemin inşaatı için yapılan harcama bedeli olan 31.502,80 TL olmak üzere toplam 147.655,30 TL. nın temerrüt tarihinden itibaren değişen oranlarda avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, toplam 790.950,00 TL bedelli 6 adet çek nedeni ile davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmiş, asıl dava ile birleşen itirazın iptali davası bakımından yapılan değerlendirmede, finansal kiralama sözleşmesi ile kiracı davacı tarafından Finansal Kiralama şirketine verilen 23.05.2009 tarihli taahhütname birlikte değerlendirildiğinde; Finansal Kiralamaya konu malın kiracı tarafından beğenildiği ve satıcı ile anlaşıldığı, söz konusu makine karşılığında kiracının Finansal Kiralama Şirketine taahhütname vererek satıcıya ödeme yapılmasını talep ettiği, söz konusu makinenin zamanında teslim edilmemesinde kiralayan Finansal Kiralama Şirketinin herhangi bir kusur ve sorumluluğunun olmadığı, kiracının makinenin teslim tarihi olan 28.02.2009'dan önce 31.01.2009 vadeli çeki ödememesinin kusurlu bir davranış olmadığı, teslimin zamanında yapılmamasının finansal kiralama şirketinin kusurundan kaynaklanmadığı, Finansal Kiralama Sözleşmesi gereğince finansal kiralama şirketinin satıcı ... Yapıya verdiği siparişi 24.03.2009 tarihli ihtarname ile iptal ettiği, bu durumda kiracı ... Ltd. Şti.nin kiralayan finansal kiralama şirketine sözleşme kapsamında satıcı ... Yapıya yapmış bulunduğu ve yapacağı bilcümle ödemeyi, masraf ve harcamaları "Özel Şartlar" bölümünde belirtilen prefinansman faizi tutarı ile birlikte kiralayan finansal kiralama şirketine ödemesi gerektiği kanaatine varıldığı, kaldı ki kiracı ... Ltd. Şti. tarafından kiralayan finansal kiralama şirketine verilen 23.05.2008 tarihli Taahhütnamenin ve Finansal Kiralama Sözleşmesinin de bu sonucu doğurduğu,sonuç olarak asıl dava yönünden finansal kiralama şirketinin malın zamanında teslim edilmemesinde herhangi bir kusurunun bulunmadığı gerekçesiyle asıl davanın reddine karar verilmiş, birleşen itirazın iptali davası yönünden, Finansal Kiralama Sözleşmesinin yürürlüğe girmeyip kendiliğinden sona erdiği ve kiracı .... Ltd. Şti.'nin finansal kiralama şirketine verdiği 23.05.2008 tarihli Taahhütname uyarınca kiralayan finansal kiralama şirketinin satıcı ... Yapıya o tarihe kadar ödemiş olduğu 300.000 USD'nın ödeme gününden itibaren işleyecek faizi ile birlikte finansal kiralama şirketine ödemesi gerektiği, ihtarnameye rağmen ödeme yapılmadığı, finansal kiralama şirketinin ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takibe geçmekte haklı olduğu, bilirkişi ek raporuna göre faiz ve masraflarla birlikte yapılan ödemeler ve teminat mektubu bedeli mahsup edildiğinde davacı ... Şirketinin davalı kiracı ve kefillerden talep edebileceği alacak miktarının 249.417,60 USD olduğu gerekçesiyle itirazın 249.417,60 USD üzerinden iptali ile yıllık %7,18 faiz uygulanmak sureti ile takibin devamına, davacının fazla isteminin reddine, finansal kiralama şirketi lehine icra inkar tazminatına karar verilmiş, hüküm davacı ... şirketi vekili ve davalı ... şirketi vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı - davalı ... Elektrik Teks. Ltd. Şti. vekili ile davalı ... Müh. vekilinin yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edenlerden alınmasına, 07.05.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy