(2004 S. K. m. 72) (6098 S. K. m. 133) (818 S. K. m. 114)
Taraflar arasındaki asıl ve birleşen menfi tespit davalarının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı asıl ve birleşen davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün asıl dava davalısı ... Factoring vekilince duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davacı vek. Av. ... gelmiş, diğer taraftan kimse gelmemiş ancak birleşen dava davalısı ... Ayakkabı Ltd Şti'ne yapılan tebligatın iade olunduğu anlaşılmış, her ne kadar tebligat kanunun 35. maddesi gereğince tebligat yapılması gerekmişse de hazır olan davacı vekilinin dosyanın duruşmasız incelenmesini istemesi üzerine evrak üzerinden inceleme yapılmasına oybirliğiyle karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
Karar: Asıl davada davacı vekili, davacının uzun zaman davalı ... Ayakkabı Ltd. Şti.'ne çok sayıda ayakkabı siparişi verdiğini ve ürünleri teslim aldığını, tarafların en son imzaladıkları 08/03/2013 tarihli sipariş sözleşmesi uyarınca müvekkilinin avans olarak 3 adet 20.000,00 TL bedelli çeki davalıya verdiğini, ürünlerin en geç 31/05/2013 tarihine kadar teslim edilmesi gerektiğini, ancak bugüne kadar teslim edilmediğini, davalının 30/10/2013 ve 30/11/2013 tarihli çekleri haksız olarak davalı ... şirketine ciro ettiğini, ancak bu temlikin usulüne uygun ve geçerli olmadığını ileri sürerek, müvekkilinin 30/10/2013 ve 30/11/2013 tarihli çeklerden dolayı davalılara borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Asıl davada davalı ... vekili, davalının iyiniyetli hamil olduğunu, davacının şahsi defilerini davalıya karşı ileri süremeyeceğini, ayrıca davalının tüm yasal yükümlülüklerini yerine getirerek dava konusu çekleri alacaklarının teminatı olarak devraldığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
Birleşen davada davacı vekili, davacının davalıya mal siparişi için vermiş olduğu 31/12/2013 tarihli çeke ilişkin olarak mal teslim edilmediğini, çekin bedelsiz kaldığını ileri sürerek, 31/12/2013 tarihli çek nedeniyle davacının davalı ... Ayakkabı Ltd. Şti'ne borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Asıl ve birleşen davada davalı ... Ayakkabı Ltd. Şti., davaya cevap vermemiştir.
Mahkemece toplanan delillere göre, davacı ile davalı … Ayakkabı Ltd. Şti. arasında akdedilen 03/07/2013 tarihli sözleşme ile, daha önce yapılan sözleşme gereğince taahhüt edilen malların teslim edilmediği ve sipariş nedeniyle verilen dava konusu çeklerin iade edilmediği kabul edilerek, çeklerin iadesinin mümkün olmaması nedeniyle davacıya 60.000,00 TL değerinde senet verilmesi hususunda yeni bir anlaşma yapılmış olduğu, bu sözleşmenin 818 sayılı BK'nun 114/2. ve 6098 sayılı TBK'nun 133. maddelerinde düzenlenen yenileme (tecdit) sözleşmesi mahiyetinde olduğu, bu sözleşme ile mevcut borç için yeni bir kambiyo taahhüdü veya alacak senedi verilmesinin söz konusu olmadığı, teslim edilen çeklerin iade edilmeyeceğinin ve önceki sözleşme nedeniyle davalı ... Ayakkabı Ltd. Şti.'nin edimini ifa etmesi için yeni bir taahhüt altına girmesinin kararlaştırıldığı, taraflar arasında yenileme sözleşmesi yapıldığından artık önceki sözleşmedeki edimlerin ifasının talep edilemeyeceği, dolayısıyla dava konusu çeklerin iadesi talebinin yerinde olmadığı gerekçesiyle asıl ve birleşen davaların reddine karar verilmiş, hüküm asıl ve birleşen dava davacısı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 30/05/2016 gün 2016/2470 esas, 2016/9708 karar sayılı ilamıyla " Asıl ve birleşen dava, avans olarak verilen çek bedellerinden dolayı borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir. Davacının dava dilekçesi ekinde mahkemeye sunduğu davacı ile davalı ... Ayakkabı Ltd. Şti. arasında düzenlenen 03/07/2013 tarihli sözleşmede, asıl ve birleşen davaya konu üç adet çekin karşılığında mal teslim edilmediğinin ve buna karşılık davalının 60.000,00 TL bedelli 15/08/2013 vadeli senet vereceğinin kabul edildiği görülmektedir. Bu sözleşmeye konu senedin davacıya verildiği konusunda ispat yükü kendisinde olan davalı ... Ayakkabı Ltd. Şti. sözleşmeye karşı beyanda bulunmamıştır. Bu durumda mahkemece, davalı ... Ayakkabı Ltd. Şti. bu sözleşmedeki imzaya itirazı olup olmadığı yönünde isticvap edilerek bu konudaki delilleri toplanıp, ayrıca bu definin asıl dava davalısı faktoring şirketine karşı ileri sürülüp sürülemeyeceği konusunda bir değerlendirme yapılarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, 03/07/2013 tarihli sözleşme yenileme sözleşmesi olarak kabul edilip yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir." gerekçesiyle bozulmuştur.
Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde; davalı ... Ayakkabı Ltd. Şti. ve diğer davalı factoring şirketi arasındaki faktoring sözleşmesi gereğince davaya konu çekin faturalara istinaden teslim edildiği, faturaya dayalı malların ise davacıya teslim edilmediği, çeklerin karşılıksız kaldığı, 6361 sayılı yasanın 9/3 maddesinin faktoring işleminin tarafları olan borçlu, önceki alacaklı ve temlik alan faktoring şirketi dışındaki kambiyo senedinde ciro silsilesinde yer alan diğer kambiyo borçluları yönünden getirilen bir hüküm olduğu, somut olayda temlik hükümlerinin uygulanmasının gerektiği, bedelsizlik definin davalı ... şirketine de ileri sürülebileceği, bir an için davacının şahsi defiinin faktoring şirketine karşı ileri sürülemeyeceği kabul edilse dahi faktoring şirketinin yasal sorumluluklarını yerine getirmediği gerekçesiyle asıl dava ve birleşen davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Mahkemece bozma kararına uyulmuş bozma kararı gereğince davalı ... Ayakkabı Ltd Şirket’i 03/07/2013 tarihli sözleşmedeki imzası yönünden isticvap edilmiş çağrıldığı duruşmaya gelmediğinden 03/07/2013 tarihli sözleşmede imzanın davalı ... Ayakkabı Ltd Şti’ne ait olduğu kabul edilmiştir. Ancak mahkemece 03/07/2013 tarihli sözleşme içeriğinin gerekçeli kararda yazıldığı şekilde değerlendirilmesi hatalı olmuştur. Zira 03/07/2013 tarihli sözleşme ile 3 adet çek yerine çek değerleri toplamı kadar senet verileceği ve bu çekler yönünden davadışı kefil ...’in de sorumluluğu düzenlendiğinden artık çeklerin bedelsiz olduğu sonucuna varılamaz. Hal böyle olunca davalı ... Factoring’e teslim edilen çeklerin bedelsiz olmadığı anlaşıldığından Yaşar faktoring şirketi yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabul kararı verilmesi doğru görülmemiş hükmün davalı ... yönünden bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün davalı ... yönünden BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde davalıya iadesine, 07/02/2018 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy