(6831 S. K. m. 91) (5237 S. K. m. 7, 50, 52,53, 54, 60) (5235 S. K. Geç. m. 2) (5271 S. K. m. 26, 223, 272, 309) (1412 S. K. m. 223, 305, 315, 317, 393, 394) (5320 S. K. m.4, 8) (647 S. K. m. 4) (213 S. K. m. 298) (765 S. K. m. 11, 31, 33, 35, 36, 43) (YCGK 09.03.2010 T. 2009/2-237 E. 2010/51 K.)(YİBK 04.06.1936 T. 1935/80E. 1936/14 K.) (YCGK 22.11.2005 T. 2005/10-140 E. 2005/143 K.) (ANY. MAH. 23.07.2009 T. 2006/65 E. 2009/114 K.)
Dava ve Karar: 6831 Sayılı Yasaya aykırılık suçundan sanık C. A. hakkında açılan kamu davasının 6831 Sayılı Kanunun 91/5 ve 5237 Sayılı T.C.K.nın 75/2 nci maddesi uyarınca düşmesine, suçta kullanılan bir adet merkebin aynı Kanunun 54 üncü maddesi uyarınca zoralımına, bir adet baltayla semerin sanığa iadesine ilişkin, Manisa 1. Sulh Ceza Mahkemesince verilen 29.4.2010 gün ve 863-409 Sayılı hükmün, katılan vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 3. Ceza Dairesince 13.7.2011 gün ve 7586-10895 sayı ile;
"Hükümden sonra, 14.4.2011 tarih 27905 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6217 Sayılı Kanunun 11 inci maddesiyle 6831 Sayılı Orman Yasasının 91 inci maddesinin 5 inci fıkrasında yapılan değişikliğin ve ceza sisteminin lehe hükümlerinin bütün halinde değerlendirme sonucu 5237 Sayılı Türk Ceza Yasasının 7 nci maddesi de dikkate alınarak sanık lehine uygulanması gerekliliği" gerekçesiyle BOZULMASINA karar verilmiştir.
Yargıtay C.Başsavcılığı ise 18.8.2011 gün ve 279903 sayı ile;
"2.5.1983 tarihli ve 65-119 Sayılı ve 2.5.1994 gün ve 97-126 Sayılı Yargıtay Ceza Genel Kurulu Kararlarında vurgulandığı üzere hükmün temyiz edilebilir olup olmadığının belirlenebilmesi için hüküm tarihindeki yasal düzenlemenin dikkate alınması gerekir.
5320 Sayılı Kanunun 8 inci maddesi gereğince halen yürürlükte bulunan 1412 Sayılı C.M.U.K.nun 305 inci maddesi hükmüne göre ceza mahkemelerince verilen hükümler temyiz yasa yoluna tabidir. 5271 Sayılı C.M.K.nun 223 üncü maddesinde ise beraat, ceza verilmesine yer olmadığına, mahkûmiyet, güvenlik tedbirine hükmedilmesi, davanın reddi, davanın düşmesi ve adli yargı dışındaki bir yargı merciine yönelik görevsizlik kararları hüküm olarak gösterilmiştir.
1412 Sayılı C.M.U.K.nun 305 inci maddesi gereğince yukarda sayılan hükümlerden birinin verilmesi durumunda, bu kararlara karşı başvurulacak yasa yolu temyizdir. Ancak yasa koyucu bir kısım hükümlerin kesin olduğunu belirtmek suretiyle bu hükümlere karşı temyiz yasa yoluna başvurulamayacağını aynı maddede belirtmiştir. Buna göre, iki bin liraya kadar para cezalarına dair kararlarla yukarı sınırı on bin lirayı geçmeyen para cezasını gerektiren suçlar sebebiyle verilen beraat hükümleri ve yasalarda kesin olduğu belirtilen hükümlerin temyiz yeteneği bulunmamaktadır. İncelenen mahkeme kararındaki ceza miktarı ön ödeme sebebiyle 700 TL'dir ve bu miktarın ödenmesi sebebiyle düşme kararı verilmiştir.
1412 Sayılı C.M.U.K.nun 315 inci maddesi uyarınca hükmü veren mahkeme öncelikle hükmün temyizi kabil olup olmadığını değerlendirerek red kararı vermelidir. Bu değerlendirme yapılmaksızın gelen dosyada Yargıtay öncelikle C.M.U.K.nun 317 nci maddesine göre temyiz koşullarının bulunup bulunmadığını tespit edecektir. Yargıtay temyiz koşullarının varlığını belirlediği takdirde temyiz incelemesi yapılabilecektir.
Ayrıca 5237 Sayılı T.C.K.50. maddesinde '
uygulamada asıl mahkûmiyet, bu madde hükümlerine göre çevrilen adli para cezası veya tedbirdir' hükmü yer almasına karşın 647 Sayılı Kanun 4 üncü maddesinde olduğu gibi 'bu hükmün uygulanması kanun yollarına başvurmada engel teşkil etmez' düzenlemesine yer verilmediğinden 5237 Sayılı T.C.K.nın 50. maddesi uyarınca kısa süreli hürriyeti bağlayıcı cezaya seçenek olarak veya 52 nci madde uyarınca doğrudan hükmedilen 2000 TL'yi aşmayan adli para cezalarına dair kararların temyiz yeteneği bulunmamaktadır.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 9.3.2010 gün ve 2009/237-2010/51 Sayılı kararında da belirtildiği üzere; 4.6.1936 gün ve 12-14 Sayılı içtihadı birleştirme kararında müsadere kararların da H.U.M.K.nun esas alınması gerektiği vurgulanmıştır. Müsadere edilen ve müsadere red kararı verilen eşyanın toplam değerinin temyiz edilebilir olup olmadığının tespiti H.U.M.K.nun 427 nci maddesine göre yapılmakta olup karar tarihi itibariyle müsadere edilen malların bedeli bu değerin altında kalmaktadır.
Kesinlik sınırının altındaki hükümlerin suç vasfına yönelik temyiz edileceği Yargıtay tarafından duraksamasız olarak kabul edilmektedir. Katılan temsilcisinin temyiz istemi suç vasfına yönelik olmayıp sadece müsadere yönünden temyizi vardır.
Katılan idare temsilcisinin suç vasfına yönelik bulunmayan temyiz isteminin 5320 Sayılı Kanunun 8/1 inci maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 Sayılı C.M.U.K.nun 305, 317 ve H.U.M.K.nun 427 nci maddeleri uyarınca reddine karar verilmesi gerekirken işin esasına girilerek bozulmasında isabet görülmemiştir" görüşüyle itiraz yasa yoluna başvurarak, Özel Daire bozma kararının kaldırılması ve katılan vekilinin temyiz isteminin reddine karar verilmesi isteminde bulunmuştur.
Dosya Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilmekle, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Ceza Genel Kurul Kararı
Yargıtay Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık; hükmün temyiz edilebilir nitelikte olup olmadığının belirlemesine ilişkindir.
İncelenen dosya içeriğinden;
Sanığın soruşturma aşamasında C.Savcılığı tarafından önödeme miktarı olarak belirlenen 700 Lirayı yatırdığı, suça konu bir kental kaçak orman emvalinin teslim edildiği yediemin tarafından sanığa verilmesi ve sanık tarafından da yakılmış olması sebebiyle yerel mahkemece yapılan keşifte değer tespitinin yapılamadığı, zoralımına karar verilen bir merkeple sanığa iadesine karar verilen bir adet balta ve semerin de değerinin belirlenmediği, katılan vekilinin temyiz dilekçesinde; "yedieminde bulunan bir adet baltayla eşek semerinin iadesine karar verildiğinden temyiz yoluna başvurma zorunluluğu doğmuştur" görüşüyle temyiz isteminde bulunduğu anlaşılmaktadır.
5320 Sayılı Kanunun 8 inci maddesi gereğince hüküm tarihi itibariyle uygulanma zorunluluğu bulunan 1412 Sayılı cyuy'nın 305 inci maddesi uyarınca, ceza mahkemesince verilen hükümler temyiz yasa yoluna tabidir.
Ancak;
1) İkimilyar liraya kadar (ikimilyardahil) para cezalarına dair olan hükümler,
2) Yukarı sınırı onmilyar lirayı geçmeyen para cezasını gerektiren suçlardan dolayı verilen beraat hükümleri,
3) Bu Kanunla sair kanunlarda kesin olduğu yazılı bulunan hükümler,
Kesin olup, bu hükümler hakkında temyiz yasa yoluna başvurulamaz.
"İkimilyar liraya kadar (İkimilyardahil) para cezalarına dair olan hükümlerin" temyiz edilemeyeceğine dair 1412 Sayılı cyuy'nın 305 inci maddesinin 2 nci fıkrasının 1. bendinin, Anayasa Mahkemesi'nin 7.10.2010 tarihinde yürürlüğe giren 23.7.2009 gün ve 65-114 Sayılı kararıyla iptal edilmesinden sonra verilen ister hapis cezasından çevrilen, ister doğrudan hükmolunan adli para cezasına dair mahkûmiyet hükümlerinin 14.4.2011 tarihine kadar hiçbir miktar gözetilmeksizin, 14.4.2011 gün ve 27905 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6217 Sayılı Yargı Hizmetlerinin Hızlandırılması Amacıyla Bazı Yasalarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 23 üncü maddesiyle 5271 Sayılı Ceza Yargılaması Yasasının 272 nci maddesinin 3 üncü fıkrasının (a) bendinde "hapis cezasından çevrilen adli para cezaları hariç olmak üzere, sonuç olarak belirlenen 3.000 Türk Lirası dahil adli para cezasına mahkûmiyet hükümlerine karşı istinaf yasa yoluna başvurulamayacağı" şeklinde yapılan değişiklik ve aynı Kanunun 26 ncı maddesiyle 5320 Sayılı Ceza Yargılaması Yasasının Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkındaki Yasaya eklenen, "bölge adliye mahkemeleri faaliyete geçinceye kadar hapis cezasından çevrilenler hariç olmak üzere, sonuç olarak belirlenen üçbin Türk Lirası dahil adli para cezasına mahkûmiyet hükümlerine karşı temyiz yoluna başvurulamaz" şeklindeki geçici 2 nci madde gözönünde bulundurulduğunda, 14.4.2011 tarihinden sonra ise ancak doğrudan hükmolunan 3.000 Türk Lirasından fazla adli para cezalarına dair mahkumiyet hükümlerinin temyizinin olanaklı hale geldiği konusunda bir duraksama bulunmamaktadır.
Ceza Genel Kurulunun 30.9.2003 gün ve 226-229 ile 27.1.2004 gün ve 3-14 Sayılı kararlarında da açıkça belirtildiği üzere; bahse konu iptal kararının, yürürlüğe girmesinden önce kurulmuş olan hükümleri nasıl etkileyeceği sorunu, usul yasalarının zaman bakımından uygulanmasıyla ilgilidir.
Yargılama yasalarının zaman bakımından uygulanmasında asıl olan, aksi açıkça düzenlenmiş olmadıkça "hemen (derhal) uygulama" ilkesidir. Bu ilke uyarınca usul işlemleri, yapıldıkları sırada yürürlükte bulunan yargılama yasası hükümlerine tabi olacaktır. O halde, ceza yargılaması sırasında, yasada değişiklik olduğunda veya dayanılan bir usul kuralına dair Kanunun Anayasa Mahkemesince iptal edilmesi halinde, yeni yasa ya da iptal sonucu ortaya çıkan usul prosedürü hemen uygulanmalıdır. Ancak, 5320 Sayılı Kanunun 4/2 nci maddesinde de ifade edilen bu durum, önceki Kanunun yürürlükte bulunduğu dönemde, o yasaya uygun biçimde yapılmış işlemlerin geçersizliği sonucunu doğurmayacağı gibi yenilenmesini de gerektirmez.
Bu ilkenin sonucu olarak;
a) Usul işlemleri kural olarak yürürlükteki yasaya göre yapılacaktır.
b)Yürürlükteki yasaya göre yapılmış işlemler, sonradan yürürlüğe giren yasa sebebiyle geçerliliğini yitirmeyecektir.
c) Yeni Kanunun ya da Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararının yürürlüğünden sonra yapılması gereken usul işlemleri ise yeni yasaya ya da iptal kararıyla ortaya çıkan usule tabi olacaktır.
d) Yeni Kanunun uygulanmasında, sanığın leh veya aleyhinde sonuç doğurmasına bakılmayacaktır.
Anayasa Mahkemesi iptal kararının yürürlük tarihinin 7.10.2010 (Resmi Gazete'de yayımlandığı 7.10.2009 tarihinden 1 yıl sonra) olması nedeniyle; yerel mahkemenin 29.4.2010 tarihli hükmünün temyize tabi olup olmadığı sorununun, iptal kararıyla ortaya çıkan yeni duruma göre değil, 29.4.2010 tarihinde yürürlükte bulunan usul hükümlerine göre belirlenmesi gerekmektedir.
5271 Sayılı Kanunun 223 ve 1412 Sayılı CYUY'nın 305 inci maddeleriyle yargısal kararlarda varılan ilkeler dikkate alındığında, 647 Sayılı Kanunun 4 üncü maddesi uygulanmak suretiyle tayin edilen sonuç adli para cezasının miktarına bakılmaksızın, maddedeki; "bu hükmün uygulanması kanun yollarına başvurmada engel teşkil etmez" düzenlemesi uyarınca temyiz yeteneği bulunmakta ise de, benzer düzenlemeye yer verilmemesi sebebiyle 5237 Sayılı T.C.K.nın 50 veya 52 nci maddeleri uygulanmak suretiyle hükmolunan ve başkaca herhangi bir hak kısıtlaması doğurmayan 2000 Liraya kadar (2000 Lira dahil) adli para cezasına dair mahkûmiyet hükümleri kesin nitelikte olup, bu hükümlere karşı temyiz yasa yoluna başvurulamaz. Ancak kesin nitelikteki bu hükümler, kesinlik sınırını aşar nitelikle yaptırım içermek koşuluyla suç vasfına yönelik temyiz üzerine, bu hususla sınırlı biçimde temyiz incelemesine konu olabilirler.
Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 25.9.2007 gün ve 194-189, 27.12.2005 gün ve 121-171 ile 16.12.1997 gün ve 307-318 Sayılı kararları başta olmak üzere birçok kararında da vurgulandığı üzere, önödeme sonucu verilen düşme kararları da 5271 Sayılı C.M.K.nın 223 üncü maddesinde sayılan hükümlerden olup, bu kararların temyiz edilebilirlik sınırı 5320 Sayılı Kanunun 8 inci maddesi gereğince hüküm tarihi itibariyle halen uygulanma zorunluluğu bulunan 1412 Sayılı CYUY'nın 305 inci maddesinin 2 nci fıkrasının 1. bendine göre saptanmalıdır.
Zoralıma karar verilen eşyayla sanığa iadesine karar verilmekle birlikte katılan vekilince zoralımına karar verilmesi gerektiği görüşüyle temyiz isteminde bulunulan eşyanın hükme temyiz edilebilirlik niteliği kazandırıp kazandırmayacağı konusuna gelince; Ceza Genel Kurulunun 15.11.2011 gün ve 213-227 ile 9.3.2010 gün ve 237-51 Sayılı kararlarında belirtildiği üzere; 4.6.1936 gün ve 12-14 Sayılı İçtihadı Birleştirme kararında, zoralım kararlarının temyiz edilebilme sınırlarının saptanmasında Hukuk Usulü Muhakemeleri Yasasının esas alınması gerektiği açıkça vurgulanmış olup, bu güne kadar istikrarlı olarak devam eden bu uygulamanın 5237 Sayılı T.C.K.nın yürürlüğe girmesinden sonra değiştirilmesini gerektirecek herhangi bir sebep bulunmamaktadır.
Karar tarihinde yürürlükte bulunan Hukuk Usulü Muhakemesi Yasasının 427 nci maddesinde, 21.7.2004 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren 5219 Sayılı Kanunun 2-c maddesiyle yapılan değişiklikle "40 milyon" TL olan kesinlik sınırı "1 milyar" TL'na çıkarılmış, Ek-4 üncü maddesinde ise müteakip yıllar için kesinlik sınırının 213 Sayılı Vergi Usul Yasasının mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca her yıl tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılması suretiyle belirleneceği hüküm altına alınmıştır. Karar tarihinin 29.4.2010 olduğu somut olayda temyiz edilebilirlik sınırı 1.430 liradır.
26.9.2004 gün ve 5236 Sayılı Kanunun 16 ncı maddesiyle değişik H.U.M.K.nın 428 inci maddesindeki kesinlik sınırı ise ancak Bölge Adliye Mahkemelerinin göreve başlamasından sonra uygulanabileceğinden, olayda uygulama yeri bulunmamaktadır.
Bu bilgiler ışığında somut olay değerlendirildiğinde;
Önödeme önerisine esas alınan adli para cezası miktarı 700 Lira olup, bu miktar 1412 Sayılı CYUY'nın 305 inci maddesinin 2 nci fıkrasının 1. bendine gereğince 2.000 liranın altındadır. Yerel mahkeme tarafından zoralımına karar verilen bir adet merkebin ve sanığa iadesine karar verilen balta ve semerin bilinen değeri de karar tarihinde yürürlükte bulunan Hukuk Usulü Muhakemeleri Yasasının 427 nci maddesindeki kesinlik sınırının altında kalmaktadır. Bunun yanında katılan vekilinin kesinlik sınırını aşar nitelikte yaptırım içermesi koşuluyla suç niteliğine yönelik açık bir temyizi olmadığı gibi, isnat edilen eylemin başka bir suça dönüşmesi olasılığı da bulunmamaktadır. Bu nedenle, öndemeye esas para cezasının miktarı itibariyle kesin nitelikte olan ve temyiz yeteneği bulunmayan yerel mahkeme hükmü, zoralıma ve sanığa iadesine karar verilen eşyanın bilinen değerinden dolayı da temyiz edilebilirlik niteliği kazanmamıştır.
Bu itibarla; Yargıtay C.Başsavcılığı itirazının kabulüyle Özel Daire bozma kararının kaldırılmasına ve katılan vekilinin temyiz isteminin 1412 Sayılı CYUY'nın 5320 Sayılı Kanunun 8 inci maddesi uyarınca halen yürürlükte bulunan 305, 317 ve Hukuk Usulü Muhakemeleri Yasasının 427 nci maddeleri uyarınca reddine karar verilmelidir.
Çoğunluk görüşüne katılmayan Genel Kurul Üyesi Mustafa Kaya; "Sanık hakkında Manisa Cumhuriyet Başsavcılığının 23.7.2009 tarih ve 1572 Sayılı İddianamesiyle 6831 Sayılı Kanunun 91/2 nci maddesinde düzenlenen suçun oluşma ihtimaliyle dava açıldığı; Manisa 1. Sulh Ceza Mahkemesi'nin 29.4.2010 tarih ve 863-409 Sayılı kararıyla sanığın eyleminin 6831 Sayılı Kanunun 91/5 inci maddesindeki suçu oluşturacağı ve sanığın soruşturma aşamasında ön ödemede bulunması sebebiyle 5271 Sayılı T.C.K.nın 75/2 nci maddesi gereğince sanık hakkındaki davanın Düşürülmesine verildiği, ayrıca suça konu emvalin naklinde kullanılan 1 adet merkebin 5237 Sayılı T.C.K.nın 54 üncü maddesi gereğince müsaderesine karar verildiği, Katılan vekilinin temyizi üzerine Yargıtay 3. Ceza Dairesinin 13.7.2001 tarih ve 7586-10895 Sayılı kararıyla 6217 Sayılı Kanunun 91 inci maddesinde yapılan değişiklik sebebiyle 5237 Sayılı T.C.K.nın 7 nci maddesi dikkate alınarak sanık lehine hükmün BOZULMASINA karar verildiği anlaşılmaktadır.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ise 18.8.2011 tarih ve 279903 Sayılı itiraznamesinde özetle; sanık hakkında yapılan uygulamaya göre C.M.U.K.nın 305 inci maddesi gereğince 2.000 liraya kadar para cezalarına dair kararlarla yukarı sınırı 10.000 lirayı geçmeyen para cezasını gerektiren suçlar sebebiyle verilen beraat hükümlerinin temyizinin mümkün olmadığını, bu durumda söz konusu düşme kararının temyiz edilemeyeceğini açıkladıktan sonra, Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 9.3.2010 tarih ve 2009/237-2010/51 Sayılı kararında; 4.6.1936 tarih ve 12-14 Sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında müsadere kararlarında H.U.M.K.nın esas alınması gerektiğini vurgulayarak, müsadere edilen ve müsadere ret kararı verilen eşyanın toplam değerinin temyiz edilebilir olup olmadığının tespiti H.U.M.K.nın 427 nci maddesine göre yapılmakta olduğunu açıklayarak, karar tarihi itibarıyla müsadere edilen malların bedelinin bu değerin altında kaldığını, katılan vekilinin temyizinin suç vasfına yönelik olmayıp sadece müsadereye dair olduğunu belirterek temyiz isteğinin 5320 Sayılı Kanunun 8/1 inci maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 Sayılı C.M.U.K.nın 305, 317 ve H.U.M.K.nın 427 nci maddeleri uyarınca reddine karar verilmesi gerekirken işin esasına girilerek bozulmasında isabet görülmediğinden bahisle, bozma kararının kaldırılmasını ve temyiz isteğinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Müsadere kararının temyiz edilebilmesi:
I) 765 Sayılı T.C.K.ve 1412 Sayılı C.M.U.K.açısından:
765 Sayılı T.C.K.da "müsadere", "ceza mahkûmiyetlerinin neticeleri ve tarzı icraları" başlığını taşıyan 1. kitabının 3. babında düzenlenmişti. Bu başlık altında; "müsadere"nin (m. 36) yanı sıra, "kamu hizmetlerinden yasaklılık" (m. 31, 35), "meslek ve sanatın tatili" (m. 35), "kanuni kısıtlılık" (m. 33/1), babalık hakkından ve kocalık sıfatının bahşettiği kanuni haklardan mahrumiyet" (m. 33/2) ve "hükmün ilanı" (m. 43) müeyyideleri toplanmış bulunmaktaydı. 765 Sayılı T.C.K.da cezalar prensip itibariyle 11. ve sonra gelen maddelerde belirtildiğinden, cezalar kategorisinde yer verilmeyen bu müeyyidelerin niteliğinin ne olduğu sorun teşkil ediyordu. (Mevzuatımızda cezalar, prensip itibariyle, T.C.K.nın 11 ve sonra gelen maddelerinde belirtilmiştir. Türk Ceza Kanunu çerçevesinde cürümlere ve kabahatlere dair cezalar, ağırlıklarına göre bir düzen ve sıra içinde gösterilmiş olduklarından, bu maddede bulunmayıp da diğer bir maddede yer almış olan müeyyide esasta ceza sayılmaz. Ancak kanun koyucu diğer bir maddede veya kanunda gösterdiği müeyyidenin bir ceza olduğunu, açıkça veya örtülü olarak ifade etmiş ise o müeyyideyi de ceza saymak gerekir. Bir suçun karşılığı olarak ayrıca öngörüldüğü hallerde müeyyide, 11 inci maddede gösterilmemiş bulunsa da, ceza sayılır (Dönmezer/ Erman, C.II, s.596). Erem/Danışman/Artuk'a göre ise, "cezalar ancak 11 inci maddede sayılanlardır. Ceza Kanunun her hangi bir maddesinde yer almış olmasına rağmen, 11 inci maddede sayılmamış hususlar ceza olarak addedilemezler (Erem/Danışman/Artuk, s. 701). Böyle olunca da, "ceza mahkûmiyetlerinin neticeleri ve tarzı icraları" başlığı altında düzenlenen müsaderenin hukuki niteliğinin ne olduğu da tartışma yaratıyordu.
Müsaderenin hukuki niteliği konusunda egemen iki görüş mevcuttu: Bir görüş, T.C.K.m. 36'da düzenlenen müsaderenin hukuki niteliğini "emniyet tedbiri" olarak kabul etmekte(Erem, Faruk/Danışman, Ahmet/Artuk, Mehmet Emin, Ceza Hukuku Genel Hükümler, Ankara 1997, s. 906; Centel, Nur, Türk Ceza Hukukuna Giriş, İstanbul 2001, s.565; Yüce, s.127; Hafızoğulları, Zeki, Emniyet Tedbirleri, asbfd 1991, C.46, sy. 3-4, s.53; Hafızoğulları, Zeki, Ceza Normu, Ankara 1987, s.269; Aydın, Öykü D., Malvarlığına İlişkin Bir Emniyet Tedbiri Olarak Türk Ceza Yasası'nda Müsadere, ahfd 1993, C.43, sy.1-4, s.143; Önder, Ceza, C.III, s. 87; Gözübüyük, A. Pulat, Alman, Fransız, İsviçre ve İtalyan Ceza Kanunlarıyla Mukayeseli Türk Ceza Kanunu Şerhi, C.I, 5. Bası, İstanbul 1988, s.334; Majno, Ceza Kanunu Şerhi, Türk ve İtalyan Ceza Kanunları, C.I, Ankara 1977, s. 133; Malkoç, İsmail /Güler, Mahmut, Uygulamada Türk Ceza Kanunu, Genel Hükümler, Ankara 1996, s.161; Özütürk, Nejat, Türk Ceza Kanunu Şerhi ve Tatbikatı, 2. Bası, C.I, İstanbul 1970, s.86; Turhan, Ali, Kanunlarımızda Müsadere, ad. 1986, sy.6, s.125; Alpaslan, M. Şükrü, Türk Ceza Kanununda Fer'i ve Mütemmim Cezalar, Değişen Toplum ve Ceza Hukuku Karşısında T.C.K.nın 50. Yılı ve Geleceği, İstanbul Üniversitesi Hukuku Fakültesi Ceza Hukuku ve Kriminoloji Enstitüsü, İstanbul 1977, s.242. Tosun, fıkra ayrımı yapmaksızın, müsadereyi mülkiyeti sınırlandıran emniyet tedbiri çeşidi olarak incelediğinden, kendisini bu görüşe dahil edebiliriz. Tosun, Öztekin, Türk Suç Muhakemesi Hukuku Dersleri, Muhakemenin Yürüyüşü, İstanbul 1973, s.245, 261.) iken, diğer bir görüş ise, T.C.K.36 ncı maddesinin 2 nci fıkrasını "emniyet tedbiri", 1 inci fıkrasını ise "ceza" olarak kabul etmekte (Gedik, Müsadere, s. 17 vd; Dönmezer/Erman, C.II, s.712; Artuk, Mehmet Emin/ Ahmet, Gökcen/Yenidünya, A. Caner, Uygulamalı Ceza Hukuku, Genel -Özel hükümler, Ankara 1999, s.521 vd.; Öztürk/Erdem/Özbek, s.360; Demirbaş, Timur, Ceza Hukuku Genel Hükümler, Ankara 2002, s. 534-535; Taner, Ceza Hukuku, s.651; Gökcen, Elkoyma, s. 89; İçel, s.301 vd.; Çağlayan, M. Muhtar, Müsadere Üzerine Bir İnceleme, ad. 1973, sy.4, s.218.) idi. Uygulamada ise uzun zaman müsaderenin hukuki niteliği "ceza" olarak kabul edilirken, son zamanlarda yerleşik hal alan kararlarda, T.C.K.nın 11 inci maddesinde sayılan cezalar arasında yer almayan müsaderenin bir ceza olmayıp, ceza mahkûmiyeti sonucu bulunan bir tedbir olduğu kabul edilmekteydi.(Bkz. ycgk. 14.6.1982, 129/279 (Savaş, Vural/Mollamahmutoğlu, Sadık, Yargısal ve Bilimsel İçtihatlarla Türk Ceza Kanununun Yorumu, C.I, Ankara 1994, s. 433); ycgk. 2.10.1989, 8-200/274 (Savaş/Mollamahmutoğlu, T.C.K. s. 431 ); ycgk. 4.12.1989, 3- 330/386 (Yılmaz, s.21))
Yürürlükten kalkan 1412 Sayılı C.M.U.K.nın yedinci kitap, 2. faslı "müsadere usulü"ne ayrılmıştı. Bu fasılda yer alan C.M.U.K.nın 394 üncü maddesinde, müsadere hükümlerine karşı Cumhuriyet savcısı, davacı ve 393 üncü maddede muayyen olan kimseler için kanun yolları açıktır, şeklinde hükme yer verilmişti. 4.6.1936 tarihli Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında, müsadereye karşı temyiz yoluna gidilebileceği, temyiz yolunun açık olup olmadığının tayini hususunda da "...bu sahada aranacak temyiz kabiliyeti haddinin bahsinde Ceza Muhakemeleri Usulü sakıt bulunduğundan dolayı Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanunun medarı tatbik olunacağı" ve dolayısıyla müsadere edilen eşyanın kıymetine bakılacağı belirtilmişti. Uygulama da bu ibk doğrultusunda yön bulmuş idi. Temyiz yolunda H.U.M.K.m. 427'deki sınır gözetildiğinden, değeri, H.U.M.K.427 nci madde de belirtilen sınırın altında kalan eşyanın müsaderesine dair kararın, temyizi mümkün olamamaktaydı.
Belirtelim ki, Yargıtay'ın bu İçtihadı Birleştirme Kararı doktrinde eleştirilmişti. Prof Dr. Tahir Taner'e göre, müsadere kararlarının temyiz kabiliyeti haddi hakkında C.M.U.K.da açıklık aramaya gerek yoktur. Çünkü kanun 305 inci maddesinin 1. fıkrasında "Ceza mahkemelerinden verilen hükümler, temyiz olunabilir" şeklinde genel bir hüküm sevk ettikten sonra, 2 nci fıkrasında temyiz edilemeyecek hükümleri, yani istisnaları sayılı bir şekilde göstermiştir. Şu hale göre, bu istisnalar dışında kalan hükümlerin mutlak surette temyiz kabiliyeti vardır.(Taner, Tahir, Ceza Muhakemeleri Usulü, 3. Bası, İstanbul 1955, s.420.) ProfDr Baha Kantar'a göre de, bu içtihat, Ceza Muhakemesi Hukukunun kanun yollarına başvuru konusundaki prensiplerine ve özellikle 394 üncü maddeye aykırıdır. Bu nedenle, müsadere talebinin kabulüne veya reddine dair verilmiş olan hüküm hakkında -müsadere konusu eşyanın kıymeti ne olursa olsun- temyiz yoluna müracaat edilebilir (Kantar, s.207). ProfDr Nurullah Kunter'e göre ise, tali ceza muhakemesi söz konusu oldu halde, temyiz yolunun açık olup olmadığının tayini hususunda Hukuk Muhakemesi Kanunu hükümleri uygulanacağının ve dolayısıyla müsadere edilecek eşyanın kıymetine bakılacağının kabul edilmesi hatalı olmuştur. (Kunter, kn. 78.3, dn.28.) .
II- 5237 Sayılı T.C.K.ve 5271 Sayılı C.M.K.açısından:
Yeni Ceza Kanunumuz ise yaptırım sisteminde önemli değişikler yapmıştır. Göze çarpan ilk değişiklik, suç karşılığı olarak uygulanabilecek yaptırımların "ceza" (m. 45 ila 52) ve "güvenlik tedbiri" (m. 53 ila 60) şeklinde belirlenmiş olmasıdır. Birinci kitap, "yaptırımlar" başlıklı 3. kısmın 1. bölümünde "cezalar" başlığı altında suç karşılığı olan cezalar olarak da, sadece "hapis" ve "adli para cezası" düzenlenmiştir. İkinci bölümde ise "güvenlik tedbirleri" başlığı altında, "belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılma", "eşya müsaderesi", "kazanç müsaderesi", "çocuklara özgü güvenlik tedbirleri", "akıl hastalarına özgü güvenlik tedbirleri", "suçta tekerrür ve özel tehlikeli suçlular", "sınır dışı edilme", "tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbirleri"ne yer verilmiştir. Böylece 5237 Sayılı T.C.K. müsaderenin hukuki niteliğini güvenlik tedbiri olarak kabul etmiştir.
5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun (C.M.K. 5. kitabı "özel yargılama usulleri"ne ayrılmıştır. Bu kitabın 2. kısım, 2. bölümünde ise "müsadere usulü"ne yer verilmiştir. "Kanun yolu" başlıklı C.M.K.258 inci maddeye göre, "(1) 256 ncı maddeye göre verilecek hükümlere karşı Cumhuriyet savcısı, katılan ve 257 nci maddede belirlenen kişiler için istinaf yolu açıktır". Başvurulacak kanun yolunu temyiz olarak düzenleyen C.M.U.K.394 üncü maddeden farklı olarak C.M.K.258 inci madde, kanun yolunu istinaf olarak hüküm altına almıştır. Ancak belirtelim ki, bölge adliye mahkemelerinin henüz kurulup göreve başlamamış olması nedeniyle, 5320 Sayılı Kanunun 8 inci maddesi uyarınca 1412 Sayılı C.M.U.K.nın temyize dair hükümleri halen yürürlüktedir.(5320 Sayılı Kanun Madde 8.- [1] Bölge adliye mahkemelerinin, 26.9.2004 tarihli ve 5235 Sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleriyle Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanunun geçici 2 nci maddesi uyarınca Resmi Gazetede ilan edilecek göreve başlama tarihinden önce aleyhine temyiz yoluna başvurulmuş olan kararlar hakkında, kesinleşinceye kadar Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununun 322 nci maddesinin dördüncü, 5. ve altıncı fıkraları hariç olmak üzere, 305 ila 326 ncı maddeleri uygulanır.) Başka bir deyimle, istinaf mahkemesi olarak görev yapacak olan bölge adliye mahkemelerinin kuruluşu tamamlanıp göreve başlayıncaya kadar, bu kanun yolu temyizdir.
Bölge adliye mahkemeleri kurulup göreve başlayana kadar, temyiz yolu bakımından 1412 Sayılı C.M.U.K.nın temyize dair hükümleri yürürlükte olduğundan, duruşmalı olarak verilen müsadere kararlarına karşı kanun yoluna dair eski ceza mevzuatında verilen içtihatların özellikle temyiz yolunda H.U.M.K.m. 427'deki sınırın gözetileceğini belirten içtihatların geçerliliğini sürdürüp sürdürmediği tartışmayı gerekmektedir. Şu ana kadarki uygulama, eski uygulamanın sürdürülmesi eğilimindedir.
Buna karşılık Ceza Genel Kurulu, 22.11.2005 tarih ve 2005/10-140 E. ve 2005/143 K. sayılı içtihadında, 3167 Sayılı Kanunun 16 ncı maddesinde öngörülen çek keşide etme yasağını bir "güvenlik tedbir"i niteliğine görerek, para cezası kesinlik sınırının altında da olsa hükme temyiz edilebilirlik vasfını kazandırdığına karar vermiştir.
III- Değerlendirme
1) 5320 Sayılı Kanunun 8 inci maddesine göre 1412 Sayılı C.M.U.K.nın temyize dair hükümleri halen yürürlüktedir Bölge Adliye Mahkemeleri kurulup faaliyete geçinceye kadar verilen hükümlerle ilgili olarak 1412 Sayılı Kanunun temyize dair hükümleri uygulanacaktır.
2) 1412 Sayılı C.M.U.K.nın 305 inci maddesinin 1 inci fıkrasında, ceza mahkemelerinden verilen hükümlerin temyiz olunabileceği kuralına yer verildikten sonra, onbeş yıl veya daha yukarı hürriyeti bağlayıcı cezalara ait hükümlerin kendiliğinden (resen) temyize tabi olacağı, aynı fıkranın 1, 2 ve 3. bentlerinde ise, (Temyiz tarihine göre) ikibin liraya kadar (ikibin dahil) para cezalarına dair olan hükümler ve yukarı sınırı onbin lirayı geçmeyen para cezasını gerektiren suçlardan dolayı verilen beraat hükümleriyle yasalarda kesin olduğu belirtilen hükümlerin temyiz olunamayacakları belirtilmiştir.(1412 Sayılı C.M.U.K.nın son hali; Temyizi Kabil Olan ve Olmayan Hükümler, Madde 305-(Değişik madde:21.1.1983-2789/1 md.) Ceza Mahkemelerinden verilen hükümler temyiz olunabilir. Ancak, onbeş sene ve ondan yukarı hürriyeti bağlayıcı cezalara ait hükümleri hiç bir harç ve masrafa tabi olmaksızın Yargıtay'care'sen tetkik olunur. 1. (Değişik bent: 18.11.1992 - 3842/28 md.) (İptal bent: Anayasa Mah.nin 23/072009 tarihli ve E. 2006/65, K. 2009/114 Sayılı Kararı ile.) 2. (Değişik bent: 18.11.1992 - 3842/28 md.) Yukarı sınırı onmilyar lirayı geçmeyen para cezasını gerektiren suçlardan dolayı verilen beraat hükümleri, 3. Bu Kanunla sair kanunlarda kesin olduğu yazılı bulunan hükümler, Temyiz olunamaz. Bu suretle verilen hükümler tekerrüre esas olmaz. Ancak haklarında 343 üncü madde hükümleri dairesinde Yargıtay'a başvurulabilir.)
3) "Duruşmanın sona ermesi ve hüküm" başlıklı 5271 Sayılı C.M.K.nın 223/6 ncı maddesinde, "yüklenen suçu işlediğinin sabit olması halinde, belli bir cezaya mahkûmiyet yerine veya mahkûmiyetin yanı sıra güvenlik tedbirine" hükmolunacağı ifade edilmek suretiyle güvenlik tedbirlerine hükmedilmesine dair kararların da hüküm sayılacağına vurgu yapılmıştır.
4) YCGK'nın 22.11.2005 tarih ve 2005/10 - 140 E. Ve 2005/143 K. sayılı kararında, C.M.U.K.nın 305 inci maddesinin 1 inci fıkrasındaki kesinlik sınırını, maddede belirtilen kesinlik sınırları içinde kalmak koşuluyla, başkaca hiçbir hak kısıtlaması sonucunu doğurmayan, para cezasına dair veya para cezası öngörülmüş hükümlerle sınırlı olarak yorumlamak Kanunun ruhuna ve uluslararası sözleşmelerle getirilen ilkelere daha uygun bir çözüm olacağı vurgulanmıştır.
5) Yukarıda belirttiğimiz üzere 5237 Sayılı T.C.K.müsaderenin hukuki niteliğini güvenlik tedbiri olarak kabul etmiştir. Nitekim Ceza Genel Kurulu da 2006-199/188 Sayılı kararında, hukuki niteliğinin güvenlik tedbiri olmasının sonucu olarak 5271 Sayılı C.M.K.nın 309 uncu maddesindeki 'aleyhe değiştirmeme yasağının' güvenlik tedbirleri için geçerli olmayacağını kabul etmiştir.
6) Böylece, hukuki niteliği güvenlik tedbiri olarak kabul edilen müsadere dair kararlar 5271 Sayılı C.M.K.nın 223 üncü maddesi anlamında "hüküm" olup 1412 Sayılı C.M.U.K.nın 305 inci maddesinde ayrık bırakılanlar arasında sayılmadığına göre, temyiz incelemesine tabi tutulması zorunludur.
7) Öyleyse, gerek ceza mahkûmiyetine ek olarak gerekse müstakil olarak verilen müsadereye dair kararlar hükme temyiz edilebilirlik vasfı kazandırmakta; temyiz edilebilirlikte de H.U.M.K.427 nci maddeyi referans alarak değer tespiti yapılmasının ve buna göre temyiz isteğinin reddine karar verilmesinin bir gerekçesi bulunmamaktadır.
Somut olayda sanık hakkında değişen suç vasfı ve ön ödeme sebebiyle davanın düşürülmüş ve bir cezaya hükmedilmemiş olmasına rağmen, suçta kullanılan merkebin müsaderesine karar verilmiş olması, verilen müsadere kararının güvenlik tedbiri niteliğinde bulunması, güvenlik tedbirlerinin değerine bakılmaksızın temyiz incelemesine tabi olduğu ve itirazın reddine karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle sayın çoğunluk görüşüne katılmıyorum" düşüncesiyle karşıoy kullanmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
1) Yargıtay C.Başsavcılığı itirazının kabulüne,
2) Yargıtay 3. Ceza Dairesinin 13.7.2011 gün ve 7586-10895 Sayılı bozma kararının kaldırılmasına,
3) Katılan vekilinin temyiz isteminin 1412 Sayılı CYUY'nın, 5320 Sayılı Kanunun 8 inci maddesi uyarınca halen yürürlükte bulunan 305, 317 ve Hukuk Usulü Muhakemeleri Yasasının 427 nci maddeleri uyarınca reddine,
Sonuç: 4) Dosyanın mahalline gönderilmek üzere Yargıtay C.Başsavcılığına tevdiine, 06.12.2011 tarihinde yapılan müzakerede oyçokluğu ile, karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy