(818 S. K. m. 18, 125) (6100 S. K. m. 188, 202, 225) (YİBK.05.02.1947 T. 1945/20 E. 1945/6 K.)
Dava: Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 21.06.2010 gününde verilen dilekçe ile tapu iptali ve tescil olmaz ise alacak istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 31.05.2011 günlü hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:
Karar: Dava, inanç sözleşmesine dayalı tapu iptali ve tescil isteğine ilişkindir.
Davalı, davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.
Hükmü, davacı vekili temyiz etmiştir.
İnançlı işlemler, inananın teminat oluşturmak veya yönetilmek üzere mal varlığı kapsamındaki bir şey veya hakkını, inanılana devretmesi ve inanılanın da inanç anlaşmasındaki koşullara uygun olarak inanç konusu şeyi kullanmasını, amaç gerçekleştiğinde ise belirlenen şekilde inanana iade etmesini içeren işlemlerdir.
İnançlı bir işlem ile inanan, sahibi olduğu bir mülkiyet veya alacak hakkını inanılana kazandırıcı bir işlemle devretmekte ancak borçlandırıcı bir sözleşme ile de onu bazı yükümlülükler altına sokmaktadır.
İnançlı işlemin taraflarını, inanan ve inanılan oluşturur. Bir hakkı ya da nesneyi, güvendiği bir kişiye inançlı olarak devreden kimseye inanan adı verilir. Devredilen hak veya nesneyi, kendisine ait bir hak olarak kendi yararına, doğrudan doğruya ve dolaylı olarak kullanan kişiye de inanılan denir. İnananın, inanılana inançlı olarak kazandırdığı hak ya da nesne ise inanç konusu şey olarak nitelenir. İnançlı bir işlemde, kazandırıcı işlemin tarafları ile borç doğuran anlaşmanın tarafları aynıdır.
İnançlı işlemde inanılan, hakkını kullanırken kararlaştırılan koşullara uymayı, amaç gerçekleşince veya süre dolunca hak veya nesneyi tekrar inanana (veya onun gösterdiği üçüncü kişiye) devretmeyi yüklenmektedir. İnançlı işlem, kazandırmayı yapan kişiye yani inanana belirli şartlar gerçekleşince, kazandırmanın iadesini isteme hakkı sağlayan bir sözleşmedir. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde bunun dava yoluyla hükmen yerine getirilmesi istenebilir.
İnanç sözleşmesi, 5.2.1947 tarihli ve 20/6 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca ancak, yazılı delille kanıtlanabilir. Bu yazılı delil, tarafların getirecekleri ve onların imzalarını taşıyan bir belge olmalıdır.
Açıklanan nitelikte bir yazılı delil bulunmasa da, yanlar arasındaki uyuşmazlığın tümünü kanıtlamaya yeterli sayılmamakla beraber bunun vukuuna delalet edecek karşı tarafın elinden çıkmış (inanılan tarafından el ile yazılmış fakat imzalanmamış olan bir senet veya mektup, daktilo veya bilgisayarla yazılmış olmakla birlikte inanılanın parafını taşıyan belge, usulüne uygun onanmamış parmak izli veya mühürlü senetler gibi) delil başlangıcı niteliğinde bir belge varsa 6100 sayılı HMK'nın 202.maddesi uyarınca inanç sözleşmesi tanık dahil her türlü delille ispat edilebilir.
Yazılı delil veya delil başlangıcı yoksa inanç sözleşmesinin ikrar (HMK m.188) yemin (HMK m.225 vd) gibi kesin delillerle de ispat edilmesi olanaklıdır. Davacının yemin deliline dayanması halinde mahkemenin davacıya bu hakkını hatırlatması gerekir.
İnanç sözleşmesinden doğan davalar için özel bir zamanaşımı süresi öngörülmediğinden Borçlar Kanununun 125. maddesi hükmü gereğince inanç sözleşmesinden kaynaklanan davalarda zamanaşımı süresi on yıl olarak kabul edilmektedir.
Bu ilkeler ışığında somut olaya gelince; Davacı, davalı ile birlikte 2003 yılında satın aldıkları 1205 parsel sayılı taşınmazın davalı adına tescil edildiğini, o tarihten beri taşınmazın bir kısmını kendisinin kullandığını, 4.1.2007 tarihinde aralarında harici satış sözleşmesi yapmalarına rağmen davalının hissesini vermediği gibi kullanmasını da engellediğini belirterek dava konusu taşınmazın 3600 m2'lik kısmının tapu kaydının iptali ile adına tesciline, olmaz ise 30 000-TL bedelin sözleşme tarihinden itibaren faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini istemiştir. Davalı, satış sözleşmesindeki 30 000-TL bedeli davacıdan almadığına dair yemin etmiş ve mahkemece resmi satışın olmadığı ve davacının bedeli ödediğini ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Davacı taşınmazı birlikte satın aldıklarına dair yazılı delil başlangıcı niteliğinde belge sunamamıştır. Ancak, dava dilekçesinde her türlü delile dayandığından bu doğrultuda yemin metni düzenleyerek yemin teklif etmiştir. Davacının 05.04.2011 tarihli dilekçesi ile bahse konu taşınmazı davalı ile beraber paranın bir kısmını davacı vermek suretiyle satın alıp almadıkları, davacının bu yeri kaç yılından beri kullandığı, sözleşmenin asıl gayesinin bu yerin davacıya devredilmesi olup olmadığı hususlarında yemin teklif ettiği anlaşılmaktadır. Mahkemece bu yemin metni doğrultusunda davalı tarafa yemin eda ettirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken sadece harici satış sözleşmesindeki bedelin alınıp alınmadığı konusunda verilen yemin ile sonuca gidilmesi doğru görülmediğinden hükmün bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda yazılı nedenlerle hükmün BOZULMASINA, istek halinde temyiz harcının yatırana iadesine, 09.11.2012 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy