(1086 S. K. m.83, 84, 86, 85) (YİBK. 4.2.1948 T. 1948/10 E. 1948/3 K.) (YHGK. 28.9.1994 T. 1994/2-47 E. 1994/564 K.)
Dava: Taraflar arasındaki "tazminat" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Yalova Asliye Hukuk Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 22.4.1999 gün ve 1998/918 E- 1999/399 sayılı kararın incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine,
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 22.2.2000 gün ve 1999/13310-2000/2183 sayılı ilamı ile;
(...Davacının aynı taşınmaz mallar için, 26.9.1996 tarihinde açtığı dava, 16.4.1998 günlü dilekçe ile ıslah edilmiş, ıslah edilmiş şekli ile tazminat isteği reddedilmiş, karar kesinleşmiştir. Kesin hüküm karşısında davanın reddi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması doğru değildir..) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
Temyiz Eden: Davalı vekili
Hukuk Genel Kurulu'nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Karar: Dava, evlilik sırasında alınıp davalı adına kaydedilen taşınmaz nedeniyle katkı bedelinin ödetilmesi istemine ilişkindir.
Mahkemece, davacı tarafından daha önce açılan tapu iptali ve tescil talepli davada, 16.4.1998 günlü dilekçe ile tapu iptal ve tescile yönelik davasını ıslah ederek maddi tazminata dönüştürmek istemiş ise de ıslah talebinin yerinde görülmediği, davanın tapu iptal ve tescil istemi yönünden reddedildiği tapu iptali davasına kademe ilave edilmekle mahkemenin 1996/964-1998/741 sayılı kararın görülmekte olan dava için kesin hüküm oluşturmayacağı belirtilerek davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm Özel Dairesince yukarıda belirtilen gerekçe ile bozulmuştur. Yerel mahkeme önceki kararda direnmiştir.
Usul hukukunda ıslah, taraflardan birinin yapmış olduğu bir usul işlemini tamamen veya kısmen düzeltmesine denir (m. 83). Islah tahkikata tabi olan davalarda tahkikat bitinceye kadar ve tahkikata tabi olmayan davalarda ise yargılamanın bitimine kadar yapılabilir (m. 84). Yargıtay'ın 4.2.1948 günlü 10/3 sayılı İçtihatları Birleştirme Kararına göre hükmün Yargıtay'ca bozulması üzerine, hükmün mahkemesinde yapılan yeni tahkikat sırasında ıslah yapılması mümkün değildir. HUMK.'nun 85. maddesi gereğince ıslah, muayyen celsede diğer taraf hazır olduğu halde yapılabileceği gibi o tarafa tebliğ edilmek şartıyla dilekçe ile de yapılabilir. Fakat ıslah dilekçesinin karşı tarafa tebliği ıslahın geçerliliği (tamamlanması) için şart değildir. Çünkü ıslah tek taraflı bir irade beyanı ile olup ve ıslahın geçerliliği için karşı tarafın ve mahkemenin kabulüne gerek yoktur. Ancak, ıslah eden taraf bu tarihe kadar olan dava (yargılama) giderleriyle, karşı taraf için mahkemece takdir olunacak zarar ve ziyan karşı tarafın talebi üzerine, davada mahkum olmuş gibi derhal mahkeme veznesine ödemeye mecburdur (m. 86/1). Talep olmazsa mahkeme re'sen ödenmediğinden bahisle ıslah talebini reddedemez. Islah yapıldığı anda geçerlidir.
Somut olayda, davacı tarafından tapu iptali ve tescil talepli davalı aleyhine açılan mahkemenin 1996/964 esas, 1998/741 sayılı dosyasında, davacının mahkemeye sunduğu 16.4.1998 günlü dilekçe, kapsamı itibarıyla bir ıslah dilekçesidir. Az yukarıdaki anlatımlar çerçevesinde harç ve karşı tarafın uğradığı zararın yatırılmaması ıslahı ortadan kaldırmaz. Mahkemece anılan dosyada, davacının tapu iptal ve tescile dair davasını maddi tazminata dönüştürmeye yönelik ıslah talebinin yerinde görülmediği, davanın tapu iptal ve tescil istemi yönünden reddi nedeniyle eldeki dava için kesin hüküm oluşturmayacağı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya ve özellikle, Hukuk Genel Kurulunun 28.9.1994 gün ve 1994/2-47-564, 23.5.2001 gün 2001/2-433-445 ve 4.7.2001 gün 2001/2-575-590 karar sayılı ilamlarında da aynı ilkenin vurgulanıp kabul edilmiş olmasına göre, yerel mahkemenin direnme kararı yerindedir. Ne var ki işin esasına yönelik temyiz itirazları Özel Dairesince incelenmemiştir. Bu durumda temyiz itirazlarının incelenmesi için dosya Özel Dairesine gönderilmelidir.
Sonuç: Yukarıda belirtilen nedenlerle direnme kararı uygun olduğundan, işin esası incelenmek üzere dosyanın 2. Hukuk Dairesine, gönderilmesine 26.9.2001 gününde, oyçokluğu ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy