(YİBK 10.11.1954 T. 1954/18 E. 1954/23 K.)
4620 sayılı Kanunla ondördüncü dereceye intibak ettirilen Devlet Demir Yolları ve Limanları İşletme Umum Müdürlüğü Memurlarının 3173 sayılı Kanunda mevcut iken kaldırılan 15 ve 16 ıncı derecelerde geçen hizmet müddetlerinin 14 üncü derecede geçmiş gibi kabulü icap edeceği yolunda Temyiz Mahkemesi Ticaret Dairesince takarrür etmiş olan içtihadın, dairede hasıl olan ekseriyetin kanaatına uygun bulunmadığı ve bu içtihadın değiştirilmesi icap ettiği Ticaret Dairesi Reisliğinin 5.7.1954 tarih ve 598 numaralı işarına atfen Birinci Reislik makamınca Tevhidi İçtihat Hukuk Kısmı Umumi Heyetine tevdi edilmekle keyfiyet müzakere edildi:
Ticaret Dairesinin 29.1.1951 tarih ve 234 esas, 501 karar sayılı ilamiyle; (4620 Sayılı Kanunla memurlar için asgari derece 14 olarak kabul edilmiş olduğundan, bu derece, memurun bihakkın alacağı bir derece olup 3173 Sayılı Kanunda mevcut olan 16 ıncı asgari derecede geçen hizmet müddetinin 4620 Sayılı Kanunla kabul edilen 14 üncü asgari derecede geçmiş gibi telakki edilerek üç senelik müddetin dolduğu tarihten itibaren memurun 13 üncü dereceye terfinin yapılması lazım geleceği) içtihat edilmiştir.
4620 Sayılı Kanun filhakika evvelce mevcut olan 15 ve 16 ıncı dereceleri memur dereceleri olmaktan çıkararak bu dereceler müstahdemlere tahsis etmiş ve memurlar için asgari dereceyi 14 olarak kabul etmiş ise de; 4620 sayılı Kanunun meriyetinden evvel 16 ıncı derecede bulunan ve 4620 sayılı Kanunla 14 üncü dereceye intibak ettirilen bir memurun mutlak şekilde 16 ıncı derecede geçen hizmet müddetinin 14 üncü derecede geçmiş gibi kabulüne kanunen ve hukuken imkan bulunmamaktadır. Zira 4620 sayılı kanunun muvakkat 1 inci maddesi: (Bu kanunla dereceleri değiştirilmek suretiyle ücretleri yükselmiş bulunan Memurların terfi etmiş sayılacağı) hükmünü ihtiva etmektedir. Bu hüküm mutlak bir hükümdür, ve bu itibarla asgari derece de dahil olmak üzere bütün derecelere şamildir. Binaenaleyh 4620 Saylı Kanunun tatbiki dolayisiyle, vaktiyle 16 ıncı derecede bulunan bir Memur 14 üncü dereceye intibak ettirilmiş ise, bu Memurun derecesi değiştirilmiş olduğu gibi 14 üncü derece maaşı 16 ıncı derece maaşından fazla olduğundan, ücreti de yükselmiş olur. Bu suretle, muvakkat birinci maddenin aradığı iki şart, yani, hem derecenin Memur lehinde değiştirilmiş olması, hem de ücretin artması, şartı tahakkuk etmiş olacağından ve bu suretle vaki olan derece ve ücret yükselmesi, kanunun hükmü icabı terfi sayıldığından Memurun müteakip terfi müddetinin hesabında, kanunun hükmü icabı olarak terfi ettiği, yani intibakının yapıldığı tarihin esas ittihaz edilmesi icap eder. Memurun intibakından evvelki derecelerde geçen hizmet müddetinin 14 üncü derecede geçmiş gibi telakki edilmesi, kanunun bu açık hükmüne muhalif bulunduğu gibi, bu telakki veçhile muamele yapıldığı takdirde aşağı derecedeki bir Memur üst derecelerdeki Memurların seviyesine, hatta bazan bunların da üstüne çıkarılmış olur. Halbuki, kanun böyle bu neticeyi derpiş etmemiştir.
Mümasıl bazı işlerde Büyük Millet Meclisi Arzuhal Encümenince ittihaz edilmiş olan kararlarda hadisesine münhasır olmak icap eder.
Netice; 4620 Sayılı Kanunla 14 üncü dereceye intibak ettirilen ve bu intibak sebebiyle ücreti artmış olan bir Memurun daha evvel 15 ve 16 ıncı derecelerde geçen hizmet müddetlerinin 14 üncü derecede geçmiş gibi kabulü caiz bulunmayıp böyle hallerde memurun müteakip terfi müddetlerinin 14 üncü dereceye intibakının yapıldığı tarihten itibaren hesap edilmesi icap ettiği cihetle Ticaret Dairesinin bu yolda tahassül eden son içtihadının Kanuna uygun bulunduğuna 10.11.1954 tarihinde mevcudun üçte iki ekseriyetiyle karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy