(6570 S. K. m. 2, 3) (1136 S. K. m. 164) (YİBK. 18.11.1964 T. 1964/2 E. 1964/4 K.)
Dava: Dava dilekçesinde aylık kira parasının 13.3.2009 gününden başlayarak aylık 15.000 TL olarak tespiti istenilmiştir. Mahkemece davanın kısmen kabulüyle aylık kira parasının 1.6.2010 gününden itibaren aylık brüt 7.200 TL olarak tahsiline dair verilen hükmün temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılması tarafların vekilleri tarafından istenilmekle: taraflara yapılan tebligat üzerine duruşma için tayin olunan günde temyiz edenlerden davacı vekili geldi. Davalı ve vekili gelmedi. Gelen davacı vekilinin sözlü açıklamaları dinlendikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için 23.1.2013 gününe bırakılması uygun görüldüğünden, belli günde dosyadaki bütün kağıtlar okunarak, tetkik hakiminin açıklamaları dinlenip, gereği düşünüldü:
Karar: Dava dilekçesinde kira parasının 13.3.2009 gününden başlayarak aylık 15.000 TL olarak tespiti istenilmiştir. Mahkemece davanın kısmen kabulüyle aylık kira parasının 1.6.2010 gününden itibaren brüt 7.200 TL olarak tespiti cihetine gidilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.
Anayasa Mahkemesi'nin 6570 Sayılı Kanunun 2 ve 3. maddelerinin iptaline dair 26.3.1963 tarih ve 3/67 Sayılı kararı ile, 6570 Sayılı Kanunun kira parasındaki sınırlı artış ilkesi ortadan kaldırılmamıştır. Bununla birlikte kira parasının tesbiti yöntemini belirleyen 18.11.1964 tarih ve 2/4 Sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında da kira parasının hak ve nesafete uygun seviyede takdiri ile sınırlı artışı öngörülmektedir. O sebeple kira parasının tesbiti bir sınırlamadır ve hakim kira parasını takdir ederken bunun bir sınırlama olduğunu gözetmelidir.
18.11.1964 gün ve 2/4 Sayılı Y.İ.B.K. ve yerleşik Yargıtay uygulamalarına göre hak ve nesafet ilkesi uyarınca hakim bu sınırlamayı yaparken, öncelikle tarafların tüm delilleri varsa emsal kira sözleşmeleri aslı veya onaylı örnekleri dosyaya alınmalı, bilirkişi marifetiyle kiralanan taşınmaz ve taraf emsalleri tek tek görülüp incelenmeli, böylece elde edilen veriler somutlaştırılarak. davaya konu yer ile ayrı ayrı (konumu, çevresi, niteliği, kullanım şekli, kira başlangıç tarihi, kira süreleri vb.) kira parasına etki eden tüm nitelikleri karşılaştırılmalı, emsal kira bedellerinin niçin uygun emsal olup olmadığı somut gerekçelerle açıklanmalı, davaya konu taşınmazın yeniden (boş olarak) kiraya verilmesi halinde getirebileceği kira parası belirlenmeli, hakimce bu kira parası dikkate alınmak suretiyle hak ve nesafete, özellikle tarafların kira sözleşmesinden bekledikleri amaçlarına uygun makul bir kira parasına hükmedilmelidir.
Somut olayda, hükme esas alınan bilirkişi raporu bahsi gecen içtihadı birleştirme kararına uygun değildir. Zira bilirkişi raporunda tespit istenen 6.1.2010 gününde mecurun boş olarak ne kadar kiraya verilebileceği belirlenmemiş, doğrudan hak ve nesafete göre belirleme yapılıp, tespit edilen dönemde brüt 7.200 TL'ye kiraya verileceği belirlenmiş, mahkemece de bilirkişinin belirlediği bu bedele (brüt 7.200 TL) hükmolunmuştur. Hak ve nesafete göre kira parasının belirleme görevi hakime ait bir görevdir. Bilirkişinin böyle bir görevi yoktur. Bu nedenle, bilirkişi raporu usulüne uygun değildir. Mahkemece, yukarıdaki belirtilen ilke ve esaslara uygun şekilde bilirkişi raporu alınıp, sonucuna göre hak ve nesafete göre kira parasının tespitine karar verilmelidir. Bozma nedenine göre sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmemiştir.
Sonuç: Bu itibarla yukarda açıklanan esaslar göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu sebeplerle yerinde olduğundan kabulüyle hükmün H.U.M.K.nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, Yargıtay duruşmasında vekille temsil edilen davacı taraf için duruşma tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi hükümlerine göre takdir edilen 990 TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacı tarafa verilmesine ve peşin alınan temyiz harcının istenmesi halinde temyiz edene iadesine, 23.01.2013 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy