(1416 S. K. m. 19)
Mecburi hizmetini yaparken haklı sebep olmaksızın görevini terk eden kimse hakkında okul giderlerinin tazmini için açılan davada, kısmen yerine getirilen hizmet süresi ile orantılı olarak giderler tutarında indirme yapılıp yapılmayacağı konusunda Dördüncü Hukuk Dairesinin 28.4.1958 tarih ve 2249/2929 sayılı kararı ile Ticaret Dairesinin 6.10.1959 tarih ve 1322/2425 sayılı kararları arasında içtihat uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülmüş, giderilmesi istenilmiş olmakla Yargıtay içtihadı Birleştirme Hukuk Kısmı Genel Kurulunda durum incelendi, ilamlar ve daire başkanlarının yazılı mütalaaları okundu, gereği görüşüldü:
Dördüncü Hukuk Dairesinin tarih ve sayısı açıklanan kararı, özel hukuk atanma giren bir taahhütnameye ilişkin bulunmaktadır. Davacı Devlet Demiryolları olup meslek mektebinde okuttuğu davalının taahhüt ettiği mecburi hizmetini kısmen ifa ettikten sonra görevden ayrılması üzerine okul giderleri tamamının tahsilini dava etmiş, mahkemece istek uyarınca karar verilmiş, dairece taahhüt kısmen yerine getirilmiş olmakla davalının çalışmış olduğu müddetlerin giderlerden mahsup edilmemesinin kanuna, aykırılığına işaret edilerek hüküm bozulmuştur.
Ticaret Dairesinin tarih ve sayısı açıklanan kararında ise; davacı Devlet Demiryolları işletmesi olup 1416 sayılı Kanun gereğince yabancı memlekette okuttuğu davalının kısmen yerine getirmediği mecburi hizmet süresinin tazminatın hesabında mahsubunun yapılamayacağına değinilmiştir. Taraflar arasında her ne kadar mecburi hizmete ilişkin bir taahhüt senedi düzenlenmiş ise de, davacının istediği tazminatın kaynağı Dördüncü Hukuk Dairesinin incelendiği kararda olduğu gibi taahhütname olmayıp, davalının tahsili sırasında tabi olduğu kanun hükümleridir. Davacı Demiryolları İşletmesi, taahhütname tarihinde mülhak bütçeli bir kamu kurulu bulunmakta idi. Bu itibarla yabancı memlekette okuttuğu öğrenciler ile mevcut hukuki ilişkisi 1416 sayılı Kanunun 19 uncu maddesi delaletiyle 788 sayılı Memurin Kanununun 2919 sayılı Kanunla değişik 64 üncü maddesi hükmü çerçevesinde mütalaa edilmek gerekir. Bu maddeye göre mecbur; hizmetini kısmen yerine getirdikten sonra ayrılan kimseden yapılan okul giderlerinin tamamı istenir. Şu halde (burada durum bir kamu kanunu hükmü ile düzenlenmiş olmasına göre, davanın hukuki dayanağı ile Dördüncü Hukuk Dairesinin özel hukuk alanı çerçevesinde incelediği işteki hukuki dayanak birbirinde farklıdır. Çünkü Devlet Demiryollarının yurt içinde okuttuğu öğrencilerle hukuki ilişkisi Memurin Kanununun 2919 sayılı Kanunla değişik 64 üncü maddesi hükmüne tabi bulunmamaktadır. Doğrudan doğruya akde ve akit ile ilgili umumi hükümlere dayanmaktadır.
Bu açıklamalar karşısında her iki dairenin inceleme konusu yaptığı işlerde uygulanan hükümlerin farklı olduğu cihetle olaylarda benzerlik bulunmamaktadır. Farklı kanun hükümlerinin uygulandığı ve birbirine benzemeyen olaylara ilişkin kararlar arasında içtihat uyuşmazlığından söz edilemez.
Sonuç: Yukarıda gösterilen sebeplerle daire kararları arasında içtihat uyuşmazlığı söz konusu edilemeyeceğinden içtihatların birleştirilmesine yer olmadığına, 07.02.1968 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy