(4721 S. K. m. 747) (YİBK 29.04.1968 T. 1966/22 E. 1968/8 K.)
Dava: Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 4.4.2005 gününde verilen dilekçe ile geçit hakkının kaldırılması istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 5.6.2006 günlü hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:
Karar: Davacı, maliki olduğu 2042 parsel numaralı taşınmazdan davalıya ait 1622 parsel numaralı taşınmaz yararına kurulan geçit hakkından sağlanan yararın, 1622 parselden yola terk işlemlerinin yapılarak yolun fiilen açılmış olması sebebiyle ortadan kalktığını belirterek geçit hakkının kaldırılması isteğinde bulunmuştur.
Davalı, yola terk işlemlerinin yapılmış olmasına rağmen imar planında belirtilen yolun belediye tarafından planına uygun olarak açılmamış olması sebebiyle geçit hakkı ile sağlanan yararın ortadan kalktığından söz edilemeyeceğini belirterek davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı tarafından temyiz edilmiştir.
Dava, geçit hakkının kaldırılması isteğine ilişkindir. Genel yola bağlantısı bulunmayan taşınmazlar için, yol ihtiyacını karşılamak amacıyla kurulan geçit hakları, bu ihtiyacın sona ermesi ile birlikte hukuksal temelini de kaybeder. Yükümlü taşınmaz maliki de taşınmazı üzerinde kurulan geçit hakkının kaldırılmasını isteyebilir. Bu tür davalarda, mahkemece geçit ihtiyacının sona erdiğinin saptanması gerekir. Bu saptama sırasında da yine taraf yararları gözetilerek, var olduğu ileri sürülen yolun niteliği ve davalının buradan yararlanma koşulları araştırılarak sonuca gidilmelidir.
Somut olayda, davalı taşınmazın sınırından imar yolu açıldığı ileri sürülmektedir. 29.4.1968 tarihli ve 1966/22-1968/8 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında da belirtildiği üzere, açılmamış imar yollarının varlığı, geçit ihtiyacını ortadan kaldırmaz. Davalı taşınmazın sınırındaki yolun fiilen kullanılıyor olması, bu yerin resmi olarak yola terk edildiği ve yol olarak kullanıma açıldığı anlamına gelmez. İmar planı kapsamında yol olmakla birlikte, halen özel mülk olma niteliği taşıyan taşınmazın yol olarak kullanılması her an mülkiyet hakkı sahiplerinin bunu önleme tehdidi altındadır ki, bu durumda yol ihtiyacının ortadan kalktığından söz etmek olanaklı değildir.
Açıklanan nedenle, mahkemece, davalı taşınmazı sınırında yer aldığı ileri sürülen imar yolunun resmi olarak yola terkinin yapılıp yapılmadığı ve geçit hakkı ile belirlenen yoldan fiilen yararlanma olanağının bulunmadığı hususundaki yetersiz bilirkişi raporuna dayanılarak eksik araştırma ve inceleme sonucu davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle; davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının yatırana geri verilmesine 14.11.2006 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy