(743 S. K. m. 272, 274) (2 HD 30.12.1975 T. 1975/9587 E. 1975/9916 K.)
Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen hükmün kanun yararına bozulması Adalet Bakanlığının yazısı üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından istenilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü.
Davacı İsmail Uzunkaya'nın 14.8.1997 tarihli dava dilekçesi ile, 1995 yılında ölen babasının, davalıdan olma oğlu 1991 doğumlu Cem'in, annesi üzerinde bulunan velayetinin nez'i ile kendisine verilmesini istediği, mahkemece davanın reddine karar verildiği ve verilen kararın temyiz edilmeksizin kesinleştiği anlaşılmıştır.
Dava, velayetin nez'i davası olup; mahkemece, davanın, davacı kardeşin dava açma yetkisi bulunmadığı gerekçesi ile reddedildiği görülmüştür.
Medeni Kanunun 274. maddesi hükmüne göre, velayet görevini aşırı derecede ihmal eden veya kötüye kullanan ya da bu görevi yerine getirmekten aciz bulunan ana ve babadan velayet nez olunur.
Aynı Kanunun 272. maddesi "ana ve baba vazifelerini ifa etmedikleri takdirde hakim, çocuğun himayesi için muktazı tedbirleri ittihaz ile mükelleftir" demektedir.
Velayetin nez'ini veya çocuğun korunmasını gerektiren durumların mevcut olması halinde hakim, istek üzerine veya resen gerekli tedbirleri almak zorunda olduğundan, velayetin nez'ini istemek sırf ana ve babaya tanınan haklardan olmayıp, üçüncü kişiler de bu yönde dava açma hakkına sahiptirler. (Y. 2. HD.nin 30.12.1975 tarihli 9587-9916 saydı, 19.2.1973 tarihli 915-969 sayılı, 25.12.1970 tarihli 6696-7045 sayılı, 20.1.1966 tarihli 190-236 saydı ve 13.2.1964 tarihli 714-741 sayılı kararları) Zira velayet konusu , kamu düzenine ilişkindir.
Bu itibarla, mahkemece velayetin nez'ini gerektiren durumların mevcut olup almadığının araştırılması, mevcut olması halinde de gerekli tedbirlerin alınması gerekirken, davacı kardeşin dava açma yetkisi bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı görülmüştür.
Sonuç: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 427/6. maddesine dayalı kanun yararına bozma isteğinin açıklanan sebeple kabulü ile hükmün sonuca etkili olmamak üzere "BOZULMASINA" oybirliği ile karar verildi. 03.05.2000
Full & Egal Universal Law Academy