(743 S. K. m. 648, 649, 655, 907) (2709 S. K. m. 141) (1086 S. K. m. 77, 429)
Dava: Taraflar arasındaki meni müdahale, ecrimisil ve kal davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, Muğla Asliye Hukuk Mahkemesince davanın kal'e ilişkin kısmının reddine dair verilen 17.10.1979 gün ve 1979/48 E., 1979/396 K. sayılı kararın incelenmesi davacı Hazine vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay Birinci Hukuk Dairesi'nin 14.1.1979 gün ve 23-59 sayılı ilamıyla;
Karar: (... Bilirkişi raporunda açıkça davacı Hazine'ye ait çaplı yerlere davalının 1963 yılında diktiği zeytin ve badem ağaçlarının sökülmesinin aşırı zarar doğuracağı belirtilmiştir. Bu durumda Hazine'ye M.K.'nun 907. maddesi nazara alınmaksızın en az zorunlu masraf karşılığı ağaçları temlike muvafakat edip etmediğinin sorulması ve hasıl olacak sonuca göre kâl isteği hakkında bir hüküm kurulmak gerekirken bu yön düşünülmeden yazılı biçimde kâl isteğinin reddedilmesi isabetsizdir...) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Davacı Hazine, tapu ile malik bulunduğu iki parça taşınmazın bazı kısımlarına davalının zeytin ve badem ağaçları dikmek ve çit yapmak suretiyle tecavüz ettiğinden söz ederek davalının elatmasının önlenmesine, dikilen ağaçlarla yapılan çitlerin sökülmesine karar verilmesini istemiştir.
Yerel mahkeme, diğer istekleri kabul etmiş; ancak, dikilen ağaçların sökülmesinin aşırı zararı gerektirdiğini tespit ve kabul ederek bu konudaki isteğin reddine karar vermiş; davacı vekilinin temyizi üzerine Özel Daire, yukarıya metni aynen alınan gerekçe ile hükmü bozmuştur. Ne var ki mahkeme, (... M.K.'nun 655. ve 648. maddeleri gereğince arz üzerine dikilen ağaçların sökülmesinin fahiş zararı müddedi olacağı bilirkişilerce saptandığından ayrıca bir araştırma ve incelemeye gerek olmadığı... gerekçesiyle eski kararında direnmiştir.
Bilindiği gibi; M.K.'nun 649. maddesi hükmüne göre, arsa malikinin açtığı ve yapının yıktırılması, ağaçların sökülmesi istemini kapsayan davada, aşırı zarar gerçekleşmiş olursa (hakka uygun bir tazminat verilmedikçe) yıkmaya veya sökmeye karar verilemez. Nitekim Özel Daire, bu ilkeyi bozma ilamında açıkça dile getirmiştir.
O halde, 4.3.1953 gün ve 10/3 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararının gerekçesinde benimsenen ve uygulamada istikrar kazanmış bulunan (HGK. 09.09.1964 gün ve E.1/256, K.546 ve yine HGK. 03.11.1973 gün ve E.1/93, K.830) ilke uyarınca binanın yıkılmasını ya da ağaçların sökülmesini de kapsayan elatmanın önlenmesi davalarında aşırı zarar doğuracağı nedeniyle yıkmaya, sökmeye imkan olmadığının anlaşılması halinde malzeme parası olarak bir şey ödemek isteyip istemediği mahkemece sorulmak ve arsa maliki olan davacı bu isteği kabul etmediği takdirde davalının ayrı bir dava ile inşaat ya da garsiyat için harcadığı parayı istemekte serbest olduğunu gözönünde tutarak yıkma ya da sökme isteğinin reddine karar verilmek; buna karşın davacı hakka uygun bir tazminat ödemeyi kabul ettiği takdirde de, M.K.'nun 649. maddesi hükmünce gerekli inceleme yapılarak davalının isteyebileceği haklı (muhik) tazminat tesbit edilerek hükme bağlanmak gerekir. Yargıtay'ın artık kurallaşmış bulunan bu uygulaması ile başkaca bir dava açılmasına gerek kalmaksızın taraflar arasındaki uyuşmazlık daha az giderle, daha çabuk ve kolay, daha sağlıklı bir şekilde çözülecektir ki, bu çözüm tarzı Anayasa'nın 141/son ve HUMK.'nun 77. maddeleri hükümlerine de uygun düşecektir.
Somut olayda, bozma ilamına uyulmasını isteyen davacı Hazine yukarıda vurgulanan ve bozma ilamında da açıkça ifadesini bulan bu esası benimsediğine göre, mahkemece Hukuk Genel Kurulunca da varit görülen Özel Daire bozma ilamına uyulmak ve o çevrede gerekli işlem yapılmak gerekirken yasalara uygun düşmeyen gerekçelerle eski kararında direnmesi bozmayı gerektirir.
Sonuç: Temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının yukarıda ve Özel Daire bozma ilamında gösterilen sebeplerden dolayı HUMK.'nun 429. maddesi gereğince BOZULMASINA, istek halinde peşin harcın geri verilmesine, oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy