(1163 S. K. m. 23, 53) (11. HD. 03.03.1981 T. 1981/287 E. 1981/910 K.) (11. HD. 26.09.2000 T. 2000/3987 E. 2000/7188 K.)
Dava: Taraflar arasında görülen davada Konya Asliye 1. Ticaret Mahkemesi'nce verilen 03.03.2004 tarih ve 2003/103-2004/139 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi duruşmalı olarak davacılar vekili tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 31.03.2005 günde davacılar avukatı Ali Gözel ile davalı avukatı Mehmet Kubar gelip, temyiz dilekçesinin de süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraflar avukatları dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi Yaşar Arslan tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacılar vekilleri, asıl ve birleştirilen davalarda A tipi statülü ortağı bulundukları davalı kooperatifin 17.05.2003 tarihli genel kurulunda alınan (4) nolu kararla A tipi ortaklık statüsünün kaldırılmasının batıl olduğunu ileri sürerek, kararın batıl olduğunun tespitini veya yasaya, anasözleşmeye ve iyiniyet kurallarına aykırılık nedeniyle iptalini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, önceden oluşturulan özel statülü ortaklığın eşitlik ilkesine aykırı olması nedeniyle kaldırıldığını, davanın bir aylık hak düşürücü süreden sonra açıldığın savunmuştur.
Mahkemece, genel kurul toplantısında hazır bulunan davacılardan bir kısmının alınan karara muhalefet etmediklerinden dava haklarının bulunmadığı, bir kısım davacının yasal süreden sonra iptal davası açtığı, henüz konut tipleri belirlenmeden fazla veya eksik ödeme ölçütüne dayalı olarak ortaklar arasında imtiyazlı gruplar oluşturulmasının 1163 sayılı Kanun'un 23. maddesinde yazılı eşitlik ilkesine aykırı olduğu ve dava konusu kararla da bu aykırılığın giderilmesi nedeniyle diğer davacıların davasının de yerinde olmadığı gerekçesiyle asıl ve birleştirilen davaların reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacılar vekilleri üç ayrı dilekçeyle temyiz etmiştir.
Asıl ve birleştirilen davalarda, davalı kooperatifin 23.02.1997 tarihli genel kurul toplantısında alınan kararla oluşturulan ayrı tip ortaklık statüsünün 17.05.2003 tarihli genel kurulda kaldırılmasına ilişkin kararın batıl olduğunun tespiti veya iptali istenilmiş olup, davaların reddine karar verilmiştir.
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 23 ncü maddesi hükmünce, kooperatif ortakları bu yasanın kabul ettiği esaslar içinde hak ve yükümlülüklerde eşittirler. Ancak, bu eşitliğin mutlak olmadığı Dairemizin ilke niteliği taşıyan 03.03.1981 gün ve 1981/287-910, 26.09.2000 gün ve 2000/3987-7188 sayılı içtihatları ile belirlenerek ayırıcı ölçütler konulmuştur. Buna göre, kooperatifin amacına ulaşılmasını sağlamada ortalamanın çok üzerinde katkı, çaba ve özverisi olan ortaklara bir takım kolaylık ve avantajlar tanınmasının nispi eşitlik kavramı kapsamında eşitlik ilkesine aykırı olmayabileceği benimsenmiştir.
Davalı kooperatif yönetim kurulunun 15.10.1996 tarih ve 18 sayılı kararı ile kooperatifin arsa alımı ve diğer hayati ihtiyaçlarının zorunlu kıldığı, acil finansman temini için A tipi ortaklık statüsü oluşturulması, bu grup ortaklardan normal bir ortağın ödediğinden yaklaşık (10) kat fazla giriş aidatı alınması, bu grubu oluşturacak (18) ortaktan B grup ortaklarının 1/12'si olağan aidat alınması benimsenerek genel kurula teklif götürülmüş, 23.07.1997 tarihli genel kurulun 6 nolu kararı ile de bu karar oyçokluğu ile kabul edilmiştir. Davaya konu 17.05.2003 tarihli genel kurulda ise, A tipi ortaklık statüsünün eşitlik ilkesine aykırılığından söz edilerek 8 ret oyuna karşı 30 oyla A tipi ortaklığın kaldırılmasına karar verilmiştir. Genel kurula katılan davacılardan sadece Ahmet Kiraz 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 53 ncü maddesine uygun muhalefet iradesi sergilemiştir.
Mahkemece yapılan inceleme ve araştırma ile gösterilen gerekçe yeterli değildir.
Açıklanan biçimde A tipi ortaklık statüsü oluşturulması nisbi eşitlik kavramı çerçevesinde, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 23 ncü maddesine aykırılık oluşturmaz. Ancak, bunun kabulü için 15.10.1996 tarihli yönetim kurulu kararının anlam ve amacına uygun bir ortaklık ilişkisinin gerçekleşmesi aranmalıdır. Eğer A grubu ortaklarca peşin yapılan fazla ödeme varsa bir tür ileride doğacak aidat ödeme yükümünden peşin mahsup yoluna gidilmesi mümkündür. Mahkemece, kooperatif defter ve kayıtları uzman bilirkişiye incelettirilerek, A grubu ortakların eylemli peşin ödeme tutarlarının saptanması, bu grup ortakların B grup ortaklarına nazaran olağan aidatın 1/12'sini ödeme yükümlülüklerinin güncelleştirme yolu ile hesaplanarak denkleştirmenin sağlanıp sağlanmadığı, somut bir ihtiyaçtan doğan fazla ödemenin ilanihaye ödeme imtiyazı gözetilerek, reel anlamda nispi eşitlik gereklerinin oluşup oluşmadığı ve bunun sonucunda A grubu ortakların yükümlülüklerinin diğer ortaklarla eşitlenme koşullarının gerçekleşip, gerçekleşmediği belirlendikten sonra ve iyiniyet kurallarına aykırılığa, dayalı genel kurul kararının iptali davası olarak kabul edilmek gereken dava ile ilgili davacıların dava hakları da değerlendirildikten sonra uyuşmazlığın çözümünde zorunluluk görüldüğünden eksik incelemeye dayalı kararın bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacılar vekillerinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davacılar yararına BOZULMASINA, takdir edilen 400,00 YTL. duruşma vekillik ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 31.03.2005 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy