(506 S. K. m. 121, 128, Geç. m. 20) (2004 S. K. m. 82) (YİBK. 09.03.1983 T. 1983/1 E. 1983/1 K.)
Dava: Taraflar arasındaki Haczedilmezlik Şikayeti-İstirdat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Sakarya 2. İcra Hukuk Mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair verilen 4/3/2008 gün ve 6-89 sayılı kararın incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 22.1.2009 gün ve 2008/19980-2009/1332 sayılı ilamı ile;
(... Borçlu vekili şikâyetinde; Vakıfbank personeli Özel Sosyal Güvenlik Vakfı ile Vakıfbank Emekli ve Sağlık Yardım Sandığı Vakfından almış olduğu emekli maaşlarına haciz konulduğunu bu maaşların haczedilemeyeceğini ileri sürerek hacizlerin kaldırılmasını talep etmiş, Mahkemece Emekli ve Sağlık Yardım Sandığı Vakfından aldığı maaşa konulan haczin tamamen kaldırılmasına, Özel Sosyal Güvenlik Hizmetleri Vakfından aldığı maaşın ise 1/4'ü aşan miktardaki kısma ilişkin haczin iptaline karar verilmiş, alacaklı vekilinin temyizi üzerine, anılan kararın Dairemizce onandığı görülmüştür.
Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O. Emekli ve Sağlık Yardım Sandığı Vakfı 506 Sayılı Kanunun geçici 20. maddesi kapsamında olup, 09.03.1983 gün ve 1983/1-1 sayılı İçtihadı Birleştirme kararında da açıkça belirtildiği gibi Sosyal Sigortalar Kurumu, Bağ-Kur ve T.C. Emekli Sandığı gibi sosyal güvenlik kuruluşlarındandır.
Geçici 20. madde kapsamındaki sandıklar; bağlı bulundukları kuruluşların personeli ile ilgili olarak, 506 Sayılı Kanunun sistematiği içinde Sosyal Sigortalar Kurumunun yüklendiği görevleri ve sağladıkları hakları yerine getirmek üzere kuruldukları için Sosyal Güvenlik Hukukunun Temel ilkelerinin bu sandıklar içinde geçerli olduğunun ve 506 Sayılı Kanunun 121. maddesi uyarınca geçici 20. madde kapsamında bağlanan aylıkların haczi mümkün değildir.
Ancak 506 Sayılı Kanunun 128. maddesi uyarınca kurulmuş bulunan Vakıfbank Personeli Özel Sosyal Güvenlik Hizmetleri Vakfından alınan maaşlar ise bu kanun kapsamında bulunmadığından munzam sandıktan alınan maaşın haczi mümkündür.
İcra Mahkemesince yukarıdaki kurallar dairesinde inceleme yapılarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hacizlerin tümü ile kaldırılmasına dair hüküm tesisi isabetsiz olup, kararın bu nedenle bozulması gerekirken onandığı anlaşılmakla alacaklının karar düzeltme isteminin kısmen kabulü gerekmiştir...),
Gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Karar: Dava; haczedilmezlik şikâyetine ilişkindir.
Davalı bankanın çalışanları için kurmuş olduğu iki tane yardım sandığı bulunmaktadır. Bunlar; Vakıfbank Personeli Özel Sosyal Güvenlik Hizmetleri Vakfı ve T. 24.3.2010 Vakıflar Bankası Memur ve Hizmetlileri Emekli ve Sağlık Yardım Sandığı Vakfıdır.
Davacının, davalı bankanın Çarşı/Adapazarı Şube Yönetmeni olarak çalışmakta iken; Şubenin döviz tevdiat hesabı müşterilerinin hesaplarından usulsüz ve yetkisiz olarak para çekilişleri yaptığı tespit edilmiş kendisi de usulsüz ve yetkisiz olarak bu paraları çekerek zimmetine geçirdiğini ikrar etmiştir. Bunun üzerine davacı aleyhine Sakarya İş Mahkemesinin 2002/332 E. sayılı dosyası ile ihtiyati haciz talepli dava açılmıştır. Mahkemece ihtiyati haciz talebi yerinde görülmüş ve verilen ihtiyati haciz kararı Adapazarı 2.İcra Müdürlüğü'nün 2002/9984 E. sayılı dosyası ile uygulanmış olup davacının T.Vakıflar Bankası Memur ve Hizmetlileri Emekli ve Sağlık Yardım Sandığı Vakfından almakta olduğu maaşının 1/4'üne ve diğer alacaklarının tamamı ile Vakıfbank Personeli Özel Sosyal Güvenlik Hizmetleri Vakfındaki hak ve alacaklarının tamamına ihtiyati haciz uygulanmıştır.
Ayrıca davacının o dönemde mevcut kredi kartı ve kredili bankomat hesabındaki borçları nedeni ile; davacının kendi iradesi ile imza koyduğu kredi sözleşmesi ile davalı Bankaya tanınan hapis hakkına dayanılarak maaşından ve teşvik priminden tahsilatlar yapılmıştır.
Sakarya 2. İcra Hukuk Mahkemesinin 03.07.2007 gün ve 2007/134-206 sayılı kararı ile;
Tüm dosya kapsamı ve Yargıtay ilamı nazara alınarak İİK. 82/10 md. uyarınca, davacının Türkiye Vakıflar Bankası TAO Memur ve Hizmetleri Emekli ve Sağlık Yardımı Sandığı Vakfı ile Vakıfbank Personeli Özel Sosyal Güvenlik Hizmetleri Vakfından aldığı emekli maaşı ikramiye ve diğer ödemelerin bir sosyal yardım sandığından alınan emekli maaşı niteliğinde olduğu anlaşıldığından, davacının iş bu maaşları üzerine konan tüm hacizlerin kaldırılmasına
karar verilmiştir.
Özel Dairece, yukarıda açıklanan gerekçelerle yerel mahkeme kararı bozulmuştur.
Sakarya 2. İcra Hukuk Mahkemesince, 04.03.2008 gün ve 2008\6-89 sayılı karar ile;
Bozma ilamına uyulmasına; Davasının Kısmen Kabul - Kısmen Reddi ile;
a- Davacının Türkiye Vakıflar Bankası TAO. Emekli ve Sağlık Yardım Sandığı Vakfından aldığı aylıklar üzerindeki haczin kaldırılmasına;
b- Davacının Vakıfbank personeli özel sosyal güvenlik hizmetleri Emekli Sandığından aldığı aylığın 1/4'ü oranını aşan miktardaki hacizlerin kaldırılmasına
şeklinde karar verilmiştir.
Davalı vekilinin temyizi üzerine Özel Dairece, 10.7.2008 gün ve 2008\10049-14738 sayılı karar ile bozmaya uyularak kurulan bu hükmün onanmasına karar verilmiştir.
Davalı vekilinin karar düzeltme talebi üzerine Özel Dairenin 22.1.2009 gün ve 2008\19980-1332 sayılı kararı ile; mahkemece bozmaya uyularak hüküm kurulmasına rağmen, hükmüne uyulan bozma ilamı yokmuş gibi yine ilk karar inceleme konusu yapılarak ve karar başlığında da bu karara yer verilerek aynı bozma nedenleriyle maddi hataya dayalı 22.01.2009 gün ve 2008/19980-2009/1332 sayılı bozma kararı oluşturulmuştur. Mahkeme önceki kararında direnmiş; hükmü temyize davalı vekili getirmiştir.
Mahkemenin kararı ve Yargıtay bozma ilamı ile, T.Vakıflar Bankası T.A.O. Emekli ve Yardım Sandığı Vakfının 506 sayılı Kanunun Geçici 20. maddesi kapsamında olup, 09.03.1983 gün ve 1983/1-1 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında da açıkça belirtildiği üzere Sosyal Sigortalar Kurumu, Bağ-Kur ve T.C.Emekli Sandığı gibi sosyal güvenlik kuruluşlarından olduğu ve dolayısı ile bu vakıfça davalıya sağlanan maaş ve ücretlerin haczedilemeyeceği konusu kesinleşmiş olduğundan, bu husus uyuşmazlık kapsamı dışındadır.
Uyuşmazlık; Davacı emekli banka çalışanına ikinci ödemenin yapıldığı vakıf olan, Vakıfbank Personeli Özel Sosyal Güvenlik Hizmetleri Vakfından bağlanan maaşın ve bu vakıf tarafından ödenen paraların tamamının haczedilip haczedilemeyeceği noktasında toplanmaktadır.
İşin esasının incelenmesine geçilmeden evvel, öncelikle bozma ilamının maddi hataya dayalı olup olmadığı hususu ön sorun olarak ele alınmıştır.
Yukarıda ayrıntısı ile açıklandığı üzere mahkemece bozmaya uyularak karar verildiği halde bu karar incelenmeksizin maddi hata sonucu bozulan ilk karar yeniden incelenmiş ve bu karar yeniden aynı nedenlerle bozulmuş; mahkemenin temyize konu bozmaya uyularak verilen kararı ise temyiz incelemesine konu edilmemiştir.
Bu durumda, Özel Dairece karar düzeltme üzerine verilen bozma kararında sehven yerel mahkemenin, önceki bozma kararına uyarak verdiği kararın değil, bu ilk bozma öncesinde verilen kararın bozulduğu anlaşıldığından; karar düzeltme üzerine verilen bozma kararının maddi hataya dayalı olduğu belirgindir.
İşin esasına gelince, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dosyadaki tutanak ve kanıtlara, mahkeme kararında açıklanan gerektirici nedenlere ve özellikle, delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, direnme kararı usul ve yasaya uygun bulunduğundan onanması gerekir.
Sonuç: Davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile, direnme kararının yukarıda açıklanan nedenlerle ONANMASINA, gerekli temyiz ilam harcı peşin alındığından başkaca harç alınmasına mahal olmadığına, 24.03.2010 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy