(743 S. K. m. 3, 908) (2981 S. K. m. 9, 18) (1086 S. K. m. 76) (2805 S. K. m. 16) (YHGK 14.12.1988 T. 1988/3-682 E. 1988/1001 K.)
Dava: Taraflar arasındaki "ecrimisil" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Beykoz Sulh Hukuk Mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair verilen 10.3.1988 gün ve 1987/690 E. 1988/90 K. sayılı kararın incelenmesi davacı Hazine vekili tarafından istenilmesi üzerine,
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi'nin 20.12.1988 gün ve 1988/5136 - 10757 sayılı ilamı;
(... Davada, 25.12.1979 - 1.1.1984 tarihlari arasındaki süre içinde haksız işgal nedeniyle ecrimisil istenmiş olup mahkemece 17.12.1984 tarihli tapu tahsis belgesine bağlanan 400 metrekarelik yer dışında kalan taşınmaz bölümü için ecrimisile hükmedilmiştir.
2981 Sayılı Kanunun, 3291 sayılı Kanunda değişik 9. maddesinin (b) bendi hükmüne göre Hazine, Belediye, İl Özel İdarelerine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğü'nce idare edilen arsalar üzerine yapılan gecekonduların arsa bedelinin ilgili kuruluşa ödenmesi gerekmektedir. Aynı Yasanın 10. maddesi uyarınca tapu tahsis belgesi verilmiş olsa bile bu bedelin ödenmesi zorunludur.
Anılan yasanın değişik 18. maddesinin (d) bendi de her ne kadar Yasa kapsamında kalan gecekondulara ecrimisil ve arsa kullanım bedeli tahakkuk ettirilemeyeceği ve alınmayacağı, tahakkuk ettirilmiş veya tahsil edilmiş ise, bu ecrimisil ve arsa kullanım bedelinin arsa bedeline dönüşeceği, diğer bir deyimle 9. maddenin (b) bendine göre ödenmesi gereken arsa bedellerine mahsup edileceği beirtilmiş ise de, bu hükümde sözü edilen gecekonduların haklarında tapu tahsis belgesi uygulaması yapılmış olan gecekondular oldukları açıktır. Şu hale göre, şagillerine tahsis edilmeyen ve tapu tahsis belgesi henüz verilmemiş gecekonduların üzerinde bulundukları arsalar için ecrimisil sözkonusu olacaktır. Bu belirleme aynı zamanda, tapu tahsis belgesine konu olan gecekondu arsalarının, tapu tahsis belgesi verilinceye kadar geçen fuzuli işgal sürelerini de kapsar. Yani bu taşınmazlar için tahsis belgesi veriliş tarihine kadar ecrimisil ödenmesi gerekir. 2981 sayılı Yasanın yukarıda sözü edilen değişik 18. maddesinin (d) bendi hükmü, belirtilen hukuki ve fiili nitelikleri bulunan taşınmazlar için açılan ecrimisil davalarına bakılarak sonucuna göre şartlar varsa ecrimisile hükmedilmesine engel olmaz. Anılan hükümler, ilgili idarelere hitabeden kuralları içermektedir. Mahkeme kararıyla saptanan ecrimisiln, sözü edilen (d) bendindeki hükme göre tabi tutulacağı işlem, tapu tahsis belgesi sahibi ile ilgili idare arasında bir uyuşmazlık konusu olduğu takdirde belgesi sahibi ile ilgili idare arasında bir uyuşmazlık konusu olduğu takdirde bunun çözümlenmesi ayrı bir uygulamayı gerektirir. Anılan (d) bendinde ecrimisil davası açılamayacağı, ya da ecrimisile hükmedilemeyeceği konusunda bir hüküm yer almamaktadır. Esasen taşınmazın 2981 sayılı Yasa kapsamında olup olmadığı konusundaki saptamayı yapmak görevi de adliye mahkemelerinin görev alanına girmemektedir. Adliye mahkemesi, önüne getirilen ecrimisil davasının Yasal koşulları içerip içermediğine bakarak sonucuna göre hüküm kurmakla görevlidir. Ecrimisil davalarında, Medeni Kanunun 908. maddesi uyarınca temel unsur davalının suiniyeti olduğu için, 2981 sayılı Yasaya göre verilen tapu tahsis belgesi bu unsuru bertaraf eder nitelikte olup bu belgenin verildiği veya tahsisin yapıldığı tarihten sonraki süre için ecrimisile hükmedilemez ise de, bu tarihe kadar ki haksız işgal için usulüne uygun olarak belirlenecek ecrimisil karar verilmesi gerekir. Bu suretle hükmedilecek ecrimisilin 18. maddesinin (d) bendi hükmü karşısında tahsil edilip edilemeyeceği ya da arsa bedeline dönüşüp dönüşmeyeceği ecrimisil davasına bakan Adliye Mahkemesinin dikkate alması gereken bir unsur değildir.
2981 Sayılı Kanunun 18. maddesinin (d) bendinde, 3290 sayılı Kanunun 10. maddesiyle yapılan değişiklik, 2981 sayılı kanunla yürürlükten kaldırılan 2805 sayılı Kanunun tapu tahsis belgesi verilen yerler içinde, satış işlemleri tamamlanıp tapuda intikal yapılıncaya kadar arsa kullanım bedeli alınmasını öngören 16. maddesinin (c) paragrafının son fıkrası uyarınca yapılmakta olan uygulamaya son vermek amacına yöneliktir. Diğer bir deyimle, tapu tahsis belgesi verilmiş olmasına rağmen tahsisten sonraki dönem içinde arsa kullanım bedeli ve ecrimisil alınmasına devam edilen uyglamayı önlemek için bu yasa değişikliği yapılmıştır. Yasa değşikliğinin amacı, tapu tahsis belgesi verilmeden önceki dönem için ecrimisil alınmayacağına hükme bağlamak değildir.
Bu hukuki durum karşısında, mahkemece 2981 sayılı Yasanın 3290 sayılı Yasa ile değişik 18. maddesinin (d) bendine dayanarak ecrimisil istenen dönemden sonra tapu tahsis belgesine bağlanan 400 metre karelik bölüm için davanın reddi doğru olmayıp tapu tahsis belgesinin verildiği tarihe kadar geçen süredeki haksız işgal için de bilirkişi marifetiyle tespit edilecek ecrimisile hükmedilmesi gerekir.
Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmasızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir...) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmeke, yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
Hukuk Genel Kurulu'nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Karar: Hukuk Genel Kurulunun, 14.12.1988 gün 1988/3-682 E. 1988/1001 K. sayılı kararında da açıkça vurgulandığı üzere 6785 sayılı İmar Kanunun bir maddesinin değiştirilmesi hakkında kanunun 3290 sayılı Kanunla değişik 18/d maddesinde "Bu Kanun kapsamında kalan gecekondulara, ecrimisil ve ara kullanım bedeli tahakkuk ettirilemez ve alınmaz. Tahakkuk ettirilen veya tahakkuk ettirilip tahsil edilen ecrimisiller ve arsa kullanım bedeli arsa bedeline dönüşür." Hükmüne yer verilmiştir. Usulün 76. maddesine göre de bu hükümleri, yasaları re'sen uygulamakla görevli hakim dikkate almak zorundadır. Kaldı ki olayın seyri ve yasal düzenlemeler gözetildiğinde davalı yönünden kötü niyet unsurunun dahi gerçekleştiği benimsenemez.
Bu sebeple de Usul ve Yasaya uygun olan direnme kararı onanmalıdır.
Sonuç: Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile, direnme kararının yukarıda açıklanan nedenlerle ONANMASINA, 13.12.1989 gününde oyçokluğu ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy