(3402 S. K. m. 9, 25, 28, 45) (4785 S. K. m. 1, 2) (ANY. MAH. 13.06.1989 T. 1989/7 E. 1989/25 K.) (ANY. MAH. 14.03.1989 T. 1988/35 E. 1989/13 K.) (ANY. MAH. 01.06.1988 T. 1987/31 E. 1988/13 K.)
Dava: Taraflar arasındaki kadastro tespitine itiraz davasının yapılan duruşması sonunda kurulan hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davacı Orman Yönetimi tarafından istenilmekle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği düşünüldü:
Karar: Kadastro sırasında Kavak Köyü 844 parsel sayılı 4.820 m2 yüzölçümündeki taşınmaz, 07.01.1943 tarih, 4 ve 13.04.1945 tarih 8 nolu tapu kayıtları ile fındık bahçesi niteliğiyle, 1078 parsel sayılı 1.650 m2 yüzölçümündeki taşınmaz 07.01.1943 tarih 3 ve 13.04.1945 tarih 9 sıra nolu tapu kayıtları ile fındık bahçesi ve çalılık niteliğiyle kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle davalılar adlarına tespit edilmiştir. Davacı, çekişmeli yerlerin orman olduğu iddiasıyla dava açmıştır. Mahkemece, davanın kısmen kabulüne ve dava konusu 1078 parselin kadastro tespitinin iptal edilerek orman niteliğiyle Hazine adına, 864 parselin ise tespit gibi gerçek kişiler adına tapuya tesciline karar verilmiş, hüküm davacı Orman Yönetimi tarafından temyiz edilmiştir.
Dava kadastro tespitine itiraz niteliğindedir.
Çekişmeli taşınmazın bulunduğu yerde tespit tarihinden önce orman kadastrosu yapılmamıştır.
Mahkemece yapılan araştırma ve inceleme hükme yeterli değildir. Şöyle ki; çekişmeli taşınmazların tespit maliklerinden Hüseyin oğlu Şevki anası Nokta'nın, Hüseyin çocukları Ahmet, Niyazi ve Saniye'nin tespit tutanağında baba adları, soyadları ve doğum tarihi yazılı olmayıp, sözü edilen tespit maliklerinin ve mirasçılarının kimler oldukları yönünde dosya arasında zabıta araştırması, mirasçılık belgesi vb. hiçbir belge ve bilgi bulunmamaktadır. Dosya arasında Arhavi ilçesi Kavak köyü nüfusuna kayıtlı Ali ve Havva'dan olma Nokta Duman'ın ve aynı köy nüfusuna kayıtlı Mehmet ve Cemile'den olma Nokta Özbaş'ın aile nüfus kayıt tablosu mevcuttur. Aile nüfus kayıt tabloları incelendiğinde Nokta Özbaş'ın eşinin adının Hüseyin olduğu ve Şevki isimli oğlunun bulunduğu, Nokta Duman'ın ise eşinin adının Tevfik olduğu ve Şevki isimli çocuğunun bulunmadığı anlaşılmaktadır. Ne var ki mahkemece Nokta Dumanın aile nüfus kayıt tablosuna göre taraf teşkili sağlanmıştır. Ayrıca yerel mahkemece tespit maliklerinden Hüseyin oğlu Niyazi; Tevfik ve Nokta oğlu Niyazi Duman, tespit maliklerinden Hüseyin oğlu Ahmet; Nokta ve Tevfik oğlu Ahmet Duman; tespit maliklerinden Hüseyin kızı Saniye ise Nokta ve Tevfik kızı Saniye Duman (Kaya) olarak kabul edilmiştir. Dava dilekçesi, karar ve temyiz dilekçesi de bir kısım davalılara 7201 sayılı Tebligat Kanunu'na uygun olarak tebliğ edilmemiştir. Kadastro hakimi 3402 sayılı Yasanın 28/1 maddesi uyarınca dava dilekçesini taraflara resen tebliğ etmekle ve infaza elverişli doğru sicil oluşturmakla görevli ve yetkilidir. Kaldı ki taraf sıfatı dava şartlarından olup mahkemece resen gözetilmelidir. Bu durumda öncelikle çekişmeli taşınmazların tespit maliklerinin ve mirasçılarının kimler oldukları yönünde zabıta araştırması yapılmalı, 3402 sayılı Kadastro Yasası'nın 25/1 maddesi uyarınca mirasçılık belgesi çıkarılmalı, doğru olarak taraf teşkili sağlanmalı bundan sonra işin esasına girilmelidir.
Öte yandan davanın esası bakımından ise; karara dayanak alınan bilirkişi raporu, çekişmeli taşınmazların orman olup olmadığını ve hukuki durumunu belirlemeye yeterli ve kanaat verici olmayıp, bu rapora dayanılarak hüküm kurulamaz. Hükme dayanak alınan uzman orman bilirkişi raporunda; memleket haritası elle boyama olup, memleket haritası ve çekişmeli yerin kadastro paftası ölçekleri eşitlenip birbiri üzerine aplike edilerek çekişmeli ve komşu taşınmazların, orijinal renkleri ve işaretleri içeren memleket haritasındaki konumu belirlenmemiş, yöntemine uygun orman araştırması yapılmamıştır. Hakimin bilirkişi raporlarını denetleme yükümlülüğü vardır. Çekişmeli taşınmaza komşu olan parsellerinde kadastro tespit tutanakları ve varsa dayanak belgeleri dosya arasına getirtilmemiş ve komşu parsel denetimi yapılmamıştır.
Orman sınırlandırılması yapılmayan veya sınırlandırılmanın ilk olarak yapıldığı yerlerde, bir yerin orman niteliğinin ve hukuki durumunun 3116, 4785 ve 5658 sayılı Yasa hükümlerine göre çözümlenmesi gerekir. 3116 sayılı Yasa ile sadece devlet ormanları belirlenmiştir. 13.07.1945 tarihinde yürürlüğe giren 4785 sayılı Yasanın 1. maddesi gereğince 2. maddesinde sayılan istisnalar dışında bütün ormanlar devletleştirilmiş, devletleştirilen ormanlardan bazıları sonradan yürürlüğe giren 5658 Sayılı Yasa ile iadeye tabi tutulmuştur. İadenin koşulları yasada gösterilmiştir.
O halde mahkemece, çekişmeli taşınmazlara uygulanan tapu kayıtlarının ilk oluşumundan itibaren tüm gittileri, revizyon gördükleri tüm parsel tutanakları, komşu parseller ve dayanakları, eski tarihli memleket haritası, hava fotoğrafları ve varsa amenajman planı ilgili yerlerden getirtilip, önceki bilirkişiler dışında serbest orman mühendisleri arasından seçilecek bir uzman orman yüksek mühendisi bulunamadığı takdirde, orman mühendisi ve bir fen elemanı aracılığıyla yeniden yapılacak keşifte çekişmeli taşınmaz ile birlikte çevre araziye de uygulanmak suretiyle, taşınmazların öncesinin bu belgelerde ne şekilde nitelendirildiği belirlenmeli; 3116, 4785 ve 5658 sayılı Yasalar karşısındaki durumu saptanmalı; tapu ve zilyetlikle ormandan toprak kazanma olanağı sağlayan 3402 sayılı Yasanın 45. maddesinin ilgili fıkraları, Anayasa Mahkemesi'nin 01.06.1988 gün ve 31/13 E.K.; 14.03.1989 gün ve 35/13 E.K. ve 13.06.1989 gün ve 7/25 E.K. sayılı kararları ile iptal edilmiş olduğundan, bu yollarla ormandan yer kazanılamayacağı; öncesi orman olan bir yerin üzerindeki orman bitki örtüsü yok edilmiş olsa dahi, salt orman toprağının orman sayılan yer olduğu düşünülmeli; kesinleşmiş tahdit söz konusu olmadığından, yukarıda değinilen diğer belgeler uzman bilirkişiler eliyle yerine uygulattırılıp; memleket haritası ve kadastro paftası ölçekleri eşitlenip birbiri üzerine aplike edilerek çekişmeli taşınmazların ve komşu taşınmazların memleket haritasına göre, konumu saptanıp; bu harita ile irtibatını duraksamaya yer vermeyecek biçimde gösteren, memleket haritasındaki renkleri ve işaretleri aynen içeren, yalnız büro incelemesine değil, uygulamaya ve araştırmaya dayalı, bilirkişilerin onayını taşıyan kroki düzenlettirilip, bilimsel verileri bulunan yeterli rapor alınmalı, çekişmeli yerlere uygulanan tapu kayıtları 3402 sayılı Kadastro Yasası'nın 20. maddesi uyarınca yöntemine uygun olarak zemine uygulanarak kapsamları belirlenmeli, komşu parsellerin tutanak ve dayanakları getirtilip uygulanmalı, çekişme konusu yerleri sınır olarak nasıl nitelendirdikleri araştırılmalı, oluşacak sonuç çerçevesinde bir karar verilmelidir. Açıklanan hususlar gözetilmeksizin eksik inceleme ve yetersiz bilirkişi raporuna dayanılarak yazılı biçimde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırıdır.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle; davacı Orman Yönetimi'nin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde Yönetime iadesine 01.11.2004 günü oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy