(2004 S. K. m. 72) (818 S. K. m. 264) (13.HD 09.05.1990 T. 1989/8188 E. 1990/3403 K.)
Dava: Taraflar arasındaki menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün davacı vekilince duruşmalı, davalı vekilince de duruşmasız olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davacı vek. Av. M... F... A... ile davalı vek. Av. E... A...'ın gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten ve temyiz dilekçesinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, davalının 05.10.1998 tarihli kira sözleşmesine dayanarak 2002 yılı Nisan, Mayıs, Haziran Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarının kirasının tahsili talebiyle takibe geçtiğini, takibe itirazın icra mahkemesince kaldırıldığını, müvekkili bankanın davalıya borcu bulunmadığını, İ... AŞ.'nin taşınmazda kiracı iken 07.01.1999 tarihinde Fona devredildiğini, tasfiyesine başlanan bankanın 7 yıl süreli kira sözleşmesindeki kira borcundan sorumlu tutulamayacağını, kira sözleşmenin 02.07.2001 tarihli ihtarla feshedildiğini, bu tarihte taşınmazın 15 katının tahliye edildiğini, zemin ve asma katın 30.09.2001 tarihinde boşaltıldığını, kira sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğini, davalının ihtara rağmen anahtarları almadığını ve 20.02.2002 tarihinde anahtarları teslim aldığını, 2001 yılı Ekim, Kasım, Aralık, 2002 yılı Ocak, Şubat, Mart aylarına ait kira bedelinin BK'nun 264/2. maddesi uyarınca tam tazminat olarak ödendiğini, davalının 2002 yılı Nisan, Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarına ilişkin takibinin haksız olduğunu ileri sürerek müvekkilinin takip konusu borçtan borçlu olmadığının tespitine, %40 tazminata karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, cevabında davacının taşınmazı 30.09.2001 tarihinde teslim etmediğini, kanuna uygun yapılmış fesih olmadığını, 2001 yılı Ekim, Kasım, Aralık aylarının kira bedelinin tahsili amacıyla başlatılan takip üzerine 10.10.2001 tarihinde ödeme yapıldığını, sözleşme yürürlükte bulunduğu için yapılan takibin sözleşmeye uygun olduğunu, davanın haksız açıldığını, kira sözleşmesinin 15.maddesine göre 6 ay önce haber vermek koşuluyla tahliyenin mümkün olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.
Mahkemece iddia, savunma ve toplanan delillere göre davalının 4 ay 20 günlük kira bedelini talepte haklı olduğu gerekçesiyle davacının 73.333 Dolar borçlu olmadığının tespitine, fazla istemin reddine karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.
TMSF' ye devredilen İ... AŞ. ile Ş... S... arasında 05.10.1998 tarihinde 01.01.1999 başlangıç tarihli kira sözleşmesi imzalanmıştır. Sözleşme süresi 7 yıl olup, 1 aylık kira bedeli 55.000 Dolar olarak öngörülmüş ve her üç ayın birinden 5 iş günü evvel ödeneceği kararlaştırılmıştır.
İ... AŞ.' nin mevduat kabul etme ve bankacılık işlemleri yapma yetkisi 02.07.2001 tarihinde kaldırılmıştır. 12.07.2001 tarihinde kiracı tarafından çekilen ihtarda diğer kısımların boşaltıldığı, mağaza kısmının 30.09.2001 tarihinde boşaltılacağı bildirilmiş, davalı 13.07.2001 tarihli cevabında 30.9.2001 tarihi itibariyle kiralanan taşınmazın boş olarak teslimi halinde tahliyenin kabul edileceğini, ancak bu şartlı kabulün 31.07.2001 tarihine kadar geçerli olduğunu, aksi halde sözleşmenin sonuna kadar geçerli olduğunu ihtar etmiştir.
Kiracı taraf 08.10.2001 tarihli ihtarında kiralayanın 30.09.2001 tarihinde mecuru teslim almaktan kaçındığını, anahtarın 10.10.2001 tarihinde teslim alınmasını bildirmiştir. Kiralayan bu ihtara 09.10.2001 tarihinde cevap vermiş ve kabulün 31.07.2001 tarihinde bildirilmemesi nedeniyle anahtarın 10.10.2001 tarihinde teslim alınmayacağını bildirmiştir. Kiralayan taşınmazın anahtarını 20.02.2002 tarihinde teslim almıştır. Bilirkişi kurulu taşınmazın yeniden kiraya verilebilmesi süresini 6 ay olarak kabul edebileceği gerekçesiyle 20.02.2002 tarihinden itibaren 6 aylık kira bedeli tespit edilmiş, mahkemece bu miktar esas alınarak hüküm kurulmuştur.
Erken tahliye halinde kiralayan sözleşme süresinin sonuna kadar değil, kiralananın aynı koşullarla kiraya verilebileceği makul süresinin hesaplanarak bu miktarın kira bedeli olarak ödenmesi gerekir. (13.HD. 9.5.1990, 89-8188/3403)
Davacı tarafından çekilen 08.10.2001 tarihli ihtarla taşınmazın tahliye edildiği belirtilerek anahtarın 10.10.2001 günü teslim edileceği davalıya bildirilmiştir. Davalıya ihtarname en geç 09.10.2001 tarihinde tebliğ edildiği aynı tarihli cevabı ihtarnameden anlaşmaktadır. Kiracı, kural olarak kira dönemi sonuna kadar kira bedelinden sorumlu ise de kiralayan tahliye edilen taşınmazın kira bedelinden kiracı sorumludur diye kiralananı boş tutmaması ve yeniden kiraya verme çabası içinde olması gerekir. Somut olayda kiralayan davalı taşınmazın tahliye edildiğini bile bile 10.10.2001 tarihinde anahtarları teslim almayarak kiralanan yerin boş kalmasını sağlamıştır. Bu nedenle tarafların kiralanan yerin yeniden kiraya verilebilmesi için öngörülen ve bilirkişi kurulunun da makul gördüğü 6 aylık kira bedelinden kiracı sorumludur. 6 aylık sürenin başlangıcının 10.10.2001 tarihi olarak kabulü gerekir. Mahkemece bu yönler gözetilerek bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulmasında isabet görülmemiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün davacı yararına BOZULMASINA, bozma nedenine göre davalının temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, vekili Yargıtay duruşmasında hazır bulunan davacı yararına takdir edilen 550.00.YTL duruşma vekalet ücretinin, davalıdan alınarak, davacıya ödenmesine, 20.11.2008 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy