(743 S. K. m. 626/a)
Dava: Taraflar arasındaki "paydaşlıktan çıkarma" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Şişli Asliye 1. Hukuk Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 20.12.1994 gün ve 1993/117 E. 1994/1042 K. sayılı kararın incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine,
Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 20.4.1995 gün ve 4043-4221 sayılı ilamı;
(... Dava M.K. 626/a gereği ortaklıktan çıkarma istemidir.
3678 sayılı Yasa ile Medeni Kanunun 626. maddesine eklenen 626/a maddesi gereğince hissedarlıktan çıkarma kararı verilebilmesi için;
a) Bir paydaşın tutum ve davranışı ile diğer paydaşların tümüne veya bir kısmına karşı olan yükümlülüklerini ağır surette ihlal etmesi.
b) Bu davranışı yüzünden müşterek mülkiyet ilişkisinin devamının çekilmez hale gelmesi gerekmektedir.
Maddede bahsedilen yükümlülüklerin ağır surette ihlali deyiminden kusurun özel bir yoğunlukta ve önemde bulunması amaçlanmıştır. Ağır surette ihlal unsurunun gerçekleşebilmesi için, paydaşın kasten ve bilerek müşterek mülkiyet ilişkisinin devamını çekilmez hale getirmesi gerekir. Fiilin işleniş tarzı, paydaşların sosyal ve ekonomik koşulları ile, objektif iyi niyet kuralları değerlendirilerek, her olayın özelliğine göre hakkaniyete uygun adli bir çözüm getirtilmelidir.
Davanın açılması, paydaşların hem pay hem de paydaş bakımından çoğunlukla karar vermelerine bağlı olduğu gibi, çıkarma istemini haklı gören hakimin, çıkarılacak paydaşın payını karşılayacak kısmın müşterek mülkten ayrılıp ayrılamayacağının ve çıkarılacak paydaşa tahsisinin mümkün olup olamıyacağının incelenmesi, tahsis mümkünse fen ehline tanzim ettirilerek krokinin, taşınmaz Belediye ve mücavir olan hudutları içerisinde ise imar yasası ve yönetmeliği uyarınca bu ayrımın mümkün olup olmadığının Belediye'den, taşınmaz Belediye ve mücavir alan dışındaysa aynı hususun il idare kurulundan sorularak saptanması, ayrımı mümkün olmayıp payın dava tarihindeki değeri ile, devrini isteyene verilmesinin dava dilekçesinde istenip istenmediğinin gözönünde tutulması, hisseyi karşılayacak kısmın maldan aynen ayrılması mümkün olmazsa ve bu paya talip olan paydaş bulunmazsa, ancak tayin edilen uygun süre içinde temlik edilmeyen payın açık artırma ile satışına karar verileceğinin düşünülmesi icabeder.
Maddeye eklenen 626/b bendi ile de bu kuralların kıyas yolu ile intifa veya diğer bir ayni hak veya tapuya şerh edilmiş kira gibi şahsi hak sahibine de uygulanacağı kabul edilmiştir.
Olayımızda; Dava konusu taşınmazın kat mülkiyetine tabi bağımsız bölüm olduğu tarafların taşınmazda yarı yarıya paydaş bulunduğu anlaşılmaktadır. Davacı vekili dava dilekçesinde ortaklığından ayrıldıktan sonra taraflara vekaleten taşınmazın Lunky Spor Giyim Koll. Şirketine kiraya verildiğini, şirketin taşınmazı akde aykırı olarak kullandığı halde kendisine dava açma imkanı verilmediğini, ihtarlarına cevap verilmediği gibi, verilen sürelerde eski hale getirilmediğini, mülkiyet hakkı uyarınca eski tescil belgesi ile yapılan ihracata rağmen gelir elde etmediğini, kendi işi için kiralık bir yerde bulunduğunu, taşınmaza ihtiyacı olduğuna dair ihtarların dahi sonuçsuz kaldığını bu hakların kullanılmasında davalının engelleri ile karşılaştığını ve ortaklığın kötü niyet ve kasıt ile çekilmez hale gelmesi nedeni ile davalının ortaklıktan çıkarılmasını, dava tarihi itibariyle belirlenecek bedel karşılığı taşınmazın adına tesciline karar verilmesini istemiştir.
Davalı vekili savunmasında, dava şartının gerçekleşmediğini, davanın haksız olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur. Davacının diğer tapu paydaşı davalı aleyhine Şişli 4. Ticaret Mahkemesinin 1990/50 Esas sayılı dava dosyası ile gerçeğe aykırı unvan ve belgeler kullandığı ve bu ünvan altında imzalar atarak ihracat yaptığı ve haksız kazanç sağladığı iddiasıyla dava açtığı, yargılama sonunda tazminat davasının reddedildiği ve aynı iddialarla Şişli Cumhuriyet Savcılığına yaptığı şikayet nedeni ile açılan davada davalının suçsuz görülerek beraatına karar verildiği anlaşılmaktadır. Bu durumda davacı ve davalı arasında ticari ilişkilerden kaynaklanan bir uyuşmazlık bulunduğu kesinlikle anlaşılmaktadır. Davacının davalı ile olan şahsi ve ticari ilişkilerinden kaynaklanan olumsuz uyuşmazlıklarını ileri sürerek davalının M.K. 626/a gereğince ortaklıktan çıkarma isteminde bulunması yasanın amacına uygun değildir.
Davalı paydaşın müşterek mülkiyet ilişkisinin devamını çekilmez hale getirdiğini belirleyen kanıt yoktur.
Dosyadaki tüm deliller iddiayı kanıtlayıcı nitelikte görülmediğinden davanın reddine karar verilmek gerekirken yazılı gerekçe ile istem gibi karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır..) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
Hukuk Genel Kurulu'nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
Karar: Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dosyadaki tutanak ve kanıtlara, bozma kararında açıklanan gerektirici nedenlere göre, Hukuk Genel Kurulu'nca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulmak gerekirken, önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır. Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.
Sonuç: Davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile, direnme kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı BOZULMASINA, 26.06.1996 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy