(178 S. KHK. m. 13) (ANY. MAH. 25.11.1993 T. 1993/47 E. 1993/49 K.)
Dava: Davacı Maliye Hazinesi vekili Avukat Betül Özkan tarafından, davalı Ortaş Nak. İnş. San. Ltd. Şti. aleyhine 11.8.2000 gününde verilen dilekçe ile maddi tazminat istenmesi üzerine yapılan yargılama sonunda; Mahkemece davanın kısmen kabulüne dair verilen 24.11.2004 günlü kararın Yargıtay'da duruşmalı olarak incelenmesi davacı ve davalı vekilleri taraflarından süresi içinde istenilmekle, daha önceden belirlenen 7.6.2004 duruşma günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden davacı vekili Avukat Sema Göktürk ile karşı taraftan davalı vekili Avukat Türkan Nurlu Lülü geldiler. Açık duruşmaya başlandı. Süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve hazır bulunanların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra taraflara duruşmanın bittiği bildirildi. Dosyanın görüşülmesine geçildi. Tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü:
Karar: Dava, izinsiz taş ocağı işletilmesi nedeniyle maddi tazminat istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş; hüküm, davacı ve davalı tarafından temyiz olunmuştur.
Dosya kapsamından: Dava konusu yerde, taş ocağı işletilmek üzere 11.5.1983-11.5.1988 ve 11.5.1988-11.5.1993 yılları için dava dışı Onar Ltd. Şti.'ne özel idare tarafından ruhsat verildiği; son olarak da yine dava dışı Onar Ltd. Şti.'ne 21.5.1996-21.5.1999 arasındaki 3 yıllık dönem için verilen ruhsatın yenilendiği; daha sonra, adı geçen şirketin başvurusu ve İl Daimi Encümeni'nin 2.11.1998 sayılı kararı ile ruhsatın aynı şartlar ile davalı Ortaş Tic. Ltd. Şti.'ne devrine karar verildiği ve süre sonunda da davalı şirket ile İl Milli Emlak Müdürlüğü arasında 18.1.2000-18/1/2005 dönemi için 5 yıl süreli kiralama sözleşmesi yapıldığı anlaşılmaktadır. Davaya dayanak oluşturan ve kullanılan malzemenin tespitine ilişkin tutanak ise 6.5.1999 tarihlidir.
Konunun düzenlenmesini öngören, 13.12.1983 tarih 178 sayılı Maliye Bakanlığı'nın Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 13. maddesinin 20.8.1993 tarih 516 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değiştirilmesi sonrasında değinilen maddenin (6) fıkrasında, devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin gerekli görülen hallerde kiraya verilmesi, mülkiyetten gayri ayni hak tesisi, ormanlar ve devletin hüküm ve tasarrufu altındaki diğer yerler ile devletin özel mülkiyetindeki yerlerde bulunan su ürünleri üretim yerleri, kaynak suları ve taş, kum, çakıl ve toprak ocaklarının kiraya verilmesi, gibi işlemlerin yapılması Milli Emlak Genel Müdürlüğü'nün görevleri arasında sayılmış; bu kanun hükmünde kararnamenin Anayasa Mahkemesi'nin 25.11.1993 tarih 1993/47-49 sayılı kararı ile iptal edilmesi üzerine verilen altı aylık süre içerisinde 16.6.1994 tarih 4004 Sayılı Kanun'a dayanılarak çıkarılan 19.6.1994 tarih 543 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile de aynı biçimde düzenleme yapılmıştır.
Anılan kanun hükmündeki kararnamelerde, Taşocakları Nizamnamesi ile 6664 sayılı Kanun'un ilgili hükümlerinin değiştirildiğine veya ortadan kaldırıldığına ilişkin bir açıklık yoksa da; gerek bu kanun hükmündeki kararnamelerin açık hükümleri ve gerekse dayanaklarını oluşturan yetki kanunlarının kabul edilmesindeki amaç göz önünde tutulduğunda, kararnamede nitelikleri belirtilen yerlerle ilgili işlemlerin yapılmasında Milli Emlak Genel Müdürlüğü'nün görevli ve yetkili olduğu sonucuna varmak gerekir. Buna bağlı olarak, kararnamenin yürürlük tarihinden önce özel idareler veya vilayet tarafından yapılan ruhsatlandırma ve kiralama işlemlerinin de geçerli olduğu ve bu dönemler için milli emlak müdürlükleri tarafından istemde bulunulamayacağının benimsenmesi gerekir.
Diğer yandan, davalı şirketin dava konusu yerden fiilen yararlanmaya başladığı tarih ise 2.11.1998 olup; bu tarihte kiralama yetkisi Milli Emlak Genel Müdürlüğü'ne ait bulunmaktadır. Bundan önceki dönemde davalı şirketin yararlanması söz konusu bulunmadığı gibi; 19.6.1994 tarihli kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten önceki dönemler bakımından kullanma bedeli istenilemez. Şu durumda mahkemece yapılacak iş; davalı şirketin eylemli olarak dava konusu yerden yararlanmaya başladığı 2.11.1998 tarihinden, davaya dayanak oluşturan raporun düzenlendiği 6.5.1999 tarihine kadar geçen dönem için kullanılan malzemenin ve bedelinin saptanması ile hüküm altına alınmasından ibarettir. Mahkemece, yetersiz ve tahmine dayanan bilirkişi raporuna göre karar verilmesi doğru görülmemiş ve bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın, yukarıda gösterilen nedenle taraflar yararına BOZULMASINA; bozma nedenine göre öteki temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına ve temyiz eden davacı yararına takdir olunan 400,00 YTL duruşma avukatlık ücretinin davalıya ve davalı yararına takdir olunan 400,00 YTL. ninde davacıya yükletilmesine ve taraflardan peşin alınan harcın istekleri halinde geri verilmesine, 07.06.2005 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy